Ocena brak

GENOWEFA, Genowefa z Paryża Św.

Autor /Nikita Dodano /04.10.2012

ur. ok. 422 w
N a n t e r r e k. Paryża, zm. prawdopodobnie 3 I 502 w Paryżu,
p a t r o n k a Francuzów, zwł. Paryża, ludności dotkniętej nieszczęściami
oraz pasterzy i rzemieślników (woskowników, kapeluszników,
winogradników, drwali), święto 3 I.

Wg legendarnej Vita G. pochodziła ze szlacheckiego rodu;
jej kierownikiem duchowym był bp German z A u x e r r e ; żyjąc
w surowej ascezie, darzona podziwem i zaufaniem środowiska,
była a u t o r y t e t em mor.; przypisano jej uśmierzenie paniki
podczas natarcia Hunów 451 na Paryż, decydującą rolę w nawróceniu
Franków i inicjatywę zbudowania kościoła Saint-
-Denis pod Paryżem; pochowana została na podmiejskim
cmentarzu Lucotius, nazwanym jej imieniem, gdzie król
Chlodwig wzniósł kościół pod wezw. G. oraz swój grobowiec;
cmentarny kościół G., poszerzony w XII w., przejęli kanonicy,
zw. genowefianami; w średniow. Francji imię G. należało
do najbardziej popularnych; 1757 rozpoczęto budowę kościoła
pod wezw. św. Genowefy w Paryżu w stylu klasycystycznym,
który w czasie rewolucji franc, zamieniono na P a n t e o n -
grobowiec dla zasłużonych Francuzów (m.in. Voltaire'a, J.J.
Rousseau, V. Hugo, E. Zoli);

1793 spalono relikwiarz G., a
bogatą bibliotekę genowefian włączono do zbiorów państw.;
świątynia, odzyskana 1803 przez Kościół kat., uległa znów
profanacji 1885; centrum kultu G. w Paryżu jest obecnie kościół
St. Etienne du Mont z 1. poł. XVII w.; posąg G. dłuta
Pawła Landowskiego znajduje się na Pont de la Tournelle.
Kult G. znany był na Śląsku w XIV i XV w.; postać jej znajduje
się wśród świętych okalających ołtarz główny kościoła
MB w Gietrzwałdzie.

 

MGHSSrerMer III 204-238; C. Künstle. Vita sanctae G. Parisiorum patronae, L 1910; G. Kurth, Etude critique sur la vie de sainte G., RHE 14(1913) 5-80; J. Mella, Madame sainte G., patronne de Paris, P 1926; Baudot-Chaussin I 53-68; H. Leclercq, DACL VI 960-990; G. Duhamelet, Sainte G., patronne de Paris, Ly 1952; H. Platelle, BS VI 157-161.

 

Zgromadzenie c ó r e k św. G., Filles de Sainte Geneviève,
założone ok. 1636 przez Françoise du Blosset ¡ Adrien Bourdoise
przy kościele St. Nicolas du Chardonnet w Paryżu dla opieki nad dziewczętami, 1658 erygowane kanonicznie, a 1681
otrzymało patent król. Ludwika XIV; rozwijało działalność
oświatową i charytatywną w parafiach Paryża; 1662 zawarło
unię ze zgrom, córek Świętej Rodziny (—> Rodzina Święta
IV), przejmując również troskę o szpitale; pod koniec XVII
w. miało 300 szkół (w tym 100 w Paryżu);

1685 zainicjowało w
swoich domach dni skupienia dla kobiet oraz rekolekcje
7-dniowe i roczne; przed rewolucją franc, należało do najznaczniejszych
zgrom, wychowawczych we Francji. Status prawny
członkiń (zamiast profesji zak. - kontrakt ze zgrom.) pozwala
zaliczyć je do prekursorek —> instytutów świeckich; istniały
2 formy przynależności do wspólnoty - p e ł n a , po 2-letniej
próbie i przyjęciu wszystkich obowiązków reguły, oraz
częściowa dla tzw. stowarzyszonych - po rocznej próbie, z
udziałem w życiu wspólnotowym, modlitwach i apostolacie,
lecz bez uczestnictwa w zarządzie; zgrom, rozproszone podczas
rewolucji f r a n c , wznowiono 1806 w Besançon pod nazwą
sióstr Świętej Rodziny (—» Rodzina Święta IV).

 

Heimbucher II 492; A. Dodin. DHGE XVII 45-48; tenże, DIP III 1717-1720.

 

W  i k o n o g r a f i i - G . przedstawiana jest j a k o młoda mniszka
lub pasterka z medalikiem na szyi i płonącą świecą.
Najczęściej spotykanym ujęciem jest motyw ukazujący G.
ze świecą, którą anioł zapala, a diabeł gasi (miniatura w Brewiarzu
d'Orgemont, 1384-1409, BN Paryż); niekiedy brak w
tej scenie anioła (H. van der Goes, rewers dyptyku z 1467-74,
Staatssammlungen, Wiedeń).

Wydarzenia z jej życia ukazywano
w scenicznych cyklach (witraże z XVI w., kościół w
Sault) lub w scenach pojedynczych: G. jako patronka Paryża
czuwająca nad miastem (P. de Chavannes, malowidło ścienne
z 1895, kościół Ste Genevieve, Paryż), G. otrzymująca medalik
od św. Germana (miniatura w Brewiarzu księcia Bedforda
1435, BN Paryż), G. zwalczająca dżumę (F. Doyen, malowidło
z 1767, transept kościoła Śt. Roch w Paryżu) oraz Apoteoza
G. ( A . L Gros, malowidło ścienne z 1811 w kopule kościoła
Ste Genevieve, Paryż).

Pod wpływem mody na sielanki
przedstawiano ją j a k o pasterkę z kijem pasterskim w dłoni
(Szkoła Fontainebleau, obraz z XVI w., kościół Ste Merri,
Paryż) albo z kądzielą (Ph. de Champaigne, 1636, Musées
Royaux des Beaux Arts, Bruksela), lub z książką (Ch. Eisen,
1764, kościół St. Medard, Paryż).

W XV w. postać G. pojawia się także w sztuce pd.-zach.
Niemiec z zapaloną świecą, lecz bez asysty anioła czy diabła
(S. Lainberger, rzeźba w drewnie z ok. 1500, Altsimonswald).

 

Künstle II 261-262; Réau III 2, 565-567; M.C. Celletti, BS VI 162-164; L. Schütz, LCIk VI 362-365.

Podobne prace

Do góry