Ocena brak

GENTILE GIOVANNI

Autor /Nikita Dodano /04.10.2012

ur. 30 V 1875 w Castelvetrano (na
Sycylii), zm. 15 IV 1944 we Florencji, filozof, pedagog.

Był prof. 1906-13 na uniw. w Palermo, 1914-16 w Pizie i od
1917 w Rzymie; wspólnie z B. —* Croce założył i redagował
1903-23 „La critica", sam zaś założył i wydawał 1920-44
„Giornale critico della filosofia i t a l i a n a " .

J a k o minister oświaty
1922-24 faszystowskiego gabinetu B. Mussoliniego przeprowadził
reformę wł. szkolnictwa, a 1924 założył i przez wiele
lat kierował Istituto Nazionale Fascista di Cultura. Był również
zał. i red. naczelnym Enciclopedia italiana di scienze, lettere
ed arti (LXXXV, R 1929-36, 1949-522); został zastrzelony
przez wl. antyfaszystów.
G. był (obok Crocego) głównym przedstawicielem —* neoidealizmu
we Włoszech w jego skrajnej aktualistycznej postaci
(—* aktualizm I I I ) ; uważał, że —> duch (I) jest czystym
(asubstancjalnym) aktem myśli („nie ma ducha poza jego obj
a w a m i " ) .

Klasyczną dialektykę G. przekształcił w dialektykę
„autoświadomości" ( t j . myśli w akcie samowiedzy), konstytuowaną
przez niepodzielną jedność podmiotu i przedmiotu,
tezy i antytezy, bytu i niebytu. Konkret będąc wynikiem syntezy
tkwi ostatecznie w samym akcie myślenia, który jest przyczyną
siebie samego (causa sui), czyli jest wolnością w ciągłym
rozwoju - historii dokonującej się w postaci sztuki (moment absolutnej subiektywności), religii (moment absolutnej obiektywności)
i filozofii (wchłaniającej i „znoszącej" te 2 momenty);
filozofia immanencji redukuje transcendentnego Boga do
aktu myśli, a teologię do antropologii, przekształcając rei.
doktrynę w system metafizyczny.

G. krytykował modernistyczną
p r ó b ę łączenia tradycyjnej religii z filozofią immanencji;
w jej miejsce proponował „religię d u c h a " , w której nie chodzi
o Boga, który już jest, lecz który „rodzi siebie w naszych jaźniach
w tej mierze, w jakiej całym naszym bytem wznosimy
się do Niego". Pod koniec życia identyfikował „religię d u c h a "
ze swoją filozofią („każda religia jest filozofią, a każda filozofia
godna tej nazwy jest r e l i g i ą ) , którą uważał za nową interpretację
chrześcijaństwa.

Mimo że G. pragnął, by jego doktryna
pozostała c h r z ę ś ć , jednakże nie zachował w niej idei
osobowego i t r a n s c e n d e n t n e g o Boga (dzieła G. znalazły się
1934 na indeksie ksiąg zakazanych). Z filozofią j a k o nauką o
rozwoju ducha G. utożsamiał również pedagogikę j a k o naukę
o kształceniu ducha, widząc w wychowaniu dualistyczny akt
osiągający syntezę 2 przeciwstawnych momentów - wolności
ucznia i a u t o r y t e t u nauczyciela. G. wywarł wpływ na współcz.
myślicieli, m.in. U. Spirito, N. Abbagnano, A. Guzzo i R . G .
Collingwooda.

Do najważniejszych dziel G. należą La riforma della dialettica
hegeliana (Messina 1913, Fi 19754), Teoria generale dello
spirito come atto puro (Pisa 1916, Fi 19597), Sistema di logica
come teoria del conoscere (I-II, Pisa 1918-23, Fi 1964s ) , La riforma
dell'educazione. Discorsi ai maestri dì Trieste (Bari
1920, Fi 19756 ; Reforma wychowania, Lw 1932); La filosofia
dell'arte (Mi 1931, Fi 19753 ) , Introduzione alla filosofia (Mi
1933, Fi 19522 ) . Dzieła G. wydaje Fondazione Giovanni G.
per gli studi filosofici - Opere complete (I-LIX, Fi 1928).

 

V.A. Bellezza, Bibliografia degli scritti di Giovanni G.. Fi 1950; A. Andreola, Giovanni G. e la sua scuola, Mi 1951; A. Guzzo, Croce e G., Lugano 1953; V.A. Bellezza, L'esistenzialismo positivo di Giovanni G., Fi 1954; Studi gentìlìani I-II, Pisa 1954; H.S. Harris, The Social Philosophy of Giovanni G., Urbana 1960; U. Spinto. Giovanni G., Fi 1969; Giovanni G. Philosophie und Pädagogik. Pa 1970 (bibliogr.); W. A. Smith. Giovanni G. on the Existence of God. Lv 1970; F. Pardo. La filosofía di Giovanni G., Fi 1972; M. Signore, Impegno etico e formazione dell'uomo nel pensiero gentiliano, Ga 1972; M. Cicalese. La formazione dell pensiero politico di Giovanni G. 1896-1916, Mi 1973; A. Lo Schiavo, Introduzione a G., R 1974: M. Nowaczyk. Filozofia a historia religii we Włoszech 1873-1973, Wwa 1974, 90-102; A. Negri, Giovanni G. I-II, Fi 1975; G. Baraldi, Divenire e traszendenza. Studio critico dal punto di vista dell'attualismo gentiliano, Fri 1976; U. Spirito. Dall'attualismo al problematicismo. Fi 1976; A. Agosti. Filosofia e religione nell'attualismo gentiliano, Bre 1977; M. Nowaczyk, G. a filozofia praktyki, CŚ 16(1977) z . H . 86-98; M. Raicich, Scuola, cultura e polìtica da De Sanctis a G., Pisa 1982; V.A. Bellezza. La problematica gentiliana della storia, R 1983.

Podobne prace

Do góry