Ocena brak

HELVÉTIUS CLAUDE ADRIEN

Autor /Toma Dodano /16.10.2012

ur. 26 I 1715 w Paryżu,
zm. 26 XII 1771 tamże, filozof.

Był synem nadwornego lekarza; studiował w kolegium jez.
w Paryżu; pod wpływem lektur J. Locke'a (empiryzm, psychologizm),
B. Fontenelle'a, franc. —» encyklopedystów (doczesne
traktowanie życia, odnowienie ludzkości przez naukę),
D. Hume'a i ang. myślicieli XVIII w. (hedonizm, utylitaryzm)
H. stał się zdecydowanym deista i agnostykiem o nastawieniu
antymetafiz. i antyrel.; zarys swych poglądów nakreślił
1740-50 w Le bonheur (Lo 1772), a nast. rozwinął w
De l'esprit (I-II, A 1758, P 19732; O umyśle I-II, Wwa 1959-
umieszczone na indeksie kośc. i publicznie spalone), w De
l'homme, de ses facultés et de son éducation (I-II, Lo 1773;j O człowieku, jego zdolnościach umysłowych i wychowaniu,
Wr 1976 - potępione przez Kościół dekretem z 1774) oraz w
Le vrai sens du système de la nature (Lo 1774) i Les progrès
de la raison dans la recherche du vrai (Lo 1775).

H. ograniczył swoje zainteresowania do psychologii, moralności,
etyki i ich aplikacji. Podobnie jak E.B. de Condillac,
wszystkie operacje i treści umysłu wywodził z postrzeżenia
zmysłowego (sensualizm), a wszelkie działania, ideały i wzorce
mor. sprowadzał do pierwotnego wrażenia przyjemności i
przykrości; uważał, że pobudką każdego działania jest miłość
własna, a miarą wszystkich ocen - interes osobisty, który da
się uzgodnić z tym, co jest użyteczne dla ogółu (np. altruizm
opiera się na tym, że poświęcenie interesu prywatnego dla
pubi, przynosi więcej przyjemności i jest bardziej pożyteczne
niż poświęcenie dobra pubi, dla prywatnego).

Głosił, że o
poziomie umysłowym człowieka decydują prawa i szeroko
rozumiane wychowanie; religię pojmował w duchu pozytywistów,
uważając, iż prawie wszystkie wyznania powinny być
wyeliminowane, gdyż zakazują używania rozumu i czynią ludzi
nieszczęśliwymi i okrutnymi.

Jego krytyka porządku
społ.-polit, i rei. została potępiona przez Kościół i państwo,
ale przyczyniła się do rozgłosu i poczytności pism H. Dzieła
zebrane H. wydano w Oeuvres complètes. Nouvelle édition (I-
-V, P 1795; I - V I I , Hi 1967-69).

 

A. Keim, Claude H. Sa vie et son oeuvre, P 1907, G 1970; A. Ferro, ECat VI 1400-1401; I.L. Horowitz, Claude H., Philosopher of Democracy and Enlightenment, NY 1954; I. Cumming, Claude H., Lo 1955; K. Wiliński, Claude'a H. filozofia dziejów, Annales UMCS Sectio F. Nauki Filozoficzne i Humanistyczne 21(1966) 37-66; tenże, Moralność i polityka. Społeczna etyka H., Wwa 1971; tenże, O religii H., Annales UMCS Sectio F. Nauki Filozoficzne i Humanistyczne 28(1973) 1-21; G.A. Roggerone, Controilluminismo. Saggio su La Mettrie e H. I-II, Lecce 1975 (bibliogrj; K. Lorenz, EPhW II 72.

Podobne prace

Do góry