Ocena brak

GOLUB - DOBRZYŃ

Autor /Rajmund475 Dodano /07.10.2012

Miasto, parafie i dekanaty - golubski
w diec. chełmińskiej i dobrzyński w diec. płockiej
(do 1950 o d r ę b n e miasta, przedzielone rzeką Drwęcą, która
od 1815 stanowiła granicę między z a b o r em ros. i p r u s . ) .
G o l u b , wieś wzmiankowana 1254, był do 1293 własnością
bpstwa w ł o c ł . , a nast. Krzyżaków, którzy na pocz. X I V w. zbudowali tu zamek z kaplicą Św. Krzyża; 1306-1454 Golub
był stolicą komturstwa; 1310-31 otrzymał prawo miejskie
chełmińskie; 1466 wszedł w sklad Królestwa Pol. j a k o stolica
starostwa niegrodowego; 1772-1807 i od 1815 należał do
Prus; 1920 wrócił do Polski.

Parafia Golub powstała przed
1293 lub podczas lokacji miasta; murowany, got. kościół
par. św. Katarzyny wzniesiono w 2 fazach; przed 1320 zbudowano
3-przęsłowe prezbiterium, zamknięte 3-bocznie,
a przed 1350 nawę z wieżą; kościół, odbudowany po pożarze
w XVI w., gruntownie odnowiony po 1689 i w końcu
XIX w., ma kaplice - grobową Kostków i Św. Krzyża,
bogato profilowany portal do zakrystii (z ok. 1320), późnogot.
polichromię (z końca XV w.) i bogate wyposażenie
wnętrza; działały przy nim bractwa: Opatrzności Bożej
(1441-1885), Różańca św. (od 1616), św. Anny (od 1645)
i Trzeźwości (1859-1906). W Golubiu były p o n a d t o kościoły:
św. Jerzego (wzmiankowany 1414, prepozytura połączona z
leprozorium), św. Wawrzyńca (wzmiankowany 1414, zniszczony
po 1830) i św. Hipolita (wzmiankowany 1621, w 1647 w
ruinie); od 1920 w Golubiu jest dom zak. służebniczek pleszewskich.

Dekanat Golub powstał przed 1641; obecnie liczy
12 parafii: Chełmonie, G o l u b , Kowalewo Pomorskie, Kurkocin,
Lipnica, Łobdowo, Ostrowite, Pluskowęsy, Srebrniki,
Wielka Łąka, Wielkie Radowiska, Zieleń.

W 1785 powstała w Golubiu parafia ewang.augsb. przy
zborze wzniesionym 1781-84; na jego miejscu 1909 zbudowano
nowy neogot. zbór (obecnie nieczynny).
D o b r z y ń , osada zw. pierwotnie Przedmieściem Golubskim,
był własnością Działyńskich; 1789 otrzymał prawa
miejskie od Ignacego Działyńskiego; 1793-1807 był pod
z a b o r em prus., a od 1815 - r o s . ;

1823 zbudowano tu z fundacji
Antoniego Wybranieckiego, właściciela Dobrzynia,
kościół św. Katarzyny, 1-nawowy z wieżą, klasycystyczny,
początkowo filialny par. Dulsk, od 1909 parafialny. Dekanat
Dobrzyń nad Drwęcą powstał 1964; obecnie należy do niego
9 parafii: Chrostkowo, Dobrzyń, Dulsk, Obory, Ostrowite,
P ł o n n e , Radomin, Róże i Trąbin.

 

J. Fankidejski, Utracone kościoły i kaplice w dzisiejszej diecezji chełmińskiej, PI 1880, 66-67; SGKP II 37, 658-661; J. Heise, Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreussen, Dg 1891, II z. 8, 339-363; H. Plehn. Geschichte des Kreises Strasburg in Westpreussen, L 1900; tenże, Ortsgeschichte des Kreises Strasburg in Westpreussen, Kgb 1900, 27-34; S. Kujot, Kto założył parafie w dzisiejszej diecezji chełmińskiej?, RTNT 11-12(1904-05) cz. 2, 163-167; A. Reiske. Golub na przestrzeni dziejów, bmw 1939; SzmPl 288-308, (1983) 53-55; MPP 49(1964) 202; MPT I 320-321; KZSP XI z. 6, 11-29; J. Powierski, Dobra ostrowicko- golubskie biskupstwa włocławskiego na tle stosunków polsko-krzyżackich w latach 1235-1308. Gd 1977; SzmPl 168-179; Dzieje Golubia-Dobrzynia i okolic. To 1979.

Podobne prace

Do góry