Ocena brak

GRÓDEK JAGIELLOŃSKI

Autor /Halka Dodano /10.10.2012

Ukraińskie Horodok, parafia
i dekanat rzym.kat. oraz parafia i dekanat gr.kat. w archidiec.
lwowskiej na Ukrainie.

G., jedna z najstarszych miejscowości Rusi Czerwonej,
wzmiankowana 1213, ok. 1390 otrzymała prawo miejskie
magdeburskie od króla Władysława Jagiełły (stąd nazwa),
który tu zmarł; G. był wielokrotnie niszczony i palony przez
Tatarów i Kozaków; od 1680 za zgodą starosty Jana Gnińskiego
Żydzi zbudowali tu swoją dzielnicę - odrębne miasto
Gnin i z czasem stanowili ok. 1/3 jego mieszkańców, mieli tu
barokową synagogę, która spłonęła podczas I wojny świat.;
po I rozbiorze Polski G. zajęła Austria; 1903 z inicjatywy ks.
S. Gromnickiego, z udziałem m.in. abpów J. BiłczewskiegO i
J. Teodorowicza oraz bpa Józefa Sebastiana Pelczara odsłonięto
w G. pomnik Jagiełły, dłuta J.W. Bełtowskiego; 1918
G. wrócił do Polski; z G. pochodził m.in. Gabriel z Gródka.

Prawdopodobnie już ok. 1345 założono w G. klasztor franciszkanów;
1372 z fundacji księcia Władysława Opolczyka
powstała w G. parafia, hojnie uposażona przez Jagiełłę, który
1419 dokonał także ponownej fundacji franciszkanów;
1600 przy kościele par. Podwyższenia Krzyża Św. powstała
prepozytura z kolegium mansjonarzy, szkoła par., szpital z
kościołem św. Stanisława i bractwo NMP, 1766 zaś bractwo
Świętej Trójcy; 1782 cesarz austr. Józef II skasował klasztor
franciszkanów w G., kościół klasztorny Wniebowzięcia NMP
zamieniono na więzienie wojskowe, klasztor zaś - na koszary,
a zakonników przeniesiono do Horyńca k. Lubaczowa;

1907 założono w G. dom zak. franciszkanek Rodziny Maryi;
13-24 VIII 1990 podczas wizyty duszpast. bp Marian Jaworski
dokonał w G. poświęcenia kościoła Wniebowzięcia NMP,
zwróconego 1989 dla kultu. Dekanat G. powstał przed 1593;
1939 należało do niego 11 parafii: Białogóra, Biatohorszcze,
Brzuchowice, G., Janów Lwowski, Lubień Wielki, Powitno,
Rodatycze, Rzęsna Pol., Wołczuchy, Zimnawoda.

Jagiełło uposażył także cerkiew św. Jana w G.; w XVI w.
powstała w G. protopopia, 1591 bractwo cerkiewne, przy
którym założono później szkołę bracką; ponadto w G. były
2 cerkwie - Zwiastowania NMP, murowana, oraz drewniana
cerkiew św. Mikołaja; 1938 do dekanatu gr.kat. należało 13
parafii.

 

SGKP II 819-825; F. Jaworski. Władysław Jagiełło jako opiekun miasteczka. Wspomnienia z przeszłości G., Lw 1910; Schematismus archidioecesis Leopoliensis ritus latini. Lw 1939, 61-64; MaChP I 222; G. Sefer, Hocaa behisztatefutam szel joce kehilat Grejding. Tel-Aviv 1981; J. Krętosz. Organizacja archidiecezji lwowskiej obrządku łacińskiego od XV wieku do 1772, Lb 1986.

Podobne prace

Do góry