Ocena brak

Gerontologia - Na czym polega prawidłowe starzenie się

Autor /Emilian Dodano /31.08.2011

O prawidłowym starzeniu się mówimy wtedy, gdy przebiega ono bez powikłań chorobowych (np. u kobiet czy mężczyzn niegdyś chorych na raka nie możemy mówić o prawidłowym starzeniu się). Nawet najbardziej prawidłowe starzenie się w miarę upływu lat powoduje ograniczenie sprawności człowieka starego. Większość ludzi w zaawansowanej starości wymaga większej lub mniejszej pomocy ze strony innych osób, a więc staje się w pewniej mierze uzależnione.

Starzenie pomyślne (fizjologiczne, prawidłowe).

   Pod względem jakościowym starzenie, które przebiega jako proces fizjologiczny, bez powikłań chorobowych określa się jako STARZENIE PRAWIDŁOWE.

•   Gryglewska definiuje pomyślne starzenie jako osiągnięcie wieku starości z małym ryzykiem chorób i niedołężności, z wysoką sprawnością umysłową i fizyczną oraz utrzymaną aktywnością fizyczną.

•   Wizner dodatkowo zwraca szczególną uwagę na zachowanie aktywności w sferze kontaktów społecznych i towarzyskich.

Starzenie pomyślne

Przebieg starzenia fizjologicznego wykazuje znaczne różnice osobnicze i w istotnym stopniu zależy od rodzinnych predyspozycji.

Starość prawidłowa uwarunkowana jest różnymi czynnikami: genetycznymi, środowiskowymi, zdrowotnymi i trybem życia.

Ann Bowling (2007) porządkując obecne w literaturze definicje pomyślnego starzenia się, wyróżniła 5 grup, spośród których każda ma swoją kategorię dominującą. A są to:

  1. obszar funkcjonowania społecznego,

  2. satysfakcja życiowa,

  3. zasoby psychologiczne,

  4. spojrzenie biomedyczne oraz

  5. potoczne postrzeganie pomyślnego starzenia się. 

Pomyślne starzenie się w obrębie obszaru funkcjonowania społecznego.

Do obszaru funkcjonowanie społecznego zaliczamy: zaangażowanie społeczne, role społeczne, partycypację, kontakty społeczne.

              Aktywność umożliwia zaspokojenie potrzeb bio – psychospołecznych, co daje poczucie satysfakcji. Jest warunkiem odgrywania ról społecznych i funkcjonowania w grupie, w społeczeństwie. Brak aktywności może powodować samotność, izolację społeczną, postępującą niesprawność, a nawet przedwczesną umieralność wśród osób w starszym wieku.

Pomyślne starzenie się a satysfakcja życiowa. Najważniejszym komponentem satysfakcji życiowej jest jakość życia i dobre samopoczucie.

Pomyślne starzenie się a zasoby psychiczne

Psychologiczne modele pomyślnego starzenia się koncentrują się na posiadaniu zasobów osobistego wzrostu, kreatywności, autonomii, skuteczności, niezależności, umiejętności skutecznego radzenia sobie, posiadaniu celu i poczuciu własnej wartości.

Osobowość natomiast wpływa na własną adaptacyjność i koncepcje własnego siebie.

Teorie biomedyczne.

- Mają na celu optymalizowanie oczekiwań długości życia przy minimalizowaniu ubytków fizycznych i psychicznych. Używane są również wskaźniki: długowieczność, sprawność, aktywność, pozytywne postrzeganie zdrowia, brak dolegliwości i wysoki poziom funkcji poznawczych.

Obszar potocznego postrzegania.

- Wyłącznie oceniane przez osoby starzejące się i starsze. Podstawowe czynniki wpływające na pomyślne starzenie się.

Z badań wynika, że najważniejszymi czynnikami pomyślnego starzenia zalicza się (12 kategorii):

•   Satysfakcja życiowa – ocena przeszłych dokonań, zadowolenie ze swojego życia, uczucie spełnienia

•   Niezależność – samodzielność, samowystarczalność,

•   Zdrowie psychiczne – zachowanie władzy umysłowej, sprawność psychiczne,

•   Zdrowie i sprawność psychiczna – utrzymanie ciała w jak najlepszej starości.

•   Kontakty społeczne i aktywność – uczestnictwo w życiu, obcowanie ze znajomymi, funkcjonowanie w społeczeństwie, przebywanie w przyjaznym środowisku.

•  Dobre relacje i więź uczuciowa w rodzinie – utrzymywanie bliskich stosunków z dziećmi i ich rodzinami, pomoc dzieciom i wnukom, aktywne uczestnictwo w życiu rodzinnym, akceptacja ze strony rodziny.

•  Posiadanie celów i marzeń na przyszłość – realizowanie swoich planów, których nie można było zrealizować będąc młodym, możliwość realizacji potrzeb indywidualnych.

•  Dopasowanie się do starości – poddanie się „upływowi czasu”, pogodzenie się ze starością, zaakceptowanie zmian, czucie się dobrze we własnym ciele, akceptować życie takie jakie jest, zaakceptowanie siebie jako człowieka starzejącego się i życie zgodnie z naturą.

•   Dobre usposobienie (nastawienie) – zachowanie dobrego samopoczucia, pozostanie „młodym duchem”, bycie szczęśliwym czerpiącym z życia wszystkie dobrodziejstwa.

•   Zabezpieczenie finansowe – zapewnienie podstawowych potrzeb materialnych, brak problemów finansowych, niezależność materialna.

•   Hobby i zajęcia miłośnicze – kontynuowanie swoich zainteresowań, oddanie się swoim pasjom, aktywne spędzanie wolnego czasu.

•   Problemy egzystencjalne – pogodzenie się  ze świadomością bliskiego odejścia, braku strachu przed śmiercią, docenianie chwili obecnej.

•   Godność w starości – godne przejście kolejnego etapu, mądre starzenie się, szczytowa faza rozwoju osobowości (widzę wszystko wokół siebie).

•   Walka ze starzeniem – nie poddawanie się procesom starzenia się (zmniejszaniu się sprawności fizycznej i intelektualnej).

•   Spokojne życie – brak stresów, uwolnienie od zadań życiowych, poczucie bezpieczeństwa.

Podobne prace

Do góry