Ocena brak

Gniewosz plamisty

Autor /Mustafa000000 Dodano /12.01.2012

Rodzina wężowate (Colubridae)

Wygląd: stosunkowo nieduży, krępy wąż o spiczastej głowie bardzo słabo odgraniczonej szyją od tułowia, małych oczach z okrągłą źrenicą, gładkich łuskach i długim ogonie. Samiec ma grzbiet i boki ubarwione brązowawo lub czerownawobrązowo, samica szaro lub brązowawoczarno. Rysunek na grzbiecie tworzą przeważnie małe, ciemne plamy i cętki, które zlewają się częściowo w niewyraźne, podłużne pasy. Po bokach głowy, od nozdrzy ponad oczami do karku biegną brązowawe paski. Brzuch jest u samca czer-wonawobrązowy lub pomarańczowy, u samicy szary lub czarniawoszary. Może być u obu płci lekko plamisty. Długość ciała zmienna; rzadko większa niż 60-70 cm, w niektórych okolicach jednak tylko do 52 cm.

Występowanie: północna i środkowa Europa od Norwegii i Szwecji do wschodniej Hiszpanii i Portugalii; na wschód do Azji Mniejszej i Kaukazu. W Polsce na obszarze całego kraju (jednak zdecydowanie rzadszy od zaskrońca zwyczajnego), liczniejszy na południu kraju, oprócz gór; pod całkowitą ochroną gatunkową.

Środowisko: widne lasy, wrzosowiska i zarośnięte hałdy, stoki górskie o słonecznej wystawie (szczególnie licznie w Pieninach w dolnych partiach południowych, silnie nasłonecznionych zboczy) oraz na brzegach lasów i dróg. Gniewosz plamisty spotykany jest również dosyć często w zaroślach śródpolnych. W niektórych rejonach wnika dość daleko w głąb ludzkich osiedli.  

Tryb życia: gniewosz plamisty jest bardzo powolnym, ale gibkim wężem poruszającym się głównie po ziemi. Zwinnie jednak również wspina się na krzewy. Jest bardzo przywiązany do raz wybranego stanowiska, tak że zawsze spotyka się go w tym samym miejscu, zarówno przy sprzyjającej pogodzie, jak i w pochmurny dzień. Ponieważ jest wężem mało wrażliwym na niską temperaturę, kryjówki zimowej szuka często dopiero w połowie października. Przy ciepłej pogodzie aktywny już w marcu. Większe lub energicznie broniące się ofiary chwyta szczękami, mocno owija się wokół nich i dusi splotami ciała; małą zdobycz łyka żywą.

Silne jaszczurki zwykle tak mocno obezwładnia swoimi splotami, że nie mają możliwości gryzienia. Jeśli jednak mu się to nie uda, jaszczurka gryzie go mocno, a wówczas gniewosz rozluźnia sploty, porzuca jaszczurkę i ucieka. Wobec zbliżającego się człowieka wąż ten tak długo pozostaje w bezruchu na swoim miejscu, póki jest pozostawiony w spokoju. Później przeważnie zwija się, na przemian kąsa i syczy. Drobnymi zębami może się zahaczyć w miejscu ukąszenia i dłuższy czas przytrzymać. Igłowate zęby powodują delikatne nakłucia, z których może wypłynąć trochę krwi.

Rozród: okres godowy przypada na kwiecień. Podczas kopulacji samiec mocno chwyta szczękami samicę w okolicy szyi i owija się wokół niej. Gniewosz plamisty jest jajożyworo-dny. Cykl rozrodczy samicy zależy od jej kondycji i przebiegu wiosennej pogody - może rodzić młode corocznie lub w 2-3-letnich odstępach. Młode w liczbie 4-15 przychodzą na świat w przezroczystych, śluzowych osłonkach, z których zaraz wydobywają się żwawymi, wiercącymi ruchami ciała. W momencie urodzin mierzą blisko 15 cm długości.

Pokarm: jaszczurki (także padalce zwyczajne), słabe, niewielkie ssaki. W niektórych rejonach żywi się głównie jaszczurkami, gdzie indziej noworodkami ryjówek.

Wrogowie: jeż, kuna, dzik i świnia domowa oraz wiele gatunków ptaków; na terenach zurbanizowanych mniejszym gniewoszom zagrażają przede wszystkim szczury.

Uwagi: z powodu agresywności przejawianej zwłaszcza podczas obrony i pewnego podobieństwa do żmii zygzakowatej (mającej jednak pionową źrenicę, łuski zaopatrzone w kil oraz ubarwienie tworzące charakterystyczny rysunek) gniewosz plamisty jest przez ignorantów traktowany jako niebezpieczny, jadowity wąż i zabijany (w Polsce ochroną gatunkową została również objęta żmija zygzakowata!). Równocześnie kurczą się lub wręcz zanikają odpowiednie dla tego węża środowiska, dla jego przetrwania podstawowe znaczenie ma przede wszystkim ich ochrona.

Podobne prace

Do góry