Ocena brak

GRYF. Pismo dla spraw kaszubskich

Autor /kacperka Dodano /20.02.2012

GRYF. Pismo dla spraw kaszubskich, miesięcznik lit.-folklo-ryst. i społ.-kult., wyd. 1908-34 (z przerwami) w 4 seriach; S. I wyd. 1908-12 pod red. A. Majkowskiego (założyciel i wydawca pisma), do 1911 w Kościerzynie, 1912 w Gdańsku, gdzie faktycznym red. był F. Kręcki. G. występował wówczas jako organ ruchu młodokaszubskiego z programem obrony Kaszub przed germanizacją, przede wszystkim drogą rozwijania życia kult. na gruncie rodzimej kultury lud. i w ścisłych związkach z kulturą pol. („co kaszubskie, to polskie"). Poza artykułami programowymi, polit., gosp.-społ. na zawartość pisma składały się prace dot. dziejów regionu i jego języka, m. in. pióra K. Nitscha i F. Lorentza, materiały folfcloryst. (liczne teksty bajek i pieśni, zapisywane m. in. przez F. Sędzickiego), utwory pisarzy miejscowych w dialekcie kaszubskim (A. Majkowski, J. Karnowski, L. Heyke, piszący pod pseud.), ponadto krytyka lit., notatki wydawn. i kronikarskie. Nakład (500-700 egz.) rozchodził się w całym kraju. S. II, wyd. 1921-22 w Kościerzynie i Kartuzach pod red. Majkowskiego, kontynuowała program pierwszego G. Wśród niewielu nowych autorów znaleźli się etnografowie-folkloryści W. Łęga i I. Gulgowski. Majkowski rozpoczął druk dwóch swoich głównych dzieł: powieści Zece i przigode Remusa i Historii Kaszubów, ogł. w całości dopiero po jego zgonie, Karnowski opublikował obszerną rozprawę Dr Florian Cenowa. Pismo w nowej sytuacji polit. nie spotkało się z większym zainteresowaniem. S. III, podjęta 1925 w Kartuzach przez Majkowskiego z udziałem grafika S. Brzę-czkowskiego, ograniczyła się do jednego nru (niemal w całości pióra Majkowskiego). S. IV, wyd. 1931-34 w Gdańsku pod red. W. Pniewskiego; w składzie komitetu red. Majkowski (nie brał udziału w jego pracach) i Brzęczkowski. Redakcja po raz pierwszy określiła pismo jako regionalne, które kultywując tradycje rodzime, ma zarazem współtworzyć przyszłość Kaszub w ścisłej łączności z Polską. G. przeciwstawiał się anty-pol. propagandzie niem., m. in. w obszernych przeglądach wydawn. i kronice, oprać, przez Pniewskiego. Zdołał on pozyskać współpracę większości pisarzy kaszubskich oraz badaczy i publicystów zajmujących się tematyką pomorską. Sam ogłosił m. in. szkice Język kaszubski w polskich utworach powieściowych i Co mówią o Kaszubach niemieccy powieściopisarze i poeci, Karnowski (W. Budzysz) m. in. utwory scen. Zópis Mestwina i Wótrók Swantewita, L. Heyke fragm. poematu Dobrogost i Miłosława i utwór scen. Agust Szloga-, J. Patock dostarczał materiały folkloryst.; ponadto współpracowali A. Chocieszyński, B. Makowski, M. Turwid i in. Pismo było bogato ilustrowane. Upadło w braku szerszego poparcia.

A. BUKOWSKI Regionalizm kaszubski, Poz. 1950; „G." wraz z dodatkiem [!] „Gryf Kaszubski". Bibliografia zawartości, oprac. K. Kamińska, Gd. 1961; T. CIEŚLAK „G." - pismo dla spraw kaszubskich, Roczn. Hist. Czas. Pol. 2 (1963).

Andrzej Bukowski

Podobne prace

Do góry