Ocena brak

GROMADY LUDU POLSKIEGO

Autor /Cyriaka Dodano /10.10.2012

Organizacja rewolucyjno-
demokratyczna emigrantów pol. w Anglii, o własnym
radykalnym i chrzęść, programie społ.; za jej początek uważa
się wydanie 1835 Manifestu Gromady Grudziąż.

Trzon organizacji stanowili emigranci z Portsmouth - żołnierze
powstania listopadowego, więzieni przedtem przez
władze prus. w twierdzy grudziądzkiej (stąd nazwa) za odmowę
przyjęcia amnestii carskiej; początkowo istniała jako sekcja
Tow. Demokratycznego Pol., a po secesji jako niezależna
organizacja.

Wcześniej powstałe demokr. środowisko poł. w
Londynie przyjęło program społ. Gromady Grudziąż i nazwało
się Gromadą Praga (czcząc pamięć pomordowanych w
czasie rzezi 1794 na Pradze); trzecią Gromadę stanowili emigranci
z Saint-Hćlier na wyspie Jersey w pobliżu Francji; nazwą
Humań chcieli przypomnieć wypadki 1768 i zaznaczyć solidarność
z ludem Ukrainy.

Program G.L.P. byt konsekwentnie
antyszlachecki, rewolucyjny i demokr. - chociaż główni
przywódcy organizacji - S.G. Worcell, T. Krępowiecki i Z.B.
Swiętostawski - pochodzili ze szlachty ziemiańskiej, a chłopi
i plebs miejski nie stanowili w niej większości; szlachtę obarczano
winą za upadek Polski i domagano się likwidacji wszelkich
nierówności prawnych i majątkowych; drogę do wyzwolenia
Polski widziano w ludzie pol. ; krytykowano Wielki Manifest
Tow. Demokratycznego Pol., gdyż wg G.L.P. nie zapewniał
on sprawiedliwości społ.; przywódcy Gromad głosili,
że właścicielem ziemi i środków produkcji jest lud, a przyszła
Polska będzie lud., oparta na równości obywatelskiej.

Podłożem filoz. socjalizmu Krępowieckiego i Worcella
były utopijno-komunistyczne koncepcje F.N. Babeufa, F.M.
Bounarrotiego i E. Cabeta, natomiast poglądy Świętosławskiego
kształtowały się pod wpływem Saint-Simona i miały
podkład mist., co spowodowało rozejście się głównych przywódców
Gromad; 1842 Swiętosławski opracował nowy program
społeczny, tzw. Ustawy Kościoła Powszechnego; przyjął
w nich podstawowe założenia poprzedniego programu, ale
ujął je w formę rei.-mist., próbując łączyć zasady komunizmu
agrarnego z tradycjami wczesnego chrześcijaństwa; przyszła,
doskonalsza od poprzedniej organizacja społeczeństwa,
nie znającego prywatnej własności, miała przybrać postać
„Kościoła powszechnego"; ustawy mówiły o społeczności
świat., pomijając konkretne pol. zagadnienia.
G.L.P. nie pozyskały dużej liczby zwolenników spośród
szlacheckiej większości emigracyjnej; porozumienia z in.
ugrupowaniami lewicowymi nie dały rezultatu: przestały istnieć
po 1846.

Próbą odrodzenia skrajnie lewicowego nurtu
rewolucyjno-demokratycznego w Anglii była działalność
1856-61 Gromady Londyn; powiązana z utopijno-komunistycznym
Międzynar. Związkiem Rewolucyjnym, miała być
kontynuacją G.L.P.; 1858, po nieudanej próbie kontaktów z
konspiracją w Wielkopolsce i ujawnieniu policyjnej prowokacji,
której padła ofiarą, skompromitowana Gromada przestała
istnieć. t Czołowymi jej działaczami byli H. Abicht, L.
Oborski i Swiętosławski.

 

J. Bystrzycki, Kwestia religijna na emigracji, Kr 1904; S. Szeptycki, Lud Polski (Z dziejów polskiej myśli socjalistycznej), Lw 1907; B. Limanowski, Stanislaw Worcell, Kr 1910; M. Grad, O żołnierzach tułaczach. Dzieje Gromady Grudziąż 1835-1846. Wwa 1954; H. Temkin, Socjalizm utopijny G.L.P. (1835-1846). Myśl Filozoficzna 6(1956) 58-84; Lud Polski. Wybór dokumentów. Wwa 1957; H. Temkin, Lud Polski na emigracji, w: Z dziejów polskiej myśli filozoficznej i społecznej, Wwa 1957, III 235-270; P. Brock, Z dziejów Wielkiej Emigracji w Anglii, Wwa 1958; S. Mikos, W sprawie skladu społecznego i genezy ideologii G.L.P. w Anglii 1835-1846. PHis 51(1960) 663-682; L. Zieliński, Przyczynek do dziejów Gromady Grudziąż Ludu Polskiego, Gdańskie Zeszyty Naukowe WSP w Gdańsku. Wydział Humanistyczny 3(1960) z. 1-2, 81-109; P. Brock. Geneza Ludu Polskiego w Anglii. Materiały źródłowe, Lo 1962; S. Mikos, G.L.P. w Anglii 1835-1846, Gd 1962; H. Temkinowa, G.L.P. (Zarys ideologu), Wwa 1962, 213; H. Krysenka, Z dziejów Gromady Grudziąż Ludu Polskiego, w: Studia z dziejów myśli społecznej i kwestii robotniczej w XIX wieku, Wwa 1964, 3-39; M. Tyrowicz, Kilka kwestii z rozwoju organizacyjnego Ludu Polskiego (1837-1846) w świetle najnowszej historiografii, PHis 56(1965) 651-675; A. Sikora, G.L.P. a Towarzystwo Demokratyczne. Człowiek i Światopogląd (1971) z. 7, 26-42; P. Brock, Polish Revolutionary Populism. A Study in Agrarian Socialist Thought from the.

Podobne prace

Do góry