Ocena brak

HELWECKIE WYZNANIE WIARY

Autor /Toma Dodano /16.10.2012

Nazwa oznaczająca
(łącznie lub rozłącznie) 3 pisma wyznaniowe —» ewangelickoreformowanego
Kościoła ( I I , I V ) , które odegrały ważną rolę
w procesie stabilizacji tego nurtu reformacji szwajc. - Pierwsza
konfesja helwecka (Confessio helvetica prior - CH I ) ,
Druga konfesja helwecka (Confessio helvetica posterior - CH
II) i Helwecka formula zgody (Formula consensus helveticï).

CH I z 1536 należy do grupy tzw. przedkalwińskich ksiąg
wyznaniowych, do których zalicza się też Confessio tetrapolitana
(1530), przyjęta w Strasburgu, konstytucje Lindau i
Memmingen, przedłożone 1530 sejmowi w Augsburgu oraz
Confessio basileensis prior (1534), która dotąd zachowała swe
znaczenie. CH I, zw. też Późniejszym wyznaniem bazylejskim
(Confessio basileensis posterior), ułożone w Bazylei
przez H. —» Bullingera i in., w nauce o komunii wykazuje
wpływ refleksji M. —> Bucera, który prowadził wówczas rozmowy
z luteranami w sprawie unii. Co do kwestii spornych
(Eucharystia, organizacja Kościoła) CH I zachowuje widoczny
umiar, ze względu na próby zjednoczenia, podejmowane
w kantonach ewang. w Szwajcarii.

CH II , która dzieli się na 30 rozdziałów, ostrzega przed
lekceważeniem nauczania ojców Kościoła interpretujących
Pismo Św., odrzuca kult obrazów i neguje wstawiennictwo
świętych, w nauce o predestynacji akcentuje przeznaczenie
do zbawienia w Chrystusie (nie mówi wyraźnie o przeznaczeniu
do potępienia), a usprawiedliwienie ukazuje jako wyłączne
dzieło Chrystusa; Kościół przedstawia jako wspólnotę
wierzących i powołanych lub też wspólnotę świętych, którzy
przez słowo oraz Ducha Świętego uznają i adorują prawdziwego
Boga w Jezusie Chrystusie Zbawicielu, przez wiarę zaś
uczestniczą we wszelkich dobrach darmo w nim zaofiarowanych;
sakramentalne pożywanie Ciała i Krwi Pańskiej rozumie
się w CH II jako przyjmowanie z wiarą dzięki Duchowi
Świętemu pokarmu duchowego; jedność Kościoła nie polega
na identyczności ceremonii i elementów zewn., ale na jedności
wiary, opartej na Piśmie Św., której syntetycznym sformułowaniem
jest —> Apostolski sklad wiary; posługujący w Kościele
powinni być wybierani przez starszych, akt wyboru zaś
ma być wsparty modlitwą i nałożeniem rąk (urząd kośc. polega
raczej na służbie niż sprawowaniu władzy);

w CH II zaleca
się, by pubi, modlitwy Kościoła odprawiano w języku nar.,
zrozumiałym dla wszystkich, i stwierdza, że wierni w chwili
śmierci natychmiast łączą się z Chrystusem, niewierni zaś
strącani są do piekła, zatem modlitwy za zmarłych nie mają
sensu (podobnie jak nauka o —> czyśćcu); wojnę można prowadzić
jedynie w sytuacji ostatecznego zagrożenia narodu;
władzę należy szanować jak ojca czy sługę Bożego, kochać
ją, popierać, a w razie potrzeby oddać za nią życie.

CH II dopełnia wyznaniowy rozwój reformacji szwajc;
obok Katechizmu —» heidelberskiego cieszy się największym i
najpowszechniej uznanym autorytetem w Kościołach reformowanych
(wg J.B. Bossueta jest to „wyznanie najbardziej
naturalne i najprostsze ze wszystkich [...] wyznań wiary po
stronie protest.").

CH II (z kilkoma nieznacznymi zmianami)
została przyjęta 1570 przez synod w Sandomierzu (pod nazwą
Konfesja polska - będąca księgą symboliczną Kościoła ewangelickoreformowanego
w Polsce); CH II zapoczątkowała też
dynamiczny rozwój Kościołów reformowanych. Luteranie
osądzali ją negatywnie, zarzucając zbyt daleko idący kompromis
z katolicyzmem. W X I X w. coraz rzadziej podkreślano
jej normatywny charakter; zachowuje jednak dla Kościołów
reformowanych autorytet (wg J. Courvoisiera sięga się do
niej w sytuacjach niepewności).

Na —> dordrechckim synodzie 1618-19 podczas 154 posiedzeń,
udało się wypracować tekst uzgodnienia (tzw. Cañones
dordraceni) przyjmujący kalwińską naukę o —» predestynacji,
ale w formie złagodzonej. Spory hol. odbiły się echem we
Francji i Szwajcarii; przeciwko surowej nauce o predestynacji
występowali m.in. M. Amyraut, J. de La Place i L. Cappellus,
a w obronie czystego kalwinizmu - szczególnie teologowie
szwajc; J.H. Heidegger opracował 1675 w Zurychu
nową formę wyznania, tzw. Helwecka formułą zgody, utrzymaną
w duchu kalwinizmu ortodoksyjnego, którą przyjęły
wszystkie kantony. Tekst franc, z 1566 wydano pt. La Confession
helvétique postérieure. Introduction et notes par Jacques
Courvoisier (Neh 1944).

 

W. Gastpary, Symbolika, Wwa 1963, 86-90; Glauben und Bekennen. Vierhundert Jahre Confessio Helvetica Posterior. Beitragen zu ihrer Geschichte und Theologie, Z 1966; E. Zsindely, TRE VIII 169-173; J. Röhls, Theologie reformierten Bekenntnisschriften von Zürich bis Barmen, Gö 1987; J.F.G. Goeters, Evangelisches Kirchenlexikon, Gö 1989, II 488-489.

Podobne prace

Do góry