Ocena brak

Gorczyca czarna

Autor /florida Dodano /21.02.2013

Jest to roślina jednoroczna z rodziny Krzyżowych (Cruciferae), rozpowszechniona na stanowiskachnaturalnych w Europie Południowej i Środkowej, a obecnie uprawiana w całej Europie,Ameryce Północnej i wielu regionach Azji. W Polsce występuje dziko dość często na całymobszarze kraju w rowach i zaroślach, a nadto często jest uprawiana jako roślina oleista ilecznicza.Gorczyca czarna ma łodygę wzniesioną, do 1,2 m wysoką, rozgałęzioną, dołem rzadkoowłosioną. Liście ogonkowe. Dolne lirowate, na brzegu ząbkowane, górne lancetowate, całobrzegie.Kwiaty promieniste, złocistożółte, zebrane w luźne baldachogrona. Owocem jest wyprostowana,walcowata łuszczyna, długości 1-2 cm, zakończona cienkim dziobkiem. Nasionakuliste lub nieco jajowate, średnicy 1-1,5 mm, ciemnobrunatne, matowe.

Surowiec. Do celów leczniczych służą dojrzałe nasiona gorczycy czarnej - Semen Sinapisnigrae, pochodzące z upraw rolnych. Przechowywać należy je w woreczkach w miejscach suchych.Nasiona gorczycy czarnej służą do wyrobu musztardy ostrej (sarepskiej, krymskiej), atakże jako dodatek do niektórych potraw.

Podstawowe związki czynne. Surowiec zawiera glikozyd synigrynę w ilości do 7%, którypo zwilżeniu rozdrobnionych nasion letnią wodą ulega hydrolizie do glukozy, kwaśnego siarczanupotasu i izosiarkocyjanianu allilu. Ten ostatni występuje w ilości 0,7-1,4%, jest lotny zparą wodną i stanowi główny składnik olejku gorczycznego - Oleum Sinapis. Ponadto w nasionachznajdują się: olej tłusty, zbliżony do rzepakowego, w ilości do 30%, związki białkowe,fitosterole oraz sole mineralne.

Działanie. Po nałożeniu rozdrobnionych nasion gorczycy czarnej na skórę i uprzednimzwilżeniu ich letnią wodą następuje enzymatyczny rozkład glikozydu synigryny. Uwolniony zniej izosiarkocyjanian allilu rozszerza podskórne naczynia krwionośne, wywołuje miejscowezaczerwienienie oraz uczucie intensywnego pieczenia. Działanie to jest tak bardzo silne, że jużpo krótkim czasie może nastąpić uszkodzenie skóry z objawami stanu zapalnego, a nawet martwicytkanek. Miejscowe przekrwienie spowodowane jest rozszerzeniem naczyń włosowatych w skórze i tkance podskórnej,które ma takie samo działanie, jak popularne dawniej stawianie baniek.Jeszcze silniej działają rozdrobnione nasiona gorczycy czarnej na błony śluzowe. W małychdawkach po podaniu doustnym obserwuje się zwiększenie wydzielania soku żołądkowego imukopolisacharydów, poprawę perystaltyki jelit i lepsze przyswajanie składników pokarmowych.

Działania niepożądane. Przy zbyt dużych dawkach gorczycy czarnej przyjętych doustniemoże wystąpić nadmierne przekrwienie błon śluzowych przewodu pokarmowego, a nawetuszkodzenie kłębków nerkowych, krwiomocz i białkomocz. Długotrwałe przyjmowanie nasiongorczycy czarnej, a nawet za częste spożywanie dużych ilości ostrej musztardy może prowadzićdo uszkodzenia gruczołu krokowego, a nawet powstania wola.

Zastosowanie. Rozdrobnione nasiona gorczycy czarnej stosuje się obecnie wyłącznie zewnętrzniedo okładów rumieniących w bólach gośćcowych, zapaleniu korzonków nerwowych inerwobólach korzonkowych. W postaci gorczyczników -Charta sinapisata (obecnie nie produkowanych)lub plastrów nasiona gorczycy czarnej służyły dawniej jako środek pomocniczy wbólach mięśniowych, zapaleniu ścięgien, a nawet w odoskrzelowym zapaleniu płuc oraz w zapaleniuopłucnej.Doustnie nie stosuje się nasion gorczycy czarnej w celach leczniczych. Wykorzystuje się jejednak do wyrobu ostrej musztardy, przyprawy do mięsa zwiększającej wydzielanie soku żołądkowego.Z nasion gorczycy czarnej otrzymuje się olejek gorczyczny - Oleum Sinapis, o bardzoostrym i nieprzyjemnym zapachu, nieco podobnym do świeżo startego chrzanu. Sam olejekgorczyczny ma działanie zbyt silne i powoduje powstawanie pęcherzy i ośrodków martwiczychna skórze. Jednakże w 2-procentowym roztworze spirytusowym - Spiritus Sinapis wchodzi wskład różnych mazideł, np. w połączeniu z olejem kamforowym i olejkiem terpentynowym,służy też do wcierań w skórę w bólach reumatycznych i nerwobólach.

Przetwory. Okład gorczycowy: 100 g nasion sproszkować i rozetrzeć z letnią wodą.Otrzymaną gęstą papkę przenieść na płótno i przyłożyć na miejsce bolące na 5-10 min u dorosłych,a tylko 2-5 min u dzieci. Nie przetrzymywać dłużej, gdyż może spowodować powstaniepęcherzy. Po zdjęciu okładu miejsce to przemyć wodą.

Podobne prace

Do góry