Ocena brak

HADRIAN, Publius Aelius Hadrianus

Autor /Kunegunda Dodano /12.10.2012

ur. 24 I 76 w Italica
(obecnie Santiponce k. Sewilli), zm. 10 VII 138 w Bajach
k. Neapolu, cesarz rzym. od 117.

Pochodził z rodziny italskiej (Hadria w Picenum) osiadłej
w Hiszpanii; straciwszy rodziców był na utrzymaniu swego
krewnego, ces. Trajana, który przed śmiercią adoptował go
117 i uczynił swoim następcą. H. umocnił władzę ces. (pomniejszył
rolę senatu), niwelował różnice pomiędzy Italią a pozostałymi
ziemiami cesarstwa; nastawiony pacyfistycznie zrezygnował
z podbojów i umacniał dotychczasowe granice (przyjął
tytuł restitutor orbis terrarum); złagodził prawo cywilne w duchu
zbliżonym do chrześcijaństwa (np. zakazał ofiar z ludzi i
zabijania niewolników, likwidował ergastula - prywatne więzienia
dla niewolników); był wielbicielem kultury helleńskiej.

Za rządów H. nasiliły się ataki publicystów pogańskich na
chrześcijan, co zapoczątkowało działalność apologetów (np. —» Arystydesa z Aten i —> Kwadratusa, którego fragment pisma
z ok. 125 zachował się w EuzebHist IV 3); w tym czasie
doszło też do tzw. czwartego prześladowania chrześcijan
przez ludność pogańską (H. potępił je, ponieważ godziły w
porządek państw.); na życzenie namiestników, domagających
się uściśleń w przepisach prawnych dotyczących chrześcijan
(np. prokonsula prow. Azji Serenniusa Granianusa), H.
podtrzymał dotychczasowe zasady prawne, precyzując jedynie
formalności (np. oskarżenie miało być indywidualne, a
za fałszywe groziła kara); od strony urzędowej niebezpieczeństwo
dla chrześcijan malało, co nie zapobiegało jednak faktycznym
prześladowaniom.

Założenie kolonii rzym. w Jerozolimie, budowa świątyni
pogańskiej na miejscu dawnej świątyni Salomona i zakaz
obrzezania skłoniły Żydów do powstania, które było jedyną
wojną w czasie rządów H.; powstanie godziło także w Kościół,
gdyż jego wódz —> Bar Kochba zmuszał chrześcijan do
wyrzekania się Chrystusa (Justyn, Apologia I 31); przestał
też istnieć jedyny Kościół lokalny w Jerozolimie, złożony z
Żydów wierzących w Chrystusa i zachowujących Prawo Mojżeszowe
(z wydarzeniami w Palestynie łączą niektórzy męczeńską
śmierć ok. 136 pap. Telesfora). H. zbudował dla siebie
mauzoleum w Rzymie (obecnie Zamek św. Anioła).

 

C. Callewaert, Le rescrit d'H. à Minucius Fundanus, RHLR 8(1903) 152-185; B.W. Henderson, The Life and Principáte of the Emperor H., Lo 1923; D.B. Capelle, Le rescrit d'H. et Saint Justin, RBen 39(1927) 365-368; M. Weissmann, Polityka żydowska cesarza H., Lw 1933; G. Bardy, Sur l'apologiste Quadratus, w: Mélanges Henri Grégoire, P 1949, I 75-86; B. d'Orgeval, L'empereur H., P 1950; V. Monachino, U fondamento giuridico delle persecuzioni nei primi due secoli, SC 81(1953) 3-32; Û. Badalucchi, // Mausoleo di Adriano e Castel Sant'Angelo, R 1954; M. Yourcenar, Memoirs of H., Lo 1955; D. Harrison, Along H. Wall, Lo 1956; J. Moreau, La persécution du christianisme dans l'empire romain, P 1956, 46-49; S. Perowne, Hadrian, NY 1960; M. Smallwood, Documents Illustrating the Principales of Nerva, Trajan and H., C 1966; R. Freudenberger, Das Verhalten der römischen Behörden gegen die Christen im 2. Jahrhundert dargestellt am Brief des Pllnlus an Trajan und den Reskripten Trajans und H., Mn 1969; H.W. Benario, A Commentary on the Vita H. in the „Historia Augusta", Chico 1980; C. Gonzalez Román, Problemas sociales y politica religiosa. A propòsito de los rescriptos de Trujano, Adriano y Antonino Pio sobre los cristianos, Memorias de Historia Antigua 5(1981) 227-242; R. Lambert, Beloved and God. The Story of H. and Antinous, NY 1984; D. Golan, H. Decision to Supplant Jerusalem" by .Aella Capitolina", Historia 35(1986) z. 2, 226-239.

Podobne prace

Do góry