Ocena brak

Hałas na oddziale intensywnej opieki neonatologicznej

Autor /demetrio Dodano /12.06.2014

Pierwotne struktury, z których rozwinie się narząd słuchu pojawiają się między 3. a 6. tyg. życia płodowego. Pod względem strukturalnym narząd słuchu jest ukształtowany ok. 24.-25. tyg. życia płodowego, w tym czasie płód wykazuje reaktywność słuchową w odpowiedzi na stymulacje wibroakustyczne. Procesy dojrzewania zarówno morfologicznego, jak i funkcjonalnego drogi słuchowej kończą się dopiero ok. 9.-10. miesiąca życia.

Każdy dźwięk (zmiana ciśnienia w powietrzu lub w innym ośrodku odczuwalna przez uchó ludzkie jako wrażenie słuchowe) niepożądany łub szkodliwy dla zdrowia ludzkiego określany jest jako hałas. Gdy jego natężenie przekracza wartości krytyczne (granica szkodliwości i nieszkodliwości dla narządu słuchu - 80 dB), dochodzi do czasowej lub stałej utraty słuchu (uraz akustyczny). Rodzaj uszkodzenia narządu słuchu zależy od częstotliwości, natężenia, czasu trwania i rozkładu dźwięku oraz wrażliwości ucha przed ekspozycją. Ekspozycja umiarkowana na dźwięki potencjalnie uszkadzające słuch początkowo prowadzi do czasowego przesunięcia progu słyszalności (TTS, Temporary Threshold Shift). Powtarzająca się ekspozycja, ze względu na kumulowanie się uszkodzeń narządu słuchu, stopniowo doprowadza do indukowanej hałasem utraty słuchu (NIHL, Noise-Induced Hearing Loss). Uraz akustyczny może mieć charakter ostry lub przewlekły.

Ostry uraz akustyczny jest gwałtownym, czasowym i odwracalnym uszkodzeniem słuchu typu odbiorczego, spowodowanego nagłym, bardzo silnym hałasem o natężeniu przekraczającym 120 dB. Zdaniem badaczy natężenie dźwięku powyżej 130-140 dB może spowodować natychmiastową, ciężką i stałą utratę słuchu. Przewlekły uraz akustyczny to stopniowe, postępujące i nieodwracalne odbiorcze uszkodzenie słuchu, powstałe w następstwie długotrwałej ekspozycji na hałas o natężeniu nieprzekraczającym 80-100 dB, spowodowane kumulowaniem się uszkodzeń narządu słuchu. Do czynników sprzyjających powstaniu urazu akustycznego zalicza się:

•    natężenie,

•    częstotliwość,

•    charakter hałasu,

•    czas ekspozycji,

•    wrażliwość osobniczą,

•    wiek, płeć,

•    współistniejące choroby (zwłaszcza uszu).

Niektórzy autorzy zwracaj ą uwagę na wzrost ryzyka uszkodzenia słuchu oraz zaburzeń okołoporodowych u noworodków matek przebywających w okresie ciąży w warunkach zwiększonego natężenia dźwięku. Przedłużająca się ekspozycja na hałas wywołuje reakcję stresową i zaburza homeostazę organizmu, pobudzając struktury podkorowe, autonomiczny układ nerwowy, układ hormonalny i odruchy somatyczne.

Niektórzy autorzy w swoich pracach nie uwzględniają hałasu jako czynnika ryzyka zaburzeń rozwoju płodu. Jednak wielu autorów zwraca uwagę na wpływ hałasu na ciążę, a tym samym na płód. Wcześniactwo, zwiększenie występowania wad wrodzonych, zmniejszenie masy urodzeniowej dziecka może być związane z narażeniem kobiety w ciąży' na zwiększone natężenie dźwięku. Dlatego też natężenie hałasu na oddziałach pracy chronionej dla kobiet ciężarnych nie może przekraczać 60 dB. Wykazano w badaniach retrospektywnych 3-krotny wzrost ryzyka utraty słuchu w zakresie wysokich częstotliwości w grupie dzieci, których matki w czasie ciąży pracowały w warunkach hałasu o poziomie 85-95 dB. Patologiczny wpływ hałasu na ciążę i płód obserwuje się również w świe-cie zwierząt. Badania na zwierzętach wykazują zwiększoną wrażliwość rozwijającego się ślimaka na uszkodzenia spowodowane hałasem oraz fakt, że ciągły umiarkowany hałas (70 dB) opóźnia rozwój kory słuchowej.

