Ocena brak

GRUPA RELIGIJNA

Autor /Halka Dodano /11.10.2012

Wyróżniony i zorganizowany system
relacji pomiędzy wieloma osobami (-> wspólnota) zmierzającymi
do realizacji określonego zespołu wartości (E.T. Hiller, J.H. Fichter, Ë. Pin). Socjologowie religii wyróżniają
5 kryteriów przynależności do g.r. -

° przyjęcie wartości grupowych; w g.r. są nimi wiara w istnienie
Boga oraz wszystko, co zawiera nauka Kościoła (prawdy
zawarte w Credo i wartości oficjalnie głoszone przez Kościół,
jak sprawiedliwość, miłość, pokój, nadejście —* Królestwa
Bożego); g.r. powinna realizować nauczanie Kościoła
tak w płaszczyźnie wiedzy rei., jak i przekonań;

° przyjęcie wymaganych przez Kościół wzorów zachowań,
będących funkcją głoszonych i uznawanych wartości rei.;
obejmują one zespoły norm i ocen, które w założeniu powinny
wywierać wpływ na zachowanie członków grupy; czerpią
je oni z norm —* dekalogu, ideałów ewangelicznych, przykazań
kośc. i in. zaleceń Kościoła (dawniej koncentrowano się
głównie na rytualnych zachowaniach, np. na udziale w praktykach
rei., współcześnie kładzie się większy nacisk na realizację
ideałów ewangelicznych);

° uczestnictwo w czynnościach (interakcjach) wspólnogrupowych
stanowiące istotny element każdej —> grupy społecznej;
w g.r. chodzi o takie działania, które podejmują członkowie
z jej inicjatywy i w jej ramach (czynności liturg. i charytatywne,
a także czynności wspólnogrupowe, których rodzaj
i zasięg zależą od celów i zadań grupy, np. pielgrzymki
i nabożeństwa paraliturg., czy aktywności świeckie);

° relacje społ. pomiędzy członkami grupy, powstające na
podstawie wzajemnej komunikacji i współdziałania; z punktu
widzenia teorii grupy społ. podstawowe znaczenie ma nie tylko
faktyczne występowanie stosunków społ., lecz także ich
natura.

Wg G.D. Gurvitcha w życiu społ. należy odróżnić relacje
„stosunków w grupie" od „stosunków międzyjednostkowych";
pierwsze powstają przez wspólne dążenie osób do
jednego celu, drugie zaś - przez taką działalność jednostek
ludzkich, w której traktują one jednego lub więcej członków
grupy, a nawet całą grupę jako środek do celu; tylko pierwsze
z nich (tj. relacje „my") tworzą grupę spol.; często jednak
podstawowego znaczenia nabierały relacje międzyindywidualne,
czyli podporządkowanie się przywódcy; współczesne
wspólnoty rei. przezwyciężają te wpływy tradycji na korzyść
autentycznych g.r.;

° intencja przynależności, decydująca o rzeczywistym
członkostwie; w przypadku g.r. jest nią życie ewangelią (nie
zaś z ewangelii); chodzi o to, czy g.r. jest dla członka grupą
odniesienia, tj. czy identyfikuje się z nią, czy też tkwi w niej
tylko zewnętrznie, a identyfikuje się z in. grupami.

G.r. ma 3 nakładające się elementy - zadania, kompetencja
i odpowiedzialność; członek grupy opierając się na określonym
statusie, który w g.r. wyznaczają sakramenty, pełni
odpowiednie, własne, a nie zlecone zadania, w zakresie ich
sprawowania jest kompetentny i odpowiedzialny; brak któregoś
z tych elementów powoduje, że nie ma autentycznej g.r.

Z socjol. punktu widzenia wszystkie g.r. można podzielić
na agregaty, zrzeszenia i wspólnoty; do pierwszej z nich należą
m.in. parafie wielkomiejskie, których członkowie mogą
mieć świadomość wartości rei., ale nie mają żadnych komunikacji,
interakcji i relacji z pozostałymi członkami (współcześnie odnosi się to także do tradycyjnych organizacji rei., które
znalazły się w kryzysie, np. —* Akcja Katolicka na Zachodzie).
Zrzeszenia to grupy zorganizowane dla realizacji określonego
celu; należą do nich osoby, które akceptują wartości
wspólnogrupowe, ale tylko częściowo identyfikują się z grupą
(dzieje się tak wówczas, gdy ci sami ludzie są członkami różnych
zrzeszeń, zarówno g.r., jak też partii, związków zawodowych
i in.).

Cechą społeczeństwa współcz. jest wielość
zrzeszeń opartych na relacjach rzeczowych, pośrednich i bezosobowych;
rzutuje to na zrzeszenia rei. o charakterze celowym
(wprawdzie są one rei., ale wyspecjalizowane, zinstytucjonalizowane
i sformalizowane).

Wspólnoty to małe grupy
oparte na stycznościach bezpośrednich, osobistych, o wysokim
stopniu zaangażowania emocjonalnego i wysokim stopniu
identyfikacji; należą do nich osoby, które akceptują wartości
wspólnogrupowe i są gotowe poświęcić im własne interesy;
w przypadku g.r. mają najbardziej autentycznych członków;
odnoszą się jednak bardziej do ewangelii i inspiracji
Ducha Świętego niż do tradycji, autorytetu i doktryny Kościoła
(związane jest to z szerzącym się od czasów średniowiecza
subiektywizmem i dążnością do odnowy życia rei.).
W socjologii religii najwięcej uwagi poświęca się jednak —*
sekcie (malej grupie) i —* Kościołowi (wielkiej wspólnocie),
przy czym uwzględnia się także -> denominację (specyficzny
typ organizacji rei.).

Pomiędzy sektą a Kościołem i denominacją
występują różne ugrupowania rei., które w zależności
od kontekstu społeczno-kulturowego mogą przyjmować różne
formy mniej lub bardziej zorganizowane (—> zespoły nieformalne);
istotne jest jednak badanie ich nie tyle przez
strukturę i funkcje, ile raczej przez wartości, ponieważ chodzi
tu o grupy specyficzne.

 

E.T. Hiller. Social Relations and Structures, NY 1947; J.H. Fichter. Social Relations in the Urban Parish, Ch 1954; Paroisses urbaines - paroisses rurales. V-e Conférence Internationale de Sociologie Religieuse, P 1958; H. Carrier, Psychosociologie de l'appartenance religieuse, R 1960; J. Remy, Fonction des groupes et des relations personnelles en milieu urbain, SCom 8(1961) 211-222; Socjologia religii. Wprowadzenie, Kr 1962; E. Pin, La paroisse catholique. Les formes variables d'un système social, R 1969; W. Piwowarski, Parafia katolicka jako grupa społeczna, ZNKUL 12(1969) z. 3, 43-52; A. Mazzoleni, Le strutture comunitarie della nuova parrocchia, R 1973; G. Milanesi, Sociologia della religione, Tn 1973; R.J. Kleiner, Basisgemeinden in der Kirche, was sie arbeiten, wie sie wirken, Gr 1976; J. Mariański, Żyć parafa, Wr 1984.

Podobne prace

Do góry