Ocena brak

Gospodarka magazynowa

Autor /Encyklopedia Zarządzania Dodano /01.04.2011

Metody analizy gospodarki magazynowej

Analizę gospodarki magazynowej można przeprowadzać stosując różne metody. Najbardziej rozpowszechniona jest analiza wskaźnikowa. Polega ona na obliczeniu określonych wskaźników, a następnie na interpretacji wyniku i wyciągnięciu wniosków.


Najczęściej do analizy gospodarki magazynowej stosuje się:

  • wskaźniki wydajności,
  • operacyjne logistyczne wskaźniki pracy magazynu,
  • wskaźniki kosztowe działalności magazynów,
  • wskaźniki ekonomiczne pracy magazynu.

Wskaźniki wydajności

Wskaźnik wykorzystania pojemności użytkowej magazynu


<math>Mvu = \frac{Vs}{Vu}</math>


Vs - pojemność składowa (nominalna) wg planu zagospodarowania przestrzeni magazynowej (m3)

Vu - pojemność użytkowa magazynu (m3)



Wskaźnik ten określa, jaka część całej pojemności magazynu jest wykorzystywana do składowania materiałów bądź towarów.


Wskaźnik wykorzystania pojemności składowej magazynu


<math>Mvs = \frac{Vsw}{Vs}</math>


Vsw - pojemność składowa wykorzystana magazynu (m3)


Vs - pojemność składowa (nominalna) wg planu zagospodarowania przestrzeni magazynowej (m3)


Ten miernik określa, czy pojemność składowa, jaka w założeniu powinna być wykorzystywana, rzeczywiście jest przeznaczona na magazynowanie towarów lub materiałów. Wskazane jest, aby wskaźnik kształtował się najbliżej wartości 1.


Wskaźnik eksploatacji przestrzeni składowej magazynu


<math>Mev = \frac{Om}{Vs}</math>


Om - wielkość obrotu magazynowego (przychód + rozchód) rozchód badanym okresie (t, zł)


Vs - pojemność składowa (nominalna) wg planu zagospodarowania przestrzeni magazynowej (m3)


Miernik ten określa stopień wykorzystania powierzchni składowej magazynu.


Wskaźnik technicznego uzbrojenia przestrzeni magazynowej


<math>Muv = \frac{Ww}{Vu}</math>


Ww - wartość wyposażenia technicznego magazynu (zł)


Vu - pojemność użytkowa magazynu (m3)


Wskaźnik określa, w jakim stopniu powierzchnia użytkowa magazynu jest wykorzystana na maszyny i urządzenia. Dzięki niemu dowiedzieć się można o technologicznym zaawansowaniu magazynu.


Wskaźnik wyposażenia przestrzeni magazynowej w środki transportowe


<math>Mtv = \frac{Wst}{Vu}</math>


Wst - wartość środków transportu magazynowego (zł)


Vu - pojemność użytkowa magazynu (m3)


Określa poziom zmechanizowania magazynu, czyli ilość środków transportowych wykorzystywanych przy przemieszczaniu towarów i materiałów w granicach magazynu.


Wskaźnik wydajności środków transportu magazynowego


<math>Mst = \frac{Qr}{TTe}</math>



Qr - ciężar ładunków przemieszczanych za pomocą środków transportu magazynowego w badanym okresie (t)


Tte - efektywny czas pracy środków transportu magazynowego w badanym okresie (godz.)


Miernik wskazuje na poziom wykorzystywania środków transportu w procesie magazynowania. Określa, czy środki transportu są dobrze wykorzystywane i czy są one odpowiednio przystosowane do pracy w magazynie.


Wskaźnik wykorzystania środków transportu magazynowego


<math>Mwt = \frac{Tte - Qr}{Ttn - Qn}</math>


Tte - efektywny czas pracy środków transportu magazynowego w badanym okresie (godz.)


Qr - ciężar ładunków przemieszczanych za pomocą środków transportu magazynowego w badanym okresie (t)


Ttn - nominalny fundusz czasu pracy środków transportu magazynowego w badanym okresie (godz.)


Qn - nominalna zdolność przewozowa środków transportu magazynowego w badanym okresie (t); jest to suma iloczynów nominalnej nośności lub udźwigu środków transportu przez liczbę cykli roboczych środka transportu w badanym okresie


Miernik określa stopień wykorzystania środków transportowych w porównaniu z ich nominalnymi możliwościami. Im wyższy wskaźnik, tym efektywniejsze wykorzystanie tych środków transportu.


Wskaźnik wykorzystania czasu pracy urządzeń mechanicznych


<math>Mwu = \frac{Tue}{Tun}</math>


Tue - efektywny czas pracy urządzeń mechanicznych stosowanych w magazynie w badanym okresie (godz.)


Tun - nominalny fundusz czasu pracy urządzeń mechanicznych magazynu w badanym okresie (godz.)


Określa stopień wykorzystania urządzeń mechanicznych w porównaniu z ich możliwościami.


Wskaźnik wykorzystania urządzeń do składowania


<math>Mws = \frac{Gw}{Gn}</math>


Gw - ciężar (w t) lub objętość (w m3) dóbr materialnych składowanych w urządzeniach do składowania w czasie badania


Gn - dopuszczalne obciążenie składowanymi dobrami materialnymi (w t) lub nominalna pojemność (w m3) urządzeń do składowania znajdujących się w magazynie


Miernik pozwala na określenie, w jakim stopniu wykorzystywane są palety, półki, kontenery i inne urządzenia do składowania.


Wskaźnik paletyzacji ładunków w magazynie


<math>Mpz = \frac{Zsp}{Zc}</math>


Zsp - wielkość zapasu dóbr materialnych składowanych w magazynie na paletach w czasie badań (t)


Zc - wielkość całego zapasu dóbr składowanych w magazynie w czasie badań


Określa, jaka część towarów lub materiałów jest składowana na paletach, a jaka część nie.


Operacyjne logistyczne wskaźniki pracy magazynu

Procentowy wskaźnik przyjętych zamówień do realizacji w stosunku do ogółu zamówień napływających w przyjętym do badania okresie


<math>Z1 = \frac{Zp}{Zo} * 100%</math>


Z1 - wskaźnik


Zp - zamówienia przyjęte


Zo - zamówienia ogółem


Określa, ile ze wszystkich zamówień magazyn jest w stanie obsłużyć.


Procentowy wskaźnik zamówień zrealizowanych w stosunku do ogółu przyjętych zamówień


<math>Z2 = \frac{Zr}{Zp} * 100%</math>


Z2 - wskaźnik


Zr - zamówienia zrealizowane


Zp - zamówienia przyjęte


Wskaźnik określa, w jaki sposób magazyn wywiązuje się ze swoich obowiązków. Ukazuje stopień realizacji zamówień. Wszelkie odchylenia skutkują opóźnieniami w dostawach.


Procentowy wskaźnik bezbłędnych dostaw w stosunku do ogółu wykonanych dostaw


<math>Z3 = \frac{DD}{Do} * 100%</math>


Z3 - wskaźnik


DD - dostawy bezbłędne (dobre)


Do - dostawy ogółem


Ukazuje poziom poprawności realizowanych dostaw. Im wyższy, tym lepiej jest zorganizowany i zarządzany magazyn.


Procentowy wskaźnik bezbłędnie wystawionych faktur


<math>Z4 = \frac{FD}{Fo} * 100%</math>


Z4 - wskaźnik


FD - faktury bezbłędne


Fo - faktury ogółem


Określa poziom poprawności wystawianych faktur. Błędne faktury są przyczyną reklamacji, więc jak najwyższy poziom miernika jest jak najbardziej pożądany.


Procentowy wskaźnik zamówień zrealizowanych z opóźnieniem


<math>Z5 = \frac{Zop}{Zo} * 100%</math>


Z5 - wskaźnik


Zop - zamówienia zrealizowane z opóźnieniem


Zo - zamówienia ogółem


Wskaźnik określa, ile z ogółu zamówień jest takich, które są nieterminowo realizowane. Wskaźnik powinien być jak najniższy.


Procentowy wskaźnik zamówień zrealizowanych w niepełnym wymiarze żądanych asortymentów


<math>Z6 = \frac{Zn}{Zo} * 100%</math>


Z6 - wskaźnik


Zn - zamówienia niepełne


Zo - zamówienia ogółem


Procentowy wskaźnik reklamowanych dostaw


<math>Z7 = \frac{Dr}{Do} * 100%</math>


Z7 - wskaźnik


Dr - dostawy reklamowane


Do - dostawy ogółem


Wskaźniki kosztowe działalności magazynów

Wskaźnik kosztów magazynowania


<math>Kmj = \frac{Kmc}{Omr}</math>


Kmc - łączne koszty magazynowania w badanym okresie (zł)


Omr - wielkość obrotu magazynowego wg rozchodu w badanym okresie (t, zł)


Jest to jeden z podstawowych mierników efektywności funkcjonowania magazynu. Pozwala na śledzenie oszczędności działalności magazynu w kolejnych okresach. Jego zaletą jest to, że dość precyzyjnie charakteryzuje podstawową funkcję magazynu, a wadą - że zależy od zbyt wielu czynników (np. poziomu zróżnicowania cen, stawek płac, struktury asortymentowej obrotu).


Wskaźnik kosztów składowania zapasu


<math>Ksz = \frac{Kmc}{Zs}</math>


Kmc - łączne koszty magazynowania w badanym okresie (zł)


Zs - zapas średni w badanym okresie (zł, t)


Ten wskaźnik określa poziom kosztów, które przypadają na każdą złotówkę (lub inną jednostkę, np. tonę, kilogram) wartości składowanego materiału bądź towaru. Im niższy wskaźnik, tym sprawniej i taniej funkcjonuje magazyn.


Wskaźnik kosztów efektywności pracy magazynu


<math>Em = (Kmjb - Kmjd) - Omrd</math>


Kmjb - jednostkowy koszt magazynowania okresu bazowego (zł)


Kmjd - jednostkowy koszt magazynowania okresu docelowego (zł)


Omrd - wielkość obrotu magazynowego wg rozchodu w okresie docelowym (t, zł)


Określa poziom, na jakim kształtowały się koszty magazynowania w dwóch okresach, oraz jak kształtowała się efektywność pracy magazynu w tych okresach.


Wskaźnik kosztów utrzymania powierzchni i przestrzeni magazynowej


<math>Mup = \frac{Kmc}{Pu}</math>


<math>Muprz = \frac{Kmc}{Vu}</math>


Kmc - łączne koszty magazynowania w badanym okresie (zł)


Pu - powierzchnia użytkowa magazynu (m2)


Vu - przestrzeń użytkowa magazynu (m3)


Wskaźnik służy do porównania działalności podobnie zorganizowanych magazynów. Należy pamiętać o tym, aby zawsze brać pod uwagę technologię składowania w magazynie, gdyż wtedy wynik jest bardziej wiarygodny. Coraz częściej stosuje się drugi wskaźnik (Muprz), szczególnie przy ocenie magazynów zmechanizowanych wysokiego składowania.


Wskaźnik kosztów eksploatacji wyposażenia magazynu


<math>Mu = \frac{Kmu}{Ww}</math>


Kmu - koszty eksploatacji wyposażenia magazynowego (zł)


Ww - wartość maszyn i urządzeń stanowiących wyposażenie magazynu (zł)


Miernik stosowany jest do porównania podobnie zorganizowanych technologicznie magazynów, do śledzenia szybkości unowocześniania wyposażenia magazynu lub do analizy kosztów użytkowania maszyn i urządzeń w konkretnym czasie oraz magazynie.


Wskaźnik kosztów zatrudnienia pracownika magazynowego


<math>Mkp = \frac{Kmo}{Zp}</math>


Kmo - koszty osobowe pracowników magazynu (zł)


Zp - średnia liczba pracowników zatrudnionych w magazynie w badanym okresie


Wysokość miernika zależy od: wielkości magazynu, stopnia jego mechanizacji, liczby i stopnia kwalifikacji pracowników, wysokości płac. Wskaźnik powinien być analizowany łącznie z miernikami zmechanizowania magazynów, gdyż wielkość zatrudnienia jest niższa w magazynach zmechanizowanych z ręczną obsługą.


Wskaźnik obniżki kosztów jednostkowych magazynowania


<math>Mok = \frac{Kj0 - Kj1}{Kj0} * 100%</math>


Kj0 - jednostkowe koszty magazynowania przed wprowadzeniem mechanizacji


Kj1 - jednostkowe koszty magazynowania po wprowadzeniu mechanizacji


Miernik służy do oceny efektywności nowowprowadzonych maszyn i urządzeń.


Wskaźniki ekonomiczne pracy magazynu

Wskaźnik stopy zysku osiągniętego przez magazyn


<math>Msz = \frac{U}{Kmc}</math>


U - wielkość zysku osiągniętego przez magazyn w badanym okresie (zł)


Kmc - łączne koszty magazynowania w badanym okresie (zł)


Wskaźnik stanu zapasów w magazynie


<math>Mzp = Zi + (Omp - Omr)</math>


Zi - wielkość zapasu magazynowego na początku badanego okresu (t, zł)


Omp - wielkość obrotu magazynowego wg przychodu w badanym okresie (t, zł)


Omr - wielkość obrotu magazynowego wg rozchodu w badanym okresie (t, zł)


Miernik może być powszechnie stosowany. Odzwierciedla zmieniający się stan zapasów w badanym okresie.


Wskaźnik średniego zapasu w magazynie


<math>Msz = \frac{Z1 + Z2 + ... -Zn}{n - 1}</math>


Z1 - wielkość zapasu magazynowego na początku badanego okresu (t, zł)


Zn - wielkość zapasu końcowego (t, zł)


Z2 - stany zapasów w badanym okresie (t, zł)


n - ogólna liczba stanów zapasów będąca podstawą obliczenia zapasu średniego


Wskaźnik średniego obrotu magazynowego


<math>Mso = \frac{Omr}{d}</math>


Omr - wielkość obrotu magazynowego wg rozchodu w badanym okresie (t, zł)


d - liczba dni w badanym okresie


Wskaźnik szczególnie przydaje się do oceny działalności magazynu o szerokim asortymencie materiałów lub towarów. Oblicza się go również w celu porównania magazynów o podobnej wielkości i wartości obrotu oraz ustalenia ewentualnych odchyleń


Wskaźnik wartości zapasu magazynowego


<math>Mwz = \frac{Zs(w)}{Zs(t)}</math>


Zs(w) - wartość średniego zapasu magazynowego w badanym okresie (zł)


Zs(t) - wielkość średniego zapasu magazynowego w jednostkach naturalnych w badanym okresie (t, m3, j.ł.)


Miernik ten określa średnią wartość jednostki towarów lub materiałów składowanych w magazynie.


Wskaźnik szybkości obrotu magazynowego (rotacji): w razach i w dniach


<math>Mrr = \frac{Omr}{Zs}</math>


<math>Mrd = \frac{Zs - d}{Omr}</math>


Omr - wielkość obrotu magazynowego wg rozchodu w badanym okresie (t, zł)


Zs - wielkość średniego zapasu magazynowego w badanym okresie (t, zł)


d - liczba dni w badanym okresie


Wskaźnik rotacji zapasów w razach (Mrr) określa, ile razy w danym czasie trzeba było dokonać obrotu średnim zapasem, aby uzyskać określoną wielkość rozchodu towarów lub materiałów. Wskaźnik rotacji zapasów w dniach (Mrd) oznacza, przez jaki okres przeciętny zapas pokrywał wielkość rozchodów materiałów lub towarów.


Wskaźnik wykorzystania przepustowości magazynu


<math>Mprz = \frac{Omr1 + Omr2 + ... + Omrn}{(Zm1 - Mrr1) + (Zm2 - Mrr2) + ... + (Zmn - Mrrn)}</math>


Omr1,2,...,n - wielkość obrotu magazynowego poszczególnych asortymentów towarów lub materiałów wg rozchodu w badanym okresie (zł)


Zm1,2,...,n - wielkość zapasów maksymalnych poszczególnych asortymentów towarów lub materiałów, które może pomieścić magazyn wg planu zagospodarowania przestrzeni składowej (zł, t, j.ł.)


Mrr1,2,...,n - szybkość obrotów magazynowych (wielkość rotacji) poszczególnych asortymentów towarów lub materiałów w razach


Wskaźnik wykorzystania przepustowości magazynu wyrażany jest wielkością bezwzględną. Im wskaźnik jest bliższy jedności, tym korzystniejsza jest intensywność procesów magazynowych.


Na potrzeby konkretnego magazynu, składującego towary lub materiały określonej branży, można wyprowadzić jeszcze wiele innych wskaźników. Najważniejsze jest, aby do każdego miernika określić przedziały, w których powinny mieścić się obliczone wyniki. Gdyby wyniki nie mieściły się w przedziałach, należy określić taki sposób postępowania, aby poprawić organizację tych sfer, które nie działają prawidłowo.


Autor: Agnieszka Smoła
Źródło: Encyklopedia Zarządzania
Treść udostępniana na licencji GNU licencja wolnej dokumentacji 1.3 lub nowsza.

Podobne prace

Do góry