Ocena brak

GENTILE, Gentilis GIOVANNI VALENTINO

Autor /Nikita Dodano /04.10.2012

ur. 1520 w
Cosenza (Kalabria), zm. 10 IX 1566 w Bernie, działacz antytrynitarski.

Studia human, odbywał w Neapolu; podejrzewany
o —* antytrynitaryzm udał się 1557 do Genewy, gdzie odmówił
podpisania wyznania wiary przedstawionego mu przez J.
Kalwina; 1562 wraz z J . P . Alciatim przybył do Polski i działał
w Krakowie i Pińczowie; 1564 udał się na Morawy, a nast. do
Austrii i Szwajcarii, gdzie wzywał do odrzucenia tradycyjnej
doktryny o —» Trójcy Świętej; uwięziony w Gex i przewieziony
do Berna, nie odwołał swoich poglądów i otrzymał wyrok
śmierci.

Poglądy teologiczne G. zawiera jego komentarz do Atanazjańskiego
symbolu wiary, przeznaczony dla reformowanych
Kościołów w Polsce, Piae et doctae in Symbolům Athanasii
adnotationes (w: F. Trechsel, Die protestantischen Antitrinitarier
vor Faustus Socin, Hei 1839, II 480-486), Antidota
(Ly 1559), adresowane do króla Zygmunta II Augusta, a przede
wszystkim Confessio evangelica, theologiae prothèses (Ly
1562).

Istotę doktryny G. stanowi —» tryteizm z silnym podkreśleniem
preeminencji Ojca; twierdził, że Pismo św. termin
„Bóg" odnosi wyłącznie do Ojca; Syn j a k o „Bóg z Boga" i
pośrednik jest mu podporządkowany (—» subordynacjonizm).
Pisma G. wywarły wpływ na ewolucję poglądów G. Biandraty
i —» Grzegorza Pawia z Brzezin w kierunku —» unitarianizmu;
zwolenników j e go nauki nazywano gentilistami.

 

T.R. Castiglione, Valentino contro Calvino, w: Studia nad arianizmem, Wwa 1959, 49-71; G.H. Williams, The Radical Re formation. Lo 1962, 615-667, 744-745; L. Szczucki, Marcin Czechowic 1532-1613. Studium z dziejów antytrynltaryzmu polskiego XVI wieku, Wwa 1964; W. Urban. Studia z dziejów antytrynitaryzmu na ziemiach czeskich i słowackich w XV1-XV11 wieku, Kr 1966. 35-39. 70; D. Caccamo, Eretici Italiani in Moravia, Polonia, Transìlvania (1558-1611), Fi 1970, 14-37, 93; M. Firpo. Antitrinitari nell'Europa Orientale dell'500. Fi 1977. 12-24, 161-171, 196-204, 257-262; BBKL II 207-208; J. Krasiński, Zarys dziejów polskiego arìanizmu przedsocyniańskiego. Studia Sandomierskie 1(1980) 119-135.

Podobne prace

Do góry