Ocena brak

Gepardy

Autor /Epik Dodano /31.01.2012

Gepard ma wiele cech wspólnych z rodziną psowatych. Należą do nich długie kończyny, łapy z twardymi opuszkami i brak zdolności wciągania pazurów.
Gepard jest najszybszym lądowym czworo­nogiem. Poluje na tak szybkie ssaki, jak gazele i impale. Goni je z prędkością do­chodzącą nawet do 112 km/godz. Tułów geparda jest smukły i umięśniony, podobnie jak tułów char­ta greyhounda. Szczególnie sprężysty grzbiet tego kota sprawia, że może on robić niezwykle długie kroki i gwałtownie przyspieszać: W przeciwień­stwie do innych kotów gepard nie chowa pazurów, dzięki temu w szybkim biegu łapy drapieżnika nie ślizgają się po podłożu.
Większość filmów dokumentalnych o gepar­dach kręci się na porośniętej sawanną równinie Serengeti w Tanzanii, gdyż tam można łatwo obser­wować te zwierzęta z daleka. Jednakże gepardy żyją także na wilgotniej szych obszarach sawanny oraz na terenach porośniętych rzadkim lasem, pagórkowatych lub nawet górskich. Jedynym śro­dowiskiem, którego gepard zdecydowanie unika, jest równikowy las deszczowy.

Pokarm
Gepardy występują w środowiskach, w których żyją inne drapieżniki: lwy, lamparty, hieny, likaony i szakale, toteż muszą zajmować osobną niszę eko­logiczną. Chwytają ofiary w szybkim pościgu i wyspecjalizowały się w polowaniu na małe anty­lopy: szpringboki, gerenuki i gazele. Na podmo­kłej sawannie ich zdobyczą są także impale i tomi. Gepardy polują późnym rankiem, kiedy inne dra­pieżniki drzemią po nocnych łowach.
Chociaż gepardy są bardzo szybkie, nie są wytrzymałe. Kot ten może biec z prędkością 112 km/godz tylko około 300 metrów, gdyż w sprincie jego ciało się przegrzewa i brakuje mu tlenu. W trakcie polowania starają się niepostrze­żenie zbliżyć do ofiary na odległość około 50 met­rów, a dopiero potem rozpoczynają atak. Gazele nie są zwierzętami silnymi, jednak trudno jest je upolować, gdyż są szybkie i zwinne. Mogą ucie­kać zygzakiem i gwałtownie skręcać. Jeżeli gepar­dowi nie uda się szybko pochwycić ofiary, musi się poddać, gdyż brakuje mu sił na dalszy pościg.
Chociaż gepardy żyją w dużym rozproszeniu na znacznym obszarze kontynentu afrykańskiego, liczebność ich populacji gwałtownie zmniejsza się. Szacuje się, że obecnie żyje zaledwie 14000 osob­ników tego gatunku. Liczba ludzi w Afryce gwał­townie wzrasta, a w związku z tym rośnie po­wierzchnia gruntów przeznaczonych pod uprawy. Z tego względu powierzchnia środowisk natural­nych geparda będzie się dalej kurczyła, a liczeb­ność populacji tego kota będzie malała.
Prawdopodobnie gepard jako gatunek wy­kształcił się w drodze ewolucji na obszarze Azji. Gepardy były dawniej szeroko rozprzestrzenione na terenach południowo-zachodniej Azji, jednak przez stulecia polowano tam na nie dla cennego futra i na obszarze tym przetrwało niewiele osob­ników. Teraz podgatunek azjatycki geparda jest bardzo zagrożony wymarciem. W takiej samej sytuacji jest też podgatunek z Afryki.
Gepardy należące do podgatunków azjatyckie­go i afrykańskiego są do siebie niezwykle podob­ne pod względem genetycznym. Uważa się więc, że te które obecnie żyją, są potomkami niewielkiej grupy osobników lub nawet tylko jednej samicy. Brak różnic genetycznych sprawia, że gepardy są bardzo podatne na różnego rodzaju choroby i dla­tego są szczególnie zagrożone.

Polowanie i rozród
Terytoria łowieckie gepardów nierzadko na siebie zachodzą. Grupy samców często wkraczają na są­siadujące terytoria samic. W okresie rozrodczym samice ogłaszają swoją gotowość do rozrodu zna­cząc moczem krzewy, skały i pnie drzew. Chociaż za gotową do zapłodnienia samicą może podążać kilka samców, to jednak tylko dominujący samiec pozyskuje jej względy. Po kilkakrotnej kopulacji para rozdziela się.
Po trzech miesiącach ciąży samica rodzi młode. Przeciętnie w miocie są trzy kocięta, czasami jedno, zdarza się osiem. Młode gepardy są charaktery­stycznie ubarwione - górna część ich tułowia i grzbiet są porośnięte dłuższą sierścią koloru szaroniebieskiego tworzącą gęstą grzywę.
Chociaż kryjówka samicy geparda jest zwykle dobrze schowana wśród wysokich traw lub w gęs­tych zaroślach, matka co kilka dni przenosi po­tomstwo w inne miejsce, aby zapewnić młodym bezpieczeństwo. Samica zapobiega w ten sposób powstawaniu silnego odoru, który zdradzałby in­nym drapieżnikom miejsce,w którym znajdują się jej bezbronne młode.
Gdy małe gepardy mają pięć, sześć tygodni ży­cia, zaczynają towarzyszyć matce w wędrówkach łowieckich i żywić się mięsem upolowanych przez nią ofiar. Przestają pić mleko po ukończeniu trzech miesięcy życia.
Zaskakujące jest to, że gepardy nie mają wro­dzonych umiejętności łowieckich. Uczą się ich od matki, z którą przebywają od 13 do 20 miesięcy. W tym okresie samica cierpliwie pokazuje im swe techniki łowieckie. Rozwija u nich odwagę i wy­rabia zaufanie we własne siły, przynosząc wciąż żywe, choć osłabione ofiary i pozwalając, aby młode same je uśmiercały.
W końcu samica opuszcza swe potomstwo, jed­nak młode wciąż pozostają razem i przez kilka dal­szych miesięcy wspólnie polują. Stopniowo od grupy rodzeństwa odchodzą pojedyncze samice, które zakładają własne terytoria i zaczynają żyć same. Jednak ich bracia często pozostają razem, czasami na całe życie.

Rząd: Carnivora
Rodzina: Felidae
Gatunek: Acinonyx jubatus
Dwa podgatunki: afrykański {A. j. jubatus) azjatycki {A. j. venaticus)
Zasięg występowania gatunku: Afryka, południowo-zachodnia i środkowa Azja.

Areał osobniczy: Gepard przeciętnie pokonuje w ciągu dnia 3-7 km. W Serengeti koczujące samice w ciągu roku poruszają się po obszarze do 800 km2, a terytorialne samce bronią terenów o powierzchni 39-78 km2.
Wielkość: Długość głowy i tułowia: 112-135 cm;
długość ogona: 66-84 cm
Masa: Przeciętnie: 39-65 kg. Samce są nieco większe i cięższe od samic. Dojrzałość płciowa: W wieku 20-23 miesięcy
Rozmnażanie się: Cały rok
Ciąża: 91-95 dni
Wielkość miotu: 1 - 8 młodych

Podobne prace

Do góry