Ocena brak

George Berkeley (1685 - 1753) - Ontologia

Autor /James Dodano /13.07.2011

Bytem  są ogólne wyrazy, pojęcia, które istnieją w  świadomości człowieka. są nim również postrzeżenia. 

„Istnieć - powiadał - znaczy być postrzeganym”. Pisał też: „mówicie jednak, że chociaż same idee nie istnieją poza umysłem, to przecież mogą być rzeczy do nich podobne, będące ich kopiami lub podobiznami, i  że rzeczy te istnieją poza umysłem w niemyślącej substancji. Odpowiadam na to, idea może być podobna tylko do idei i do niczego więcej, barwa lub kształt może być podobna wyłącznie do innej barwy i kształtu”. To, co dotyczy ciał materialnych, a więc „rozciągłość, kształt i ruch są tylko ideami istniejącymi w umyśle”. A zatem rzeczy są wtedy, kiedy je postrzegamy.    Berkeley  posługiwał się następującymi argumentami uzasadniającymi jego pogląd:

1) jakości pierwotne nie występują nigdy samodzielnie, a zawsze w połączeniu z innymi, np. kształt i barwa;

2) jakości pierwotne są względne, zależą od sposobu ich postrzegania, są więc wynikiem rozumu, a nie zmysłów;

3) z powyższego wynika, że jakości pierwotne nie są poznawane zmysłowo, lecz rozumowo.     

Wł. Tatarkiewicz zwraca uwagę,  że  „trudność dla teorii Berkeleya stanowiły szczególnie dwie sprawy: trwałość rzeczy i jedność rzeczy.

1. Czy ilekroć otwieram oczy i spostrzegam dom, tylekroć ten dom tworzy się na nowo?

2. Czy gdy dziesięciu ludzi patrzy na dom, istnieje dziesięć domów? Tu Berkeley pomagał sobie taką koncepcją: rzeczy są postrzeżeniami, ale nie tylko ludzi, lecz i Boga; jako postrzeżenia Boże mają trwałość i jedność; nawet gdy żaden człowiek na nie nie patrzy, to jednak patrzy na nie Bóg i przeto istnieją bez przerw”.   

Podobne prace

Do góry