Ocena brak

HÄGEN JOHANNES GEORG SJ

Autor /Agrypina Dodano /12.10.2012

ur. 6 III 1847 w Bregencji
(Austria), zm. 5 IX 1930 w Rzymie, matematyk i astronom,
brat Martina.

Do jez. prowincji górnoniem. w Gorheim k. Sigmaringen
wstąpił 1863; filozofię studiował w Maria Laach (1867-70), a
matematykę i astronomię w Münster i Bonn (1870-72); po
usunięciu jezuitów z Niemiec uczył matematyki w Feldkirch;
podczas studiów teol. (1875-79) w Ditton Hall (Anglia) przyjął
1878 święcenia kapł.; 1880 został prof, matematyki w Prairie
du Chien (Wisconsin, Stany Zjedn.), gdzie rozpoczął obserwacje
gwiazd zmiennych; 1888-1906 był dyr. obserwatorium
uniw. w Georgetown k. Waszyngtonu.

Wydał Atlas stellarum
variabilium (Seria 7, LVI, B 1899-1908, VII, R 1927)
oraz opracował encyklopedię matematyczną Synopsis der
höheren Mathematik (I-IV, B 1891-1931); ogłosił również Index
operum Leonardi Euleri (B 1896) jako podstawę do wydania
jego dzieł wszystkich; 1906 powołany na stanowisko
dyr. Obserwatorium Wat., kierował wykonaniem mapy
astrofiz. strefy nieba (10 pasm), którą 1887 zlecono obserwatorium
do opracowania jako część atlasu nieba oraz katalogu
gwiazd (Carte du ciel), i wydał ją pt. Catalogo astrografico
(LX, R 1921-28);

przeniósł zakład obserwatorium z wieży
dawnego gmachu Gregorianum do ogrodu wat.; skonstruował
izotomeograf do doświadczalnego stwierdzenia obrotu
ziemi, a rozwój poglądów i dowodów na ten temat przedstawił
w La rotation de la terre, ses preuves mécaniques anciennes
et nouvelles (R 1911) i w La rotation de la terre. Continuation
des expériences (R 1912);

zajmując się nadal badaniem
gwiazd zmiennych wydał dzieło Die veränderlischen Sterne (I-
-II, Fr 1913-24), stanowiące kompilację i uzupełnienie dotychczasowej
o nich wiedzy; pod koniec życia zajmował się
obserwacją mgławic świecących i ciemnych, a wyniki ogłosił
w Praeparatory Catalogue for a Durchmusterung of Nebulae
(I-III, E 1922-27); mgławice ciemne uważał za pramaterię, z
której powstały gwiazdy (in. uczeni uważali je za złudzenie
optyczne). H. był członkiem wielu akademii i towarzystw
nauk., doktorem h.c. uniwersytetów w Münster i Bonn.

 

J. Stein, Padre Giovanni Giorgio H., Atti della Pontificia Accademia delle
Scienze dei Nuovi Lincei 84(1930-31) 66-84 (bibliogr.); M.H. Dopp, Johannes Georg H., SJ 1847-1930, Revue des questions scientifiques 99(1931) 5-37, 204-231; M. Tibor, A változó csillagok aliando figyelöje, w: Hlttel és tudással. Jetes jezsulták eletmüwe, Bu 1941, 198-206; C. Testore, ECat VI 1329-1330; F. Becker, NDB VII 478-479.

Podobne prace

Do góry