Ocena brak

GRZEGORZ V

Autor /Rena Dodano /11.10.2012

ur. 1751 w Dimitsanie (Peloponez), zm.
22 IV 1821 w Konstantynopolu, patriarcha (1797-98, 1806-08,
1818-21).

Pochodził z ubogiej rodziny; po studiach teol. w Atenach i
na Patmos został archidiakonem i głównym doradcą metropolity
w Smyrnie; nast. jako metropolita Smyrny przyczynił
się do rozwoju oświaty wśród ludu, a także poprawy materialnych
warunków duchowieństwa, dając jednocześnie wzór postawy
ascet.; wybrany 1797 na patriarchę Konstantynopola,
zajął się 1798 reformą studiów kośc, a jego działalność nar.-
społ., wymagania stawiane metropolitom oraz konflikty z
okupacyjnymi władzami tur. spowodowały, że dwukrotnie
usuwano go z urzędu patriarchy i przetrzymywano w klasztorze
iberyjskim.

G. wraz z większością podległej mu hierarchii
kośc. występował przeciw ruchom rewolucyjnym i wolnomularskim,
lekceważącym bizant. przeszłość Grecji i Kościół
prawosł.; w przekonaniu, że życiu rei. bardziej sprzyja panowanie
tur. niż odśrodkowe działania rewolucjonistów wydał
Didaskalia patrike (Kpol 1798; przypisywano je ciężko choremu
Antymowi, patriarsze jeroz.), zawierające pochwalę cesarstwa
ottomańskiego, dzięki któremu prawosławie zostało
uratowane od herezji, i nawołujące do wierności sułtanowi,
któremu Bóg dał władzę nad Bizancjum (intencją G. było
uratowanie prawosławia i narodu od zniszczenia);

1821 podczas
powstania gr. (—» Grecja III C 2) policja tur. udaremniła
obrady zwołanego przez G. synodu, aresztowała patriarchę
(22 IV 1821), a nast. powiesiła go z rozkazu sułtana Mahmuda
II; zbezczeszczone ciało G. zostało wykupione i przewiezione
do Odessy, a stamtąd 1871 do Aten.

 

R. Walsh, A Residence at Constantinople, during a Period Including the Commencement, Progress, and Termination of the Greek and Turkish Revolutions, Lo 1836, I 311-316; J. Sokolow, Oczerkl istorji prawosiawnoj greko-wostocznoj cerkwi w XIX wickle, Ptb 1901; W. Gorzycki. Walka Grecji o niepodległość w wieku XIX, Wwa 1922, 30-31; S. Vailhé, DThC III 1433-1434; D. Zakythinos, He Halosis tes Konstantinupoleos kal he Turkokrada, At 1954; R. Janin. DHGE XIII 682; N. Zernov, Eastern Christendom, NY 1961 (Wschodnie chrześcijaństwo, Wwa 1967, 158); S. Runciman, The Great Church in Captivity, C 1968 (Wielki Kościół w niewoli, Wwa 1973, 240, 432, 438, 443-446).

Podobne prace

Do góry