Ocena brak

GŁUCHY

Autor /Flora Dodano /05.10.2012

Człowiek o zmniejszonej (niedosłyszący)
lub całkowitej utracie (g. w ścisłym sensie niesłyszący) możności
słyszenia i różnicowania dźwięków; g., u którego występuje
również niedorozwój mowy artykułowanej, określa
się głuchoniemym.

G ł u c h o t a może być spowodowana niedrożnością zewn.
przewodu słuchowego (głuchota przewodzeniowa), chorobą,
zatruciem, urazami lub wadą budowy ucha wewn. (głuchota
odbiorcza obwodowa) bądź chorobami dróg słuchowych
w ośrodkowym układzie nerwowym oraz okolic słuchowych
w korze mózgowej płata skroniowego (głuchota odbiorcza
c e n t r . , zw. korową); zaburzenia słuchu mogą występować
ze zmiennym nasileniem przez pewien czas wskutek np.
wstrząsów psych, lub — histerii (głuchota czynnościowa);
mogą również towarzyszyć tzw. głuchocie starczej spowodowanej
zmianami zwyrodnieniowymi nasilającymi się z wiekiem,
które zmniejszając zasób doświadczeń słuchowych,
nastawienie uwagi i pamięć akustyczną prowadzą do niewykorzystania
pozostałej zdolności słyszenia; mówi się też o
głuchocie zawodowej (najczęściej odbiorczej o różnych
objawach) spowodowanej uszkodzeniami narządu słuchu u pracowników narażonych na hałas, detonację, opary substancji
chemicznych i zmiany ciśnienia atmosferycznego
(np. nurek, lotnik). Głuchota jest problemem spot., gdyż
w każdym społeczeństwie jest ok. 1% osób g. ( 7% w podeszłym
wieku).

W Polsce jest ponad 30 000 osób g. oraz
300 000 niedosłyszących. Konsekwencje głuchoty dla rozwoju
funkcji zmystowo-ruchowych, poznawczych, emocjonalno-
dążeniowych oraz w funkcjonowaniu spot. zależą od
etiologii, miejsca, stopnia uszkodzenia słuchu, sprawności
pozostałych zmysłów (np. gtuchoniewidomi), czynników osobowościowych
i spot. (zwł. postaw rodziców), jakości ustug
rehabilitacyjnych, dotychczasowego stopnia opanowania
mowy (rozumienia i wypowiadania).

P r o f i l a k t y k a głuchoty dziedzicznej obejmuje genetyczne
poradnictwo (unikanie zawierania małżeństw przez osoby
głuche o recesywnej lub niewyjaśnionej przyczynie głuchoty
oraz osób, w których rodzinach zachodził taki przypadek);
zapobieganie głuchocie wrodzonej uzyskuje się przez monitorowanie
przebiegu ciąży (by nie dopuścić do zatruć, zakażeń
i chorób matki), a głuchocie nabytej może zapobiec
zapewnienie właściwej opieki okołoporodowej i pediatryczn
e j , wczesna ocena stanu słuchu, leczenie wszystkich schorzeń
narządu słuchu i jamy nosowogardłowej, badania okresowe
osób pracujących w warunkach szkodliwych i zaopatrzenie
ich w nauszniki i tłumiki, zakładanie urządzeń dźwiękochłonnych
w zakładach przemysłowych. L e c z e n i e
odbywa się za pomocą środków farmakologicznych oraz protetycznych
aparatów kieszonkowych, aparatów w formie okularów,
zaczepów usznych, zapinek i a p a r a t ów wewnętrznych.
K s z t a ł c e n i e i o p i e k a - G. wymaga wczesnej interwencji
audiologicznej, logopedycznej i psychopedagog. prowadzonej
przez p o r a d n i e rehabilitacyjne dla dzieci z wadami
sluchu.

W Polsce część dzieci g. uczęszcza do przedszkoli
normalnych lub specjalnych (na podstawie badań specjalistycznych
słuchu 6-letnie dziecko g. może być kierowane do
zakładu szkolno-wychowawczego dla dzieci g., niedosłyszących
lub g. upośledzonych umysłowo); g., u których niedorozwój
mowy uniemożliwia naukę w szkole ponadpodstawowej
normalnej, mogą zdobywać zawód w specjalnych zasadniczych
szkołach zawodowych; dorośli g. przyuczani są do
zawodu na specjalnych kursach szkoleniowych lub przywarsztatowych
w zakładach pracy. Pedagogów dla g. kształci
Wyższa Szkoła Pedagogiki Specjalnej w Warszawie (także
uniw. kierunki pedagogiki specjalnej, tzw. surdopedagogiki).

