Ocena brak

GOSPODARSTWO WIEJSKIE

Autor /Lilianna Dodano /08.10.2012

Wytwórczość obejmująca
ogól samodzielnych j e d n o s t e k gosp. oparta na ziemi j a k o
podstawowym środku produkcji, mająca na celu wytwarzanie
roślinnych i zwierzęcych produktów żywnościowych, pasz
oraz surowców dla przemysłu.

Rolnictwo współcz., wyrosłe ze zbieractwa i łowiectwa
na drodze przeobrażeń, przywłaszcza sobie dobra przyrody
i wykorzystuje je w procesie produkcji w ramach g.w. Istnienie
i produkcja g.w. ma zabezpieczenie w odpowiednim
areale ziemi, zasobie siły roboczej oraz trwałych i obrotowych
środkach produkcji (budynki, urządzenia budowlane
i melioracyjne, maszyny, narzędzia rolnicze, plantacje
wieloletnie, środki pieniężne, zapasy magazynowe produktów
rolnych np. pasz, nasion, zapasy materiałów, np. nawozów,
paliw, a także drobne narzędzia pracy, inwentarz
żywy przeznaczony na sprzedaż).

Wysokość produkcji w g.w.
zależy od czynników przyr. (jakość gleby, ukształtowanie
t e r e n u , klimat), ekon. względnie stałych (odległość od dużych
skupisk ludności, zakładów przemysłu rolnego i stacji
kolejowej, jakość dróg łączących g.w. z rynkami zbytu i zaopatrzenia)
i zmiennych (poziom cen produktów rolniczych,
organizacja przedsiębiorstw usługowych) oraz zasobów i
wkładu siły roboczej, jaką może dysponować gospodarstwo.

W zależności od rodzaju produkcji g.w. dzieli się na: rolne
(rolnictwo), obejmujące gospodarstwo polowe (uprawa
roślin zbożowych, okopowych, oleistych, włóknistych,
pastewnych), hodowlane (chów zwierząt i drobiu), rybne
(rybactwo śródlądowe), pszczelarstwo i jedwabnictwo,
n a d t o na gospodarstwo ogrodowe, czyli ogrodnictwo (warzywnictwo,
sadownictwo, ogrodnictwo ozdobne), leśne
(leśnictwo) i łowiectwo, stanowiące odrębną gałąź produkcji
zwierzęcej, obejmujące ochronę i racjonalne użytkowanie
zwierzyny łownej żyjącej w lasach, na polach i terenach
wodnych; przemysł rolno-spożywczy przygotowuje,
przerabia lub całkowicie przetwarza produkty g.w. Różnorodność
kryteriów pozwala na podział g.w. - ze względu na
formę i sposób gospodarowania na: będące własnością
społ. (np. Państwowe Gospodarstwa Rolne, Rolnicze Spółdzielnie
Produkcyjne) oraz prywatną, a ze względu na cechy
społ.-ekon. na: małorolne, zw. biedniackimi (produkcja nie
wystarcza na zaspokojenie potrzeb rodziny, a ich właściciele
zmuszeni są pracować dodatkowo poza gospodarstwem),
średniorolne, zw. średniackimi (zazwyczaj nie stosują najmu
siły roboczej, a ich produkcja zaspokaja potrzeby rodziny),
kapitalistyczne, zw. kułackimi (duża produkcja towarowa
i najem siły roboczej);

ze względu na wielkość zajmowanego
obszaru można podzielić g.w. na drobne (do 3 h a ) , średniorolne
(3-10 ha) i wielkorolne będące dużymi przedsiębiorstwami
produkcyjnymi (10-100 ha), natomiast z punktu widzenia
liczby działów lub gałęzi produkcji na - wyspecjalizowane,
t j . wysokotowarowe, nastawione na określony rodzaj
uprawy lub hodowli (związane ze zwiększeniem skali i poprawy
techniki produkcji) i tradycyjne, średniej wielkości o
wielokierunkowej produkcji roślinnej i zwierzęcej.

Wielkość, godność i znaczenie pracy w g.w. podkreślił
pap. Jan XXIII w enc. —» Mater et magistra; praca na roli,
choć ciężka i wyczerpująca, posiada właściwą sobie godność,
gdyż dostarcza dóbr koniecznych do zaspokajania podstawowych
potrzeb człowieka; papież postulował stwarzanie
rolnikom odpowiednich warunków, zapewniających godny
poziom życia i przeciwdziałających powsz. zjawisku porzucania
pracy na roli; p r o b l em godności pracy na roli rozwinął
również pap. Jan Paweł II w enc. —» Laborem exercens.

 

S. Biedrzycki, Encyklopedyczny poradnik g.w., Wwa 1929; G. Blohm.
Angewandte landwirtschaftliche Betriebslehre. UÌmer 1950 (Ekonomika i organizacja gospodarstw rolniczych, Wwa 1961); G.w. na Ziemiach Zachodnich i Północnych. Wwa 1950; F.W. Mleczko, O wsi i rolnictwie, Wwa 1965, 1970; A. Szemberg, Przemiany w strukturze ugrurnej gospodarstw chłopskich. Wwa 1966; M. Muszyński. Rozwój gospodarki chłopskiej, Wwa 1975; F.W. Mleczko, Wieś i rolnictwo na granicy epok, Wwa 1978.

Podobne prace

Do góry