Ocena brak

GÓRECKI ANTONI

Autor /ulaRoz Dodano /22.02.2012

GÓRECKI ANTONI, ur. 1787 w Wilnie, zm. 18 IX 1861 w Paryżu, poeta. Studiował 1802-06 w Wilnie, gdzie debiutował 1804 w „Tygodniku Wil."; 1809-13 walczył w armii Księstwa Warsz., po czym gospodarował w majątku własnym w pobliżu Wilna (1816-18 jeździł do Czech, Francji i Włoch), biorąc udział w życiu kult. miasta (czł. —> Towarzystwa Szubrawców, pseud. Warpu). Popularność jednały mu liczne wiersze druk. w czasopismach wil. i warsz. (zwł. w „Pamiętniku Warsz." i „Tygodniku Pol. i Zagr.") lub krążące w rkpsach; były to gł. bajki polit. (m. in. Diabeł i zboże - włączona w przeróbce do Dziadów cz. III, Bajka o furmanach, za którą G. był 1828 więziony), ulotne fraszki i wiersze patriot. (dumy, elegie, słynny wiersz Śmierć zdrajcy ojczyzny 1818). W walce z przeżytkami —> sarmatyzmu, w obronie chłopa (m. in. Do kmiotków 1817), w posługiwaniu się formą bajki był G. kontynuatorem oświecenia; sympatie polit., niechęć do świata salonów i charakter patriotyzmu wiązały go z obozem młodych. Daleki od nowatorstwa lit., nie wykraczał w zasadzie poza zastane konwencje, przy czym jednak twórczość jego cechowało rozluźnienie rygorów formalnych; sięgał też po wzory poezji lud. (Krakowiaki ofiarowane Polkom 1816). Wszystko to, obok nierównego poziomu tworów płodnego pióra G., pasowało go na gł. bohatera pamfłetu F. Morawskiego Nowy Parnas („smorgoński Pindar").

Po upadku powstania listopadowego, którego był na Litwie współorganizatorem, przebywał w Dreźnie, nast. we Francji; zbliżył się powtórnie do Mickiewicza, z którym łączyła go dawna przyjaźń, i pozostał w kręgu najbliższych poety, póki nie stał się 1841 z towiańczyka zażartym wrogiem „mistrza". Wydał kilka tomów poezji, dawniejszej (Poezje Litwina 1834; tu m. in. Pieśni pisane w czasie powstania Litwy w roku 1831) i nowej. Mickiewicz ocenił w prelekcjach paryskich pochlebnie przedpowstaniową twórczość G., odznaczającą się prostotą, liryzmem, a w bajkach i fraszkach - celnym dowcipem i zręcznym operowaniem przejrzystą aluzją; wiersze emigr. (m.in okolicznościowe bajki polit.) stanowią przeważnie anachroniczne przykłady powielania dawnych wzorów.

PSB 8 (Z. Ciechanowska).

Zofia Lewinówna

Podobne prace

Do góry