Ocena brak

GRÓB AGAMEMNONA

Autor /ulasek Dodano /20.02.2012

GRÓB AGAMEMNONA (inc. „Niech fantastycznie lutnia nastrojona..."), wiersz J. Słowackiego, złożony z 21 sekstyn, powst. W Paryżu 1839 jako gł. część pieśni VIII —> Podróży do Ziemi Świętej, w związku z pobytem autora 1836 w Grecji, gdzie zwiedzając ruiny staroż. Myken, spędził „sam jeden całą godzinę" w słynnym grobowcu kopułowym zw. grobem Agamemnona lub skarbcem Atreusa; wyd. (z pewnymi zmianami) 1840 w Paryżu przy prwdr. —> Lilii Wenedy, stanowi poet. komentarz tragedii,, ,niby chór ostatni śpiewany przez poetę", przeciwstawia bowiem dwie Polski - rzeczywistą, którą namiętnie oskarża („Pawiem narodów byłaś i papugą; A teraz jesteś służebnicą cudzą"), i idealną, której „duszę anielską" więziczerep rubaszny". W paraleli z dawną Grecją tej pierwszej odpowiada klęska pod Cheroneją, kres niepodległości Greków, drugiej - obrona Termopil, ucieleśnienie bohaterstwa w służbie wolności, G. A. jest jednym z najwybitniejszych w poezji pol. przykładów retoryki patriot., dzięki odwołaniu do szczególnie bogatych w symboliczne treści elementów żywej tradycji antycznej, napięciu emocjonalnemu, osobistej tonacji, wolnej od mentorstwa („Mówię, bom smutny i sam pełen winy"), sugestywności obrazowania. Przez pokolenie styczniowe odebrany jako wezwanie do czynu zbrojnego, był później z racji gwałtowności inwektywy niejednokrotnie pomniejszany, bądź z pozycji polit., za „szarganie świętości" i bezwzględne oskarżenie szlach. przeszłości (J. Tretiak, S. Tarnowski, I. Chrzanowski), bądź estetycznych (J. Kleiner). Do G. A. nawiązał J. Lechoń w powst. po klęsce wrześniowej wierszu pod tymże tyt. ze zbioru Lutnia po Bek-warku (1942) i T. Borowski w napisanym po wyzwoleniu 1945 gorzkim, szyderczym wierszu Gruba Gamemnona (prwdr. 1972). Przekłady: czes., franc., ros., słowac., węg., serb.-chorw. i słoweński.

Wyd. kryt. J. Kleiner w: Dzieła wszystkie, t. 4, wyd. 2 Wr. 1953.

Zofia Lewinówna

Do góry