Ocena brak

GEORGE H. MEAD (1863 - 1931)

Autor /Ivan Dodano /28.07.2011

Filozof, psycholog i socjolog amerykański, twórca oryginalnej i wpływowej koncepcji teoretycznej - tzw. „symbolicznego interakcjoni-zmu". Zasłynął ze znakomitych wykładów na Uniwersytecie w Chicago, które spisane zostały i wydane przez uczniów w dwóch tomach Mind, Self and Society [Umysł, osobowość i społeczeństwo] (1934) i Philosophy of the Act [Filozofia czynu] (1938).

Za główny problem psychologii społecznej i socjologii uważał stosunek jednostki i zbiorowości. Sam rozdział jest sztuczny. Nie ma jednostki i jaźni ludzkiej poza procesami interakcji i komunikacji toczącymi się w społeczeństwie. A społeczeństwo z kolei wyłania się z sieci aktów interakcji i komunikacji, z transakcji jednostek zorientowanych wzajemnie ku sobie. Interakcja i komunikacja przebiega za pośrednictwem gestów i języka, a wiec zakłada wspólnie rozpoznawane i interpretowane symbole. Symbol to więcej niż znak, znak bowiem to tylko naturalny symptom, wskaźnik jakiegoś stanu, natomiast symbol to konwencjonalne, uzgodnione między członkami jakiejś zbiorowości skojarzenie z jakimś przedmiotem czy stanem. Uczestnicy interakcji nieustannie dopasowują do siebie wzajemnie swoje działania, w oparciu o odczytywanie symbolicznych przekazów otrzymywanych od partnera. Warunkiem zajścia interakcji jest wspólnota języka symbolicznego, jakim operują.

W toku interakcji jednostka kształtuje jaźń, czyli świadomość samego siebie, zdolność uczynienia się przedmiotem dla własnej refleksji i oceny. Wskazówki dla takiej refleksji ludzie czerpią od partnerów w zbiorowości. Jaźń refleksyjna (w terminologii Meada „me") to zapis reakcji, sądów, oczekiwań innych ludzi, a zwłaszcza „istotnych innych". Jaźń spontaniczna (w terminologii Meada „I") to wyraz niepowtarzalnej indywidualności kształtującej swoiste reakcje na naciski innych.

Społeczna geneza jaźni oznacza nie tylko, że treści zapisane w osobowości są proweniencji społecznej, ale także i to, że sama zdolność przyjmowania społecznych treści, sam mechanizm psychologiczny osobowości, tworzy się w interakcjach z innymi. Są trzy etapy takiego tworzenia jaźni, które występują już w dzieciństwie: (a) zabawa, czyli spontaniczne działania w obecności innych, obok innych, ale jeszcze nieskoordynowane z innymi, (b) gra, czyli działania przebiegające według uznanych reguł i skoordynowane z działaniami partnerów, (c) uogólnione wyobrażenie samych reguł właściwego postępowania, w oderwaniu od konkretnego udziału w grze. Ten trzeci szczebel rozwoju jaźni stwarza możliwość stawiania się w wyobraźni w sytuacji partnerów, „wirtualnego" odgrywania ich ról, interpretowania ich zamysłów i racji, co jest niezbędnym warunkiem skutecznej interakcji.

Podobne prace

Do góry