Ocena brak

Gospodarka rynkowa w świetle typologii ustroju gospodarczego

Autor /preaxreonKern Dodano /02.08.2007

1. Pojęcie ustroju gospodarczego

Ustrój gospodarczy stanowią reguły prawne, które przesądzają o tym, komu oraz jakie przysługują prawa do posiadania oraz kto może wykonywać określone czynności gospodarcze. Ustrój gospodarczy jest czynnikiem rozstrzygającym czy społeczeństwo będzie ubogie, czy bogate. Pewien typ ustroju sprzyja rozwojowi, a inny go hamuje. Sytuacja gospodarcza podmiotu zmienia się wtedy, gdy zmienia się ilość dóbr pozostających w jego dyspozycji. Możemy powiedzieć, że ustrój gospodarczy to te normy reguły prawne, które stanowią o tym, komu oraz jakie przysługują prawa w zakresie posiadania dóbr i zasobów gospodarczych oraz kto i jakie może bądź musi wykonywać czynności gospodarcze. Ustrój oferuje nam tym więcej wolności gospodarczej im mniej jest takich zakazów i nakazów ze strony państwa. Przez prawo do posiadania dóbr i zasobów gospodarczych rozumiemy przy tym taką sytuację, w której określony podmiot ekonomiczny jest ich legalnym właścicielem, a więc może też korzystać w pełni z uprawnień własnościowych, przysługujących posiadaczom dóbr i zasobów gospodarczych.
Czynność gospodarcza to działanie, którego bezpośrednim rezultatem jest bądź zmiana sytuacji gospodarczej, bądź zapobieganie zajściu takiej zmiany danego podmiotu. Sytuacja gospodarcza takiego podmiotu różnicuje się wówczas, gdy zmienia się wielkość dóbr i zasobów pozostających w jego posiadaniu.

2. Ustroje liberalne etatystyczne

Ustroje gospodarcze różnych krajów, rozpatrywane z punktu widzenia nakazów i zakazów odnoszących się do typu i rodzaju czynności gospodarczych są bardzo odmienne. Można je podzielić na takie, które oferują wolności gospodarczej relatywnie jak najwięcej oraz takie, które tej wolności oferują jak najmniej. Obok zakazów i nakazów stanowionych określonymi przepisami w sposób bezpośredni tzn. jako umożliwione bądź uniemożliwione z tej tylko racji, że istnieją inne ustanowione wcześniej i w sposób bezwzględnie obowiązujący.
Różnego rodzaju czynności gospodarcze, występujące w gospodarce rynkowej, mają także co do swych skutków różne ekonomiczne znaczenie. Można je uporządkować w określone grupy czy też klasy czynności, ze względu na ich mniejsze lub większe znaczenie gospodarcze. Tego typu uporządkowanie pozwala na uszeregowanie różnych zakazów i nakazów jako norm związanych z podejmowaniem mniej lub bardziej ważnych czynności gospodarczych. Umożliwia to dokonanie rozróżnienia pomiędzy najbardziej podstawowymi typami ustrojów gospodarczych. Ponieważ waga i znaczenie oraz zakres i ranga różnych zakazów i nakazów stanowią o występującym obszarze wolności gospodarczej, to na wyróżnienie z tego punktu widzenia zasługują ustroje liberalne i etatystyczne.
Ustroje liberalne znajdują swoje teoretyczne uzasadnienie w doktrynie liberalizmu gospodarczego.

Podobne prace

Do góry