Ocena brak

Gerontologia - Jak rozumiesz starość populacji? Wskaźniki starości populacji

Autor /Emilian Dodano /31.08.2011

Starzenie się społeczeństw, polegające na zwiększaniu się udziału ludzi starszych w stosunku do ogółu populacji, jest jednym z podstawowych problemów dzisiejszych czasów. Zjawisko to jest procesem o charakterze dynamicznym i wiedzie do stanu statycznego, zwanego starością demograficzną. Jej podstawowym miernikiem stosowanym w literaturze jest udział ludności w wieku 60 (65) lat i więcej w stosunku do ogółu populacji danego obszaru. Z kolei miarą dynamiki tego procesu jest najczęściej przyrost ludności w najstarszych grupach wieku, bądź punktowe zmiany w ich udziałach. Wiedząc, że na poziom starzenia się społeczeństw ma wpływ nie tylko liczebność ludności starej, ale także zmiany w liczebności grupy najmłodszej (0–14 lub 0–19 lat), często w analizach stosuje się iloraz tych dwóch grup wiekowych, znany jako współczynnik obciążenia bądź indeks starości demograficznej (Długosz 1997, Kurek 2001).

Proces starzenia się ludności jest wynikiem przeobrażeń ilościowych i jakościowych zachodzących w relacjach pomiędzy poszczególnymi grupami wieku ludności, uwarunkowanych szeregiem czynników demograficznych i społeczno-ekonomicznych. Do bezpośrednich należą: rodność, umieralnośćmigracje ludności (Rosset 1959, 1967). W zakresie ruchu naturalnego natężenie urodzeń ma najważniejszy wpływ na poziom i dynamikę starzenia się ludności. Wzrost liczby urodzeń przyczynia się do wzrostu udziału dzieci w strukturze populacji, a tym samym do obniżenia udziału ludności najstarszej. Z kolei spadek liczby urodzeń prowadzi do zmniejszenia udziału najmłodszych grup wiekowych, a tym samym do postarzenia ludności przez wzrost udziału roczników najstarszych, natomiast wpływ poziomu umieralności (przy ustabilizowanym współczynniku zgonów niemowląt) nie jest jednoznacznie określony. W zależności od natężenia zgonów w poszczególnych grupach wieku, zmiany w tym zakresie mogą wpływać hamująco bądź przyspieszająco na proces starzenia się ludności. Jeżeli zmniejsza się umieralność wśród niemowląt, to tym samym zwiększa się udział roczników młodych. Spadek umieralności w tej grupie powoduje zatem obniżenie się odsetka ludności najstarszej. Wydłużanie się przeciętnej trwania życia i spadek umieralności w starszych grupach wieku powoduje natomiast wzrost odsetka populacji najstarszej, co prowadzi do postarzenia się społeczeństw w układach globalnych (kraj) i wewnątrzregionalnych.

- można mierzyć miarę upływu czasu

- informacje o wydłużeniu życia

- niedostarczenie zbyt precyzyjnych informacji o procesach starzenia się

Wskaźnik starości Sauvy - pokazujący liczbę osób w wieku 60 lat i więcej przypadającą na 100 osób młodych , to jest w wieku 0-17 lat.

w statystycznie przeciętnej rodzinie polskiej coraz więcej jest dziadków i pradziadków a coraz mniej wnuków i prawnuków. O wzajemnej relacji między liczbą wnuków i dziadków w skali całej populacji kraju informuje tzw. wskaźnik starości demograficznej Sauvy’ego, określający relację pomiędzy liczbą osób w wieku 0-19 lat w stosunku do liczby osób w wieku 60 lat i więcej. W Polsce na początku XX wieku na 100 wnuków przypadało 13 dziadków, a w 1995 roku już 51.

W społeczeństwach tradycyjnych osoby starsze stanowiły niewysoki odsetek populacji i niewielu z nich dożywało wieku sędziwego. Były swoistą rzadkością w życiu rodzinnym. Były w nie wtopione i czynnie w nim uczestniczyły. Dzisiaj, kiedy osoby starsze w wielu nowoczesnych społeczeństwach stanowią jedną piątą, a nawet jedną czwartą ludności, tak jest też i w Polsce, wyodrębniają się w dużą zbiorowość, tworzą swoje organizacje, mają specjalne instytucje ukierunkowane na zaspakajanie ich potrzeb. Wyodrębniły się także ze swoich rodzin, przede wszystkim przez niezależność ekonomiczną. Ta nowa sytuacja, generalnie bardzo pozytywna, wywołuje jednak wiele problemów związanych z więzią między pokoleniami w rodzinie. Jej utrzymanie staje się coraz trudniejsze. Wymaga większej dbałości ze strony pokoleń dorosłych niż dawniej.

Podobne prace

Do góry