Ocena brak

Grupy interesów a aparat administracyjny

Autor /Nikita09 Dodano /28.06.2013

Obok omawianych już przeobrażeń administracji centralni'], polegających mi umocnieniu aparatu pomocniczego szefa rządu i ministrów, na uelastycznieniu struktur czy też na powiększaniu liczby ministerstw, trzeba zwrócić uwagę na wzrost udziału grup interesów w administim.

Mechanizmu funkcjonowania państwa współczesnego nie można rozpatrywać tylko w dwóch tradycyjnych płaszczyznach: systemu organizacyjnoprawne-go i systemu partii politycznych. Trzeci bowiem system - zorganizowanych interesów - nie tylko obejmuje swoimi ogniwami konstytucyjne organy państwa oraz partie polityczne, lecz - jako podstawowy element struktury klasowej - stał Nię motorem działalności współczesnego państwa i przesądza w ostatecznym wyniku o większości podstawowych decyzji. Różnorodne grupy - z branżowymi i terytorialnymi organizacjami przemysłu i handlu na czele - które w odróżnieniu od partii politycznych nie dążą do opanowania organów państwowych, lecz tylko do uzyskania odpowiednich dla siebie rozstrzygnięć tych organów, wytwarzają określone organizacyjne instrumenty oddziaływania na aparat państwowy. Instrumenty te uzupełniają tradycyjne już instytucje samorządu gospodarczego i zawodowego [32], jak również starsze formy niezinstytucjonalizowanego oddziaływania grup interesów na organy państwowe.

Instrumentami tymi są między innymi dość rzadkie w XIX w., lecz mnożące się w wieku XX, kolegialne organy doradcze administracji, działające z reguły przy ministerstwach. Obok doradczych organów fachowych i koordynacyjno-udministracyjnych rozwijają się bowiem, przede wszystkim w materiach ekonomicznych, organy, w których skład wchodzą przedstawiciele odpowiednich grup interesów.

Ciał takich było stosunkowo dużo już w Drugiej Rzeczypospolitej. W latach 1926-1928 aktywnie działała tam Komisja Opiniodawcza do spraw Przemyślu przy Prezesie Komitetu Ekonomicznego Ministrów (prezesem Komitetu był wówczas wiceprezes Rady Ministrów). Przewodniczył jej dyrektor najpoważniejszej polskiej grupy interesów, a mianowicie Centralnego Związku Polskiego Przemysłu, zwanego popularnie „Lewiatanem”. Obok tej Komisji przez cały okres międzywojenny działało, zwłaszcza przy Ministerstwie Przemysłu i Handlu, wiele rad branżowych, takich jak Państwowa Rada Chemiczna, Państwowa Rada Geologiczna, Państwowa Rada Spółdzielcza.

Po II wojnie światowej nastąpił dalszy wzrost niezinstytucjonalizowanego i zinstytucjonalizowanego udziału grup interesów w podejmowaniu decyzji ekonomicznych. Dotyczy to między innymi planowania gospodarczego, którego ustalenia w warunkach kapitalizmu o tyle mogą nabierać realności, o ile wyrażą na nie zgodę ci, którzy będą starać się je wykonywać [43]. Formalizacja udziału sformalizowanych grup interesów, zorganizowanych także w formie samorządu gospodarczego i zawodowego, przybrała największe rozmiary w Niemczech i w Austrii, gdzie mówi się nawet o zjawisku neokorporacjonizmu. Zwraca się tym samym uwagę na pewne - ale też zarazem bardzo ograniczone - podobieństwo zinstytucjonalizowania roli sformalizowanych grup interesów do idei i instytucji /. czasów włoskiego faszyzmu, polegających na organizacyjnym połączeniu reprezentacji pracowników i przedsiębiorców i zapewnieniu im formalnego udziału w podejmowaniu i»Kit*Ńl»mych decyzji państwowych.

Szczególną formę sformalizowanego udziału grup interesów w administrowaniu mogą też stanowić wspomniane już niezależne agencje [49], typowe dla USA, lecz kształtujące się także w innych państwach, zwłaszcza w Wielkiej Brytanii.

Podobne prace

Do góry