Hałas na OION, determinowany przez aktywność związaną z opieką medyczną, działanie aparatury i sprzętu monitorującego oraz podtrzymującego życie, płacz dzieci, działa niekorzystnie, zaburzając mechanizmy fizjologiczne i sferę behawioralną (pobudzenie, płacz, ingerencja w rytm dobowy). Wykazano, że przy natężeniu hałasu 50-75 dB dochodzi do znaczących zaburzeń snu u niemowląt. Zbyt wysokie natężenie dźwięku lub długa ekspozycja na dźwięki przekraczające poziom krytyczny 80 dBA, działając na układ nerwowy, doprowadzają do zmian w autonomicznym układzie nerwowym. Hałas, szczególnie nagły i głośny, wywołuje u ludzi i zwierząt reakcje alarmowe charakteryzujące się pobudzeniem: układu podkorowego, autonomicznego układu nerwowego, odruchów somatycznych, układu hormonalnego (wydzielanie m.in, amin ka-techolowych, kortykosteroidów). Występują zaburzenia w układzie oddechowym (oddech nieregularny, bezdechy), w układzie krążenia (zmiany ciśnienia tętniczego krwi: spadek lub wzrost, zaburzenia rytmu czynności serca i tętna), w przewodzie pokarmowym (hipersekrecja błony śluzowej żołądka). Dochodzi do zaburzeń metabolizmu tłuszczu, białek i węglowodanów (zmniejszenie stężenia glukozy we krwi). Hałas wpływa ponadto na gospodarkę hormonalną, powoduje obniżenie saturacji, zaburza rytm dobowy, zakłócając sen, wywołuje stres. Takie zmiany zaobserwowano u noworodków donoszonych narażonych na hałas o poziomie powyżej 80 dB, a wcześniaków powyżej 70 dB.

Wykazano, że przy ekspozycji niemowląt na hałas o poziomie 80 dB, bezdech występował u 58% dzieci w 8.-16. tyg. życia i u 14% w 28.-50. tyg. życia. Średni czas trwania bezdechu zmniejszał się z 7,8 ± 1,8 s w 8.-13. tyg, życia do

4,7 ± 1,1 s w 17.-20. tyg. życia.

Obecne standardy opieki na OION zakładają minimalną stymulację sensoryczną w celu zapobiegania nagłym zmianom na poziomie podstawowych czynności życiowych, które ze względu na niedojrzałość układów regulujących przepływ mózgowy, zwłaszcza wcześniaka, mogą wywołać zaburzenie perfuzji. Konsekwencją tego mogą być krwawienia wewnątrzczaszkowe. Sugeruje się, że hałas jest współodpowiedzialny za rosnącą liczbę problemów neurobehawioral-nych u dzieci w wieku szkolnym, urodzonych z bardzo niską urodzeniową masą ciała, u których nie stwierdzano poporodowych zaburzeń neurologicznych. Hałas na OION może prowadzić do upośledzenia słuchu u noworodków. Narząd słuchu dzieci jest bardziej wrażliwy na hałas niż ucho człowieka dorosłego. Dźwięki w zakresie 6000-8000 Hz wzmacniane są nawet o 20-30 dB. Przebywanie noworodka w inkubatorze, gdzie poziom hałasu wynosi 60-70 dB, nie powinno być czynnikiem ryzyka, jednak czas przebywania w inkubatorze (24 h L/dobę), niedojrzałość tkankowa, choroby układu krążenia i oddechowego, leki ototoksyczne mogą mieć negatywny wpływ na narząd słuchu.

Szczególnie istotnym elementem opieki nad wcześniakiem na OION jest postępowanie ukierunkowane na zmniejszenie hałasu.

Umieszczenie dziecka w inkubatorze zamkniętym powoduje osłabienie dźwięku docierającego do noworodka z zewnątrz o 4-8 dB. Stosowanie na inkubatory osłon redukujących dopływ światła zmniejsza jednocześnie natężenie dźwięku wewnątrz inkubatora. Umieszczenie telefonu na filcowej podkładce zmniejsza natężenie dźwięku o 1-2 dB. Zaniechanie umieszczania czegokolwiek na pokrywie inkubatorów zmniejsza prawdopodobieństwo generowania hałasu. Bardzo ważnym elementem postępowania zmniejszającego hałas, a jednocześnie odgrywającego istotną rolę w stymulacji neurologicznej, jest stosowanie gniazdek w inkubatorach. Gniazdka, w których umieszcza się noworodki urodzone przedwcześnie, umożliwiają prawidłowe układanie dzieci, a jednocześnie pochłaniają dźwięki, które rozchodzą się wewnątrz inkubatora.

 

Podobne prace

Do góry