Ocena brak

Grawitacyjne ruchy masowe

Autor /Sebek123 Dodano /28.05.2011

Zalegające na powierzchni ziemi luźne skały oraz zwietrzelina mogą w pewnych sytuacjach być przemieszczane. Warunki takie zachodzą na na­chylonych powierzchniach - stokach, gdzie luźny materiał znajduje się pod wpływem działania siły ciężkości. Do jego przesunięcia w dół - tj. grawita­cyjnych ruchów masowych - dochodzi tylko wtedy, gdy zostanie naruszona równowaga stoku, czyli równowaga między siłą grawitacji a siłą tarcia i spoistości materiału. Zachwianie równowagi stoku może wystąpić gdy:

zwiększy się nachylenie stoku,

zmniejszy się spoistość zalegającego na stoku materiału,

zmniejszy się siła tarcia, np. przez nasączenie luźnego materiału

wodą. W zależności od wielkości materiału skalnego oraz szybkości jego

przemieszczania się wzdłuż stoku, wyróżniamy następujące ruchy masowe:

obryw - jednorazowe gwałtowne oderwanie się i runięcie w dół dużych mas skalnych, które u podnóża stromej ściany tworzą bezładnie nagromadzone bloki skalne. Obrywy tworzą się najczęściej w górach w miejscach podcinania stoków przez rzekę.

odpadanie - powstaje na skutek zmniejszenia spoistości skał. Okruchy skalne w czasie odpadania większą część drogi pokonują w powie­trzu. Materiał, nagromadzony w ten sposób u podnóża stoku, tworzy stożek usypiskowy, w Tatrach zwany piargiem. Do powstania stożka usypiskowego prowadzą również lawiny gruzowo-błotne, powstające w wyniku nasączenia zwietrzeliny wodą opadową lub z topniejącej pokrywy śnieżnej.

osuwisko - to osunięcie się dużej partii materiału wzdłuż linii poślizgu. Osuwiska powstają, gdy płaszczyzna ześlizgu przebiega na granicy zwietrzeliny z litą skałą lub wzdłuż warstw skalnych budujących stok. Po intensywnych opadach lub roztopach śniegu strefa kontaktu nasycona jest wodą, co ułatwia osuwanie. W wyniku osunięcia się materiału w górnej części stoku powstaje zagłębienie, tzw. nisza osuwiskowa, natomiast u jego podnóża tzw. jęzor osuwiskowy. Osuwiska powstają nie tylko w górach, często tworzą się również w dolinach rzecznych, w których jęzory osuwiskowe utrudniają swobodny przepływ wody.

spelzywanie - powolne przemieszczanie się powierzchniowych partii grun­tu w wyniku nasączenia go wodą. Oznaką pełznięcia gruntu po stoku są pochylone drzewa i płoty.

spływy ziemne lub błotne - szybkie (kilka metrów na sekundę), krótko­trwałe przemieszczanie się materiału przesyconego wodą w dół stoku.

Podobne prace

Do góry