Ocena brak

HEMINGWAY ERNEST

Autor /Toma Dodano /16.10.2012

ur. 21 VII 1899 w Oak Park
(Chicago), zm. 2 VII 1961 w Ketchum (stan Idaho), pisarz.

Po ukończeniu szkoły średniej (1917) podjął pracę dziennikarską
w Kansas City, a nast. 1918 jako ochotnik uczestniczył
w działaniach wojennych na froncie wł.; ciężko ranny powrócił
do Stanów Zjedn.; 1921-27 przebywał w Europie, głównie
w Paryżu (tu nawiązał kontakt z międzynar. cyganerią artyst.,
m.in. z Gertrudą Stein i Ezrą Poundem); 1927-38 mieszkał
w Key West na Florydzie, skąd podróżował do Afryki i
Hiszpanii; 1937-38, jako zwolennik republiki, przebywał w
Hiszpanii w charakterze korespondenta wojennego; 1941-43
mieszkał na Kubie; 1944-45 brał udział w II wojnie świat,
(m.in. w lotach bombowców bryt. i wyzwalaniu Paryża); 1959
osiedlił się w Ketchum; 1954 otrzymał nagrodę Nobla.

W twórczości H., o wyraźnie autobiogr. podłożu, najważniejsze
miejsce zajmują powieści. The Sun also Rises (NY
1926; Słońce też wschodzi, Wwa 1958, 19773) i A Farewell to
Arms (NY 1929; Pożegnanie z bronią, Wwa 1931, 19755)
ukazują przemiany w osobowości powojennej generacji; natomiast
w To Have and Have Not (NY 1937; Biedni i bogaci,
Wwa 1938; Statek śmierci, Wwa 1939; Mieć i nie mieć, Wwa
1958, 19682) do głosu dochodzi krytyka amer, stosunków
społ.; For Whom the Bell Tolls (NY 1940; Komu bije dzwon,
Wwa 1957, 198711) jest opartą na realiach hiszp. wojny domowej
opowieścią o tragicznym losie jednostki występującej
przeciw przemocy.

Do klasyki noweli amer, weszły opowiadania H. zebrane w tomach In Our Time (NY 1924), Men
without Women (NY 1927), Winner Take Nothing (NY 1933),
a nast. zamieszczone w zbiorze The Fifth Column and The
First Forty-Nine Stories (NY 1938), zawierającym tytułową
sztukę (pol. przekłady opowiadań H. ukazały się w tomach
Śniegi Kilimandżaro, Wwa 1956, 19582; Rogi byka, Wwa
1961; Rzeka dwóch serc, Wwa 1962, 19766; 49 opowiadań,
Wwa 1964, 19744 i Niepokonany, Wwa 1967). Najsłynniejsze
opowiadanie H. The Old Man and the Sea (NY 1952; Stary
człowiek i morze, Wwa 1956, 197812) urasta do rangi przypowieści
filoz. głoszącej pochwałę heroicznej postawy wobec
świata.

H. jest również autorem książek reportażowych i
wspomnieniowych Death in the Afternoon (NY 1932; Śmierć
po południu, Wwa 1971), The Green Hills of Africa (NY
1935; Zielone wzgórza Afryki, Wwa 1959, 19876), A Moveable
Feast (NY 1964; Ruchome święto, Wwa 1966) oraz powieści
Across the River and Into the Trees (NY 1950; Za rzekę,
w cień drzew, Wwa 1961, 19662) Islands In the Stream (NY
1970; Wyspy na Golfsztromle, Wwa 1973), The Garden of
Eden (NY 1986; Rajski ogród, Wwa 1989).

W swojej aintelektualnej twórczości (brak zainteresowania
dla uogólnień i abstrakcji) H. koncentrował się głównie na
ukazywaniu prawdy bezpośrednich doznań; poddany ciśnieniu
brutalnych wydarzeń (wojna, egzekucja, walka) bohater
H. (najczęściej człowiek młody o bogatej skali przeżyć i doświadczeń
życiowych) przechodzi od negacji tradycyjnych
wartości i prawdy powsz. do afirmacji takich wartości jak honor,
odwaga, wierność, lojalność; ten swoisty kodeks postępowania
ma go uchronić przed zagrażającą mu pustką duchową,
pomóc w odzyskaniu tożsamości, nadać jego życiu sens i
porządek.

Potwierdzenia swego człowieczeństwa szuka w ciągłej
walce, będącej naczelną zasadą jego życia; walka ta wynosząc
go ponad przeciętność sprawia, że pokonuje w niej
słabość i strach; jest ona także wyrazem tęsknoty do wartości
trwałych i nieprzemijających; bohater narzucający sobie
wewn. dyscyplinę zdobywa się na poświęcenie (Robert Jordan
w Komu bije dzwon), odczuwa harmonię w przyrodzie
(Santiago w Starym człowieku i morzu).

Świat powieściowy
H., chociaż pozbawiony idei rei. (nie motywują działań bohaterów),
sugeruje istnienie utraconej rzeczywistości transcendentnej
(przywołanej tu za pomocą sakr. symboliki i poetyckiego
liryzmu), kryjącej w sobie najważniejsze dla człowieka
prawdy.

Twórczość H., jednostronna w prezentowaniu ludzkiego
doświadczenia, obrazuje przezwyciężanie nihilistycznych
postaw przez aktywny stosunek do życia, spełniającego
się w tworzeniu i obronie human, wartości; ceniona, zwl. za
walory stylistyczno-formalne, wywarła wpływ na współcz. literaturę
światową.

 

C. Baker, H. The Writer as Artist, Pri 1952, 19724; P. Young, Ernest H., NY 1952, Minneapolis 1966; H. and His Critics. An International Anthology, NY 1961; B. Wiśniowski, William Faulkner, Ernest H., John Steinbeck, Wwa 1961, 1963, 105-195; J.R. Krzyżanowski, Ernest H., Wwa 1963; L. Gurko, H. and the Persuit of Heroism, NY 1968; H. w oczach krytyki światowej, Wwa 1968; J. Szkup, Recepcja prozy Ernesta H. w Polsce Ludowej (1945-1965), Acta Philologica 1(1968) z. 1, 69-84; C. Baker, Ernest H. A Life Story, NY 1969 (Ernest H. Historia życia, Wwa 1979); J. Bakker, Ernest H. The Artist as Man of Action, As 1972; G. Hily-Mane, Le style de Ernest H., P 1983; J. Meyers, H. A Biography, Lo 1986; E. Rovit, G. Brenner, Ernest H., Bs 1986.

Podobne prace

Do góry