Ocena brak

GRZEGORZ XVI, Bartolomeo Alberto Cappellari OSBCam

Autor /Rena Dodano /11.10.2012

ur. 18 IX 1765 w Belluno (pn.-wsch. Włochy), zm.
1 VI 1846 w Rzymie, papież od 2 II 1831.

Pochodził z rodziny szlacheckiej; 1783 wstąpił do kamedułów
i 1786 złożył śluby zak., a 1787 przyjął święcenia kapł.;
od 1790 był prof, nauk przyr. oraz filozofii w Murano k. Wenecji;
1805 objął opactwo św. Grzegorza w Rzymie, 1807 pełnił
funkcję wikariusza gen. i prokuratora prow. Camaldoli;
zmuszony do opuszczenia Rzymu w czasie drugiej okupacji
franc. (1807) był nauczycielem w Murano i Padwie; od 1814
pełnił w Rzymie ponownie funkcję opata i prof, teologii.
Pap. Pius VII mianował G. konsultantem wielu kongregacji,
w tym Kongr. do Spraw Nadzwyczajnych Kośc. oraz Świętego
Oficjum, a pap. Leon XII - wizytatorem apost. uniwersytetów
wł.; 1823 G. został gen. zakonu;

1825 ustanowiono go
kard. in petto (ogłoszono 1826); był prefektem Kongr. Rozkrzewiania
Wiary (sakrę biskupią przyjął po wyborze na papieża).
Prowadził negocjacje w sprawie konkordatu hol. w
Kongr. do Spraw Nadzwyczajnych Kościoła i dążył do nawiązania
kontaktu z franc. rządem.

Na pocz. swego pontyfikatu,
korzystając z pomocy Austrii, przeciwdziałał rozruchom skierowanym
przeciwko świeckiej władzy papiestwa w Państwie
Kośc, przez co ściągnął na siebie niechęć niektórych wł. środowisk;
G. był przekonanym o absolutnej wyższości władzy
kośc. nad świecką (dał temu wyraz w // trionfo della Santa
Sede e della Chiesa contro gli assalti dei Novatori, R 1799);
było to podstawą jego nieustępliwości w kwestiach rei., która
przyniosła mu sukces zwł. w dotyczącym —> małżeństw mieszanych
sporze z Prusami.

Podczas jego pontyfikatu zaostrzeniu
uległy stosunki Stolicy Apost. z Rosją, a tajne negocjacje
z ces. Mikołajem I spotkały się z krytyką całej Europy; allokucja
G. z 22 VII 1842, przedstawiająca cierpienia Kościoła
w Rosji i Królestwie Pol. oraz starania Stolicy Apost. o poprawę
sytuacji, ujawniła obłudę cesarza i jego dyplomacji.

Powstanie listopadowe oceniał G. jako element rewolucji
eur. i na życzenie Rosji wydał 1831 brewe Impensa caritas, w
którym je potępiał; znacznie więcej kontrowersji w społeczeństwie
pol. wywołała enc. —» Cum primum; 1831 Stolica
Apost. jako jedna z pierwszych uznała niepodległość Belgii.

Duży wpływ na politykę G. mieli sekretarze stanu - T. Bernetti
(do 1836) i L. Lambruschini. Gorliwy w wypełnianiu
misji rei., występował G. przeciw oddzieleniu Kościoła od
państwa; przeciwstawiał się tendencjom liberalnym i indyferentnym
oraz wolności prasy; potępił poglądy F.R. de Lammenais'go,
L.E.M. Bautaina (—> fideizm) i G. Hermesa (—»
hermezjanizm). Zasłużył się dla rozwoju misji; na placówki
mis. delegował doświadczonych wikariuszy apost. ; udaremnił
schizmę w metropolii Goa (—» goańska schizma); animował
dzieła wspierające misje i troszczył się o kolegia mis. w Rzymie.

W mecenacie artyst. starał się o utrzymanie tradycji
dworu pap.; dbał o architekturę Rzymu, powiększył i wzbogacił
Muzeum Wat., ukończył pinakotekę, założył muzeum
etruskie i egipskie.

 

L. Lescoeur, L'Eglise catholique en Pologne sous le gouvernement Russe, P 1860, 1876, I 199-234; Ch. Sylvain, Histoire de G., Bg 1890; F. Starowieyski, Z dziejów Stolicy Świętej za pontyfikatu G. 1831-1846, Kr 1911; M. Loret, Watykan a Polska (1815-1832), Wwa 1913; A. Boudou, Le Saint-Siège et la Russie. Leurs relations diplomatiques au XIXe siècle I, P 1922 (Stolica Świata a Rosja. Stosunki dyplomatyczne miedzy nimi w XIX stuleciu I, Kr 1928); E. Vercesi, Tre pontificati. Leone XII, Pio VIII, G., Tn 1936; M. Żywczyński, Rzym i polski ruch niepodległościowy w latach 1831-1946, Polityka Narodów 4(1936) 639-652; tenże, Watykan i Metternich a sprawa polska w latach 1836-1848, Sprawozdania z Posiedzeń Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Wydział II 32(1939) 27-37; A. Ventrone, L'amministrazione dello Stato Pontificio 1814-1870, R 1942; D. Federici, G. tra favola e realtà, Rovigo 1947; D. Demarco, // tramonto dello Stato Pontificio. Il papato di G., Tn 1948; E. Morelli, La politica estera di Tommaso Bernetti, Segretario di Stato di G., R 1953; E.E.Y. Hales, Revolution and Papacy. 1769-1846, Lo 1960, 7-9, 266-295; E. Morelli, Lo Stato Pontificio e l'Europa nel 1830-32, R 1966; M. Żywczyński, Wiochy nowożytne 1796-1945, Wwa 1971, 109-113, 124-125; S. Tadolini, G. amico degli artisti e fondatore di musei. Strenna dei romanisti 37(1976) 227-286; P. Zama, La rivolta in Romagna fra il 1831 e ti 1845, Faenza 1978; A.M. Ghisalberti, G. da Roma a Loreto (1841), Strenna dei romanisti 40(1979) 271-291; Z. Zieliński, Papiestwo i papieże dwóch ostatnich wieków 1775-1978, Wwa 1983, Pz 19862, 133-168; M.F. Mellano, Gli editti gregoriani di riforma amministrativa (5 luglio 1831) alla luce di nuovi documenti, AHPont 22(1984) 227-297; V.G. Pacifici, G. artefice dei cunicoli, oggi nella storia (1835-1985), Arti e memorie della Società Tiburtina di storia e d'arte 5(1985) 129-156; R. Aubert, DHGE XXI 1445-1452; J.M. Castillo, G. y la nobleza, w: Miscellanea Augusto Segovia, Granada 1986, 285-302.

Podobne prace

Do góry