Ocena brak

GEORG SIMMEL (1858 - 1918)

Autor /Ivan Dodano /28.07.2011

Intelektualista niemiecki, który w formule eseju, artykułu publicystycznego, wykładu publicznego ujął wiele oryginalnych spostrzeżeń i idei na temat życia społecznego. Zebrał je w tomie pt. Socjologia (1908), a wcześniej w książce pt. Filozofia pieniądza (1900). Pośmiertnie ukazało się wiele zbiorów artykułów Simmla pod redakcją jego uczniów i zwolenników.

Simmel poszukiwał specyficznego obszaru dla badań socjologii, który odróżniałby tę dyscyplinę od historii, psychologii i innych nauk o człowieku i społeczeństwie. Taka dziedzina swoista to czyste formy życia społecznego, które analizować można niezależnie od konkretnych kontekstów, w których występują, czy treści, którymi są wypełnione. Konflikt, konkurencja, kooperacja, dominacja, podległość, zażyłość, obcość, dystans społeczny itp. mają pewne właściwości i prawidłowości niezależnie od tego, kiedy, gdzie, między kim a kim pojawiają się. Podobnie jak linie, kwadraty, trójkąty czy koła mogą być badane w geometrii w oderwaniu od ich materialnego substratu. Idea taka prowadzi do postulatu abstrakcyjnej geometrii społecznej czy inaczej - socjologii formalnej jako właściwego sposobu uprawiania socjologii.

Formy społeczne nie są czymś danym, lecz raczej są nadane życiu społecznemu przez działające jednostki. Ulegają też nieustannej fluktuacji w wyniku działań jednostek. Wyłanianie się i zmienianie form społecznych wynika z naturalnej dla ludzi orientacji prospołecznej, impulsu do nawiązywania kontaktów z innymi. Najczystszymi przejawami takiego impulsu są: zabawa, rozmowa, spotkanie towarzyskie i sztuka. Takim bezinteresownym, autotelicznym kontaktom przeciwstawiają się kontakty instrumentalne: walka konkurencyjna, kontrakty handlowe, władza polityczna. Najprostszy kontakt dwóch osób to „diada". Kiedy liczba partnerów się zwiększa, zmienia się charakter kontaktów, niezależnie od dziedziny i sprawy, o którą chodzi. W „triadzie" na przykład zupełnie nowe fenomeny to: możliwość koalicji dwóch przeciw trzeciemu, możliwość mediacji w sporze, możliwość umocnienia swej pozycji przez strategię „dziel i rządź", a także możliwość rozstrzygnięcia przez większość.

Simmel analizował kontakty międzyludzkie jako subiektywnie ekwiwalentną wymianę pewnych wartości. Najwięcej uwagi poświęcił konfliktowi międzyludzkiemu, wskazując, że ma on nie tylko skutki destrukcyjne, ale i pozytywne, na przykład konflikt z grupami zewnętrznymi umacnia wewnętrzną spoistość i integrację grupy.

Podobne prace

Do góry