Ocena brak

GROZA ALEKSANDER

Autor /ulasek Dodano /20.02.2012

GROZA ALEKSANDER, ur. 30 VI 1807 w Zahraniczu (Kijowszczyzna), zm. 3 XI 1875 w Chałaimgródku pod Berdyczowem, poeta i prozaik, redaktor. Nie ukończywszy studiów na uniw. wil. i dorpackim, osiadł 1831 w dziedzicznym majątku na Ukrainie, gdzie obok gospodarki zajmował się pracą lit. (debiut 1831 w Noworoczniku litewskim). Zaliczana do późnych przejawów tzw. szkoły —> ukraińskiej twórczość poetycka G., w znacznej części epigońska wobec romantyzmu przedlistopa-dowego (Poezje 1836, Poezje t. 1-2 1843, Pisma t. 1-2 1855), obejmująca „powieści" (—> powieść poet.), pieśni, dumy, legendy, fantazje, to przeważnie stylizacje i przeróbki przekazów folkloru ukr. lub oprac, motywów związanych z historią ziemi rodzinnej; kilkakrotnie m. in. sięgał do tematyki ruchów chłopskich XVIII w.: w Pierwszej pokucie Żeleźniaka (Poezje 1843), dramacie Hryć (1858) i in. Za najwybitniejszy utwór G. uchodzi „powieść" o słynnym z okrucieństwa i samowoli M.B. Potockim, XVIII-wiecznym magnacie ukr., Pan starosta kaniowski (Poezje 1836, wersja zmień., z zaostrzoną wymową oskarżycielską, w Pismach 1855). Prozą G. pisał gł. obrazki i szkice obycz., jak Mozaika kontraktowa (1857) i in. W 1838-42 wydawał almanach —> Rusałka, 1849-50 —> Grosz wdowi. Zamieszkawszy w Żytomierzu, był inicjatorem i współorganizatorem (z K. Kaczkowskim i in.) Stow. Księgarsko "Wydawniczego (1859-60), zał. w celu publikowania tanich książek polskich (wydawało m. in. elementarze G.).

Zbiór poetów 2.

Sto lat 9 (H. Galie); PSB 9 (M. Janion); SPKP (N. Canova); S. STUPKIEWICZ Ognisko polskiego życia kulturalnego w Żytomierzu, „Przegl. Hum." 1966 nr 5 i odb.; zob. też Grosz wdowi.

Maria Grabowska

Podobne prace

Do góry