Ocena brak

Główne kierunki badań socjologicznoprawnych

Autor /bomberman Dodano /11.04.2011

1) miejsce prawa w strukturze społecznej i jego podstawowe funkcje, Socjologowie prawa uznają, że prawo należy traktować jako:

- mechanizm integrujący system społeczny i wchodzące w jego skład podsystemy.

- prawo przywraca naruszoną równowagę społeczną,

- główny czynnik koordynacji życia zbiorowego,

- określa strukturę i sposób funkcjonowania różnych organizacji życia publicznego itp.

W tym sensie prawo utrwala status quo, zwłaszcza w zakresie struktur władzy i stratyfikacji społeczno-ekonomicznej, i ma na celu stabilizowanie istniejącego porządku ustrojowego.

1. funkcją integracyjno-stabilizacyjną (bądź destabilizacyjną) prawo

2. funkcja innowacyjnajako główny instrument wprowadzania zmian społecznych

3. funkcję ochronną (prawo stoi na straży elementarnych wartości moralnych i zarazem wyznacza zakres obowiązków, uprawnień i przywilejów przysługujących poszczególnym kręgom adresatów),

4. funkcję organizacyjną (prawo ustala reguły zwierzchnictwa i podwładności w różnych typach struktur formalnych),

5. funkcję wychowawczą (stosując różnego rodzaju sankcje, prawo kształtuje postawy konformizmu wobec reguł normatywnych)

6. funkcję kompensacyjną (prawo wynagradza szkody spowodowane czynami bezprawnymi)

2) oddziaływanie prawa na różne dziedziny życia społecznego oraz jego związki z gospodarką, polityką i moralnością,Cechy systemu społecznego determinują istotę i funkcje systemu prawnego, lecz z drugiej strony system prawny również wywiera zwrotny wpływa niektóre przynajmniej segmenty systemu społecznego (wielce pouczające są w tym względzie doświadczenia krajów o przeszłości kolonialnej).

Socjologowie prawa dowodzą więc (i w tym przekonaniu nie są bynajmniej odosobnieni), że system prawny jest bardzo ważną zmienną interweniującą w przebieg konkretnych procesów społecznych. Po pierwsze, stymuluje zmiany społeczne przez akceptowanie jednych zachowali i zakazywanie innych. Po drugie, uzupełnia i legalizuje już zaistniałe zmiany, sprzyjając tym samym ich utrwalaniu się, a po trzecie, częstokroć stwarza odpowiednie warunki ku temu, aby — bez bezpośredniej interwencji czynników prawnych — określone zmiany mogły się dokonać w niedalekiej przyszłości.

3) czynniki warunkujące skuteczne posługiwanie się prawem jako narzędziem zmiany społecznej (problemy polityki prawa),

Wiedzę o skutkach, jakie wywołują odpowiednie akty prawne, polityka prawa czerpie z ogólnych twierdzeń socjologii prawa o wpływie regulacji prawnych na zachowanie się adresatów. Prawodawca, który w racjonalny sposób chce wprowadzić określone zmiany społeczne, respektując przy tym akceptowane społecznie wartości, powinien sięgać nie tylko do tej wiedzy, lecz także „winien wziąć pod uwagę trzy zasadnicze rodzaje zasad skutecznego tworzenia prawa:

1) zasady legislacyjne [...],

2) zasady kodyfikacyjne,

3) zasady techniki kodyfikacyjnej.

Zasady legislacyjne mówią o tym, jakimi dyrektywami powinien się kierować prawodawca wydając nowe przepisy prawne lub zmieniając dotychczasowe (powinien dokonać diagnostycznego rozpoznania sytuacji, którą zamierza unormować, ustalić, jakimi ocenami się kieruje, jakie środki ma do dyspozycji, jakie nimi wywoła skutki itp.). Zasady kodyfikacyjne dotyczą jasnego, zwięzłego, wolnego od luk i sprzeczności redagowania przepisów prawnych, a zasady techniki kodyfikacyjnej — ich porządkowania w ramach obowiązujących aktów prawnych. Dla polityki prawa największe znaczenie mają oczywiście zasady legislacyjne. Z tego też punktu widzenia szczególnie doniosłą kwestią socjologicznoprawną jest wpływ opinii publicznej (ujawnianych i ujawniających się poglądów społeczeństwa) na tworzenie prawa.

4) przemiany świadomości prawnej i postaw wobec prawa oraz przejawy dysfunkcjonalności kultury prawnej.świadomości prawnej- Terminem tym określa się społeczną znajomość prawa, ocenę prawa i postulaty dotyczące zmiany obowiązujących przepisów Badania ujawniły, że wiedza o ogólnych zasadach, na których opiera się porządek prawny, jest znacznie powszechniejsza niż znajomość konkretnych przepisów. Orientacja w zawiłościach prawa i jego stosowania zwiększa się wraz ze wzrostem wykształcenia. Na ocenę prawa w mniejszym stopniu wpływa zajmowana pozycja w strukturze społeczno-zawodowej, w większym natomiast — cechy osobowościowe.

Negatywny stosunek do wszelkichdane świadczą o trwającym od wielu lat kryzysie zaufania do instytucji wymiaru sprawiedliwości. W świadomości społecznej następuje również wyraźna deprecjacja zawodów prawniczych „skłonność do krytycznej oceny sądu wzrasta wraz z dos'wiadczeniem sądowym"60. Sędziom i innym przedstawicielomNegatywne stereotypy istniejącego systemu prawa, instytucji stosujących prawo i zawodów prawniczych świadczą o rozmijaniu się odczuć intuicyjnoprawnych (społecznego poczucia sprawiedliwości) z normami prawa pozytywnego, a tym samym o nieadekwatności społecznej świadomości prawnej i prawnego porządku normatywnego Owa nieadekwatność jest jedną z oznak dysfunkcjonalności kultur; prawnej.

Podobne prace

Do góry