Ocena brak

Genomowe piętno rodzicielskie

Autor /milka Dodano /27.01.2014

Zgodnie z prawami Mendla geny z jednakowym skutkiem są dziedziczone od obojga rodziców - rodzicielskie pochodzenie informacji genetycznej nie ma więc wpływu na ekspresję genu. Zjawisko rodzicielskiego piętnowania genomu (genomowy imprinling - genomie imprinling) pozostaje w sprzeczności z tą podstawową men-dlowską zasadą. Polega ono na naznaczaniu chromosomów homologicznych zgodnie z ich rodzicielskim pochodzeniem i prowadzi do zróżnicowanej ekspresji allc-li ojcowskich i matczynych podczas rozwoju osobniczego. Fenomen ten prawdopodobnie występuje w czasie gametogenezy i jest przekazywany przez, gamety do zygoty, gdzie utrzymuje się przez cały okres rozwoju zarodkowego, prawdopodobnie nawet do końca życia, wyłącznie jednak w komórkach somatycznych. W komórkach linii płciowej piętno odziedziczone po rodzicach zostaje usunięte, a w jego miejsce wprowadzone jest nowe, którego specyfika zależy od płci.

Genomowe piętno rodzicielskie dotyczy prawdopodobnie tylko niektórych genów. Ekspresja większości genów nie wydaje się, zależna od rodzicielskiego pochodzenia.

Najbardziej dramatycznym przykładem istnienia tego zjawiska u człowieka jest zaśniad groniasty, którego komórki są, co prawda, diploidalne i mają prawidłowy skład chromosomów (kariotyp 46,XX), lecz, wszystkie chromosomy są pochodzenia ojcowskiego (prawdopodobnie wskutek diploidyzaeji przedjądrza męskiego, z jednoczesnym zaniknięciem przedjądrza żeńskięgo). Brak chromosomów matczynych powoduje inwazyjną hiperpiazję cytotrofobłastu, aż do powstania nabloniaka złośliwego kosmówki; zazwyczaj nie rozwija się żadna tkanka płodowa.

Wśród chorób dominujących, których początek pojawienia się (wiek chorego) oraz, przebieg zależą od pici rodzica przekazującego zmutowany gen, można wymienić m.in. pląsawicę Huntingtona i ataksję móżdżkowo-rdzeniową (wczesny począ-lek - gdy występuje transmisja zmutowanego genu od ojca), dystrofię miolonieziuj (posiać wrodzona lej choroby pojawia się u dziecka, które otrzymało zmutowany gen od maiki), neiirofibromalosis I (ciężki przebieg - gdy występuje transmisja zmutowanego genu od matki) i ii (odziedziczenie zmutowanego genu od matki wiąże się z wczesnym początkiem choroby).

Obecność imprintingu powoduje prawdopodobnie zachwