Ocena brak

GOSŁAWICE

Autor /Lilianna Dodano /08.10.2012

Parafia w dek. konińskim w diec. włocławskiej.

Wieś G., wzmiankowana 1280, stanowiła posiadłość
kujaw, rodu Godziembów; parafia G. powstała prawdopodobnie
w X I I I w.; właściciel G., bp —» Andrzej Łaskarz
prowadził od ok. 1418-26 budowę zamku i kościoła par. św.
Andrzeja Apostoła, który ukończył jego bratanek Jan z
Lichenia, wojewoda brzeski; kościół w G., got., murowany
z cegły, należy typologicznie do grupy ideowych kopii rotundy
Grobu Św. w Jerozolimie (—» Anastasis); wzniesiony
prawdopodobnie w podzięce za pielgrzymkę do Ziemi Świętej
(odbytą 1409-11 przez Łaskarza), jest unikalną świątynią
w Polsce, zbudowaną w kształcie tzw. oktogonu krzyżowego,
z wyodrębnionym prezbiterium, kaplicami i kruchtą; w nawie
znajduje się 8-boczna kolumna piaskowcowa z cokołem
i głowicą, podtrzymująca gwiaździsto-sieciowe sklepienie;
w prezbiterium, kaplicach i kruchcie są sklepienia gwiaździste;

wnętrze kościoła ma największą i najbardziej jednolitą
z zachowanych w pol. budowlach dekorację heraldyczną,
zawierającą 26 herbów, umieszczonych na wspornikach
żeber i ułożonych hierarchicznie - w prezbiterium herb
Królestwa Pol., Jagiellonów, hrabiów Cylejskich, fundatora
- h e r b Godziemba (na kolumnie) i h e r b Pomian, nast. herby
rycerskie, głównie z kręgu współpracowników bpa Łaskarza
(członków kapituł pozn. i gnieźn.); bp Łaskarz uposażył
kościół w G. i ufundował przy nim kolegium 4 mansjonarzy
(proboszcz miał tytuł prepozyta), które upadło w końcu
X V I w.; od ok. 1661 kościół stał się filią par. Lichen i Morzysław
(nast. obsługiwali go kameduli z -> Bieniszewa);

w
końcu X V I I w. kościół w G. popadł w ruinę; odbudowany
1755-75 przez podkomorzego brzesko-kujawskiego Józefa
Łąckiego, restaurowany 1801-19 i 1898-1900, ma m.in. ołtarz
główny MB Różańcowej, 3 neogot. ołtarze z 1900 z
obrazami J. —» Buchbindera z 1902-04 oraz chrzcielnicę
8-boczną z pocz. X V I w.; kościół z G. skopiowano 1441-46
w Miszewie Murowanym na Mazowszu.

 

SGKP II 741-743, XV cz. 1, 526; KZSP V z. 9, 4; A. Grzybkowski, Geneza i treści ideowe kościoła w G., w: Z dziejów regionu konińskiego, Wr 1970, 125-150; tenże, Kościół w G. Zagadnienie genezy, KAU 16(1971) 269-308; A. Nowak, Sprawozdanie z badań archeologicznych przeprowadzonych na zamku w G. w latach 1968-1969, Rocznik Wielkopolski Wschodniej 1(1973) 187-196; J. Lojko, Idea fundacji kościoła w G. a dyplomacja polska na początku XV wieku. Rocznik Koniński 6(1978) 9-24; SzmWI (1983) 192-193.

Podobne prace

  • Konin

    Ocena / Autor /bejbikot
    Dodano /24.01.2013 praca w formacie txt

Do góry