G. zrzeszeni są w Pol. Związku Głuchych, który współpracuje
od 1955 ze Świat. Federacją Głuchych (powstałą 1951
w Rzymie i wydającą kwartalnik „La Voix du silence") i z
Międzynar. Komitetem Sportowym Głuchoniemych (powstałym
1924 w Paryżu i wydającym „Bulletin d'information")
oraz wydaje czasopismo „Świat Głuchych"; związek organizuj
e kursy dla tłumaczy języka migowego, rozwija działalność
kulturalną, oświatową i sportową. Istnieje też Międzynar.
Stowarzyszenie Kat. Głuchoniemych (zał. 1949 w Wiedniu).
Artykuły dotyczące psychopedagog. aspektów głuchoty publikowane
są w Polsce w kwartalniku „Szkoła Specjalna"
(wyd. od 1924 w Warszawie), za granicą m.in. w „American
Annales of Deaf" (Wa 1847-) i „Volta Review" (Wa 1899-).

Obecnie podkreśla się konieczność wszechstronnego przygotowania
g. do życia w społeczności ludzi słyszących, co
uzyskuje się m.in. przez integracyjny system kształcenia,
pracy zawodowej i form spędzania czasu wolnego. Ostatnia
niedziela września obchodzona jest corocznie od 1959 jako
międzynar. Dzień G. w celu zainteresowania władz i społeczeństwa
problemami ludzi g. i ich osiągnięciami.

Psychofizycznymi
defektami g. zajmuje się surdopsychologia oraz
interdyscyplinarna nauka — defektologia; Kościół prowadzi
—» głuchoniemych duszpasterstwo.

 

H.R. Myklebust. Psychology of Deafness. NY 1964; G. Lindner. Grundlagen der pädagogischen Audiologie. B Í966 (Podstawy audiologii pedagogicznej, Wwa 1976); K. Kirejczyk, Ewolucja systemów kształcenia dzieci głuchych, Wwa 1967; Materiały z V Kongresu Swiutowej Federacji Głuchych, Wwa 1967; L. Geppertowa. Źródia trudności w przyswajaniu jazyka przez dzieci głuche, Wwa 1968; K. Kirejczyk, Z zagadnień surdopedagogiki, Wwa 1970; D. Colin, Psychologie de l'enfant sourd, P 1978; P. Oléron, Le langage gestuel des sourds. Syntaxe et communication. P 1978; Wybrane zagadnienia z surdopedagogiki. Materiały pomocnicze I-III, Wwa 1978-82; J. Doroszewska, Pedagogika specjalna, Wr 1981; E.S. Levine, The Ecology of Early Deafness. Guides to Fashioning Environments and Psychological Assessments, NY 1981; U. Eckert, Przygotowanie dziecka z wada sluchu do nauki szkolnej, Wwa 1982, 19862; A. Korzon, Postawy społeczno-moralne młodzieży g.. Kr 1982; Z. Sękowska, Pedagogika specjalna. Zarys, Wwa 1982; J. Baran, L. Ritzke, I. Stawowy-Wojnarowska. Wychowanie i nauczanie g. w internacie, Wwa 1983; T. Gałkowski, I. Stawowy-Wojnarowska, Wychowanie dzieci g. w wieku przedszkolnym. Wwa 1983; M. Góralówna. B. Holyńska. Rehabilitacja małych dzieci z wadą sluchu, Wwa 1984; Sytuacja ludzi niepełnosprawnych i stan rehabilitacji w PRL. Ekspertyza. Wr 1984; I. Tucker, M. Nolan, Educational Audiology, Lo 1984; M. Góralówna, Potrzeby wychowawcze małego dziecka g. Poradnik dla rodziców. Wwa 1985; J.G. Kyle. B. Woli, Sign Language. The Study of Deaf People and Their Language, C 1985; J.K. Hendzel, Słownik polskiego jeżyka miganego, O 1986; K. Krakowiak, Fonogesty. Gesty wspomagające odczytywanie wypowiedzi z ust, Lb 1986.

Podobne prace

Do góry