Ocena brak

GÜNTHERIANIZM

Autor /Natalis Dodano /11.10.2012

Filoz.-teol. system A. Günthera
i jego zwolenników, który 1830-70 ożywiał intelektualne kręgi
zainteresowane odnową teologii.

Głównymi ośrodkami g. były Bonn, Bamberga, Augsburg,
Tybinga, Monachium i Wrocław, a jego najwybitniejszymi
przedstawicielami J.H. Pabst, LE. Veith, J.N. Erlich, J.H.
Löwe, C F . Hock, J. Zukrigl, S. Brunner, G.K. Mayer, J.
Spörlein, J.B. Baltzer, F.P. Knoodt, V. Knauer, C. Werner
i F. Werner; pod częściowym wpływem g. pozostawali także
J.J.I. von Döllinger, J.M. Śailer, J.B. Hirscher, J.A. Möhler
i P. Semenenko. O znacznej popularności g. świadczy m.in.
chęć pozyskania jego przedstawicieli przez ówczesnych benedyktynów.

Głównymi przeciwnikami g. byli zwolennicy neoscholastyki,
popieranej przez pap. Grzegorza XVI (F.J. Clemens,
H.J. Denzinger i J. Kleutgen).

W obliczu dominującego
—» arystotelizmu chrzęść słuszne dążenia g. do odnowienia
teologii, na podstawie jednak swoiście rozumianej antropologii,
okazały się chybione - odróżnienie pojęcia jako produktu
natury od idei jako tworu ducha doprowadziło do dualizmu
i uczyniło z niego podstawową zasadę. Próba „idealnego"
zrozumienia —» objawienia Bożego (idealna rekonstrukcja
chrześcijaństwa) doprowadziła do wyrugowania z niego
elementu nadprzyr. i tajemniczego, a zadania wiary ograniczyło
jedynie do stwierdzenia jego faktu.

Wychodząc od „rozumowo"
ujętego dogmatu stworzenia poprzez konsekwentnie
stosowany dualizm g. walczył przeciw wszelkim ujednoliceniom,
zwł. przeciw określeniu, że dusza jest formą ciała i unii —» hipostatycznej (przyjmował 2 osoby w Chrystusie), w
czym widział przejaw —» pan teizmu (monizmu). Zwolennicy
Günthera chcieli przede wszystkim przyswoić jego antropologię
(Baltzer, Mayer i Spörlein) i nakłonić Stolicę Apost. do odrzucenia
tradycyjnej tezy (dusza formą ciała) jako heretyckiej.

Zwolennicy g. uważali się za głównych przeciwników panteizmu
i materializmu (Günther był pierwszym teologiem,
który walczył z komunizmem), nie dostarczyli jednak przeciw
nim skutecznych argumentów; g. nie mógł też wytrzymać
konfrontacji z Kongr. Indeksu, bowiem na indeksie znalazły
się także dzieła jego zwolenników: L. Trebischa (1858), Knoodta,
Baltzera (1858), Mayera i Spórleina (1868).

Poszczególne
tezy g. zostały potępione w listach pap. Piusa IX do kard.
J. von Geissela (1857) i do metropolity H. Forstera (1860),
częściowo na prow, synodach w Wiedniu (1858) i Kolonii
(1860) oraz na Soborze Wat. I (1870).

 

J. Kleutgen, Theologie der Vorzeit I-III, Mr 1853-60; tenże, Philosophie der Vorzelt I-II, Mr 1860-63; K. Werner, Die Geschichte der katholische Theologie, Mn 1866; E. Melzer, Johann Baptist Baltzers Leben, Wirken und wissenschaftliche Bedeutung, Bo 1877; J.H. Löwe, Johann Emanuel Veith, W 1879; E. Winter, Die geistige Entwicklung Anton Günthers und seiner Schule, Pa 1931; J. Pritz, Ein Leben für Warheit in Freiheit. Franz Werner, W 1957; P. Wenzel, LThK IV 1277-1278; tenże, Das wissenschaftliche Anliegen des G., Es 1961; J. Pritz, Mensch als Mitte. Leben und Werk Carl Werners I, W 1968; E. Mann, Das „Zweite Ich" Anton Günthers. Johann Heinrich Pabst, W 1970; J. Pritz, Wegweisung zur Theologie, W 1971; E. Mann, Die Wiener theologische Schule Anton Günthers im Urteil des 20. Jahrhunderts, W 1979.

Podobne prace

Do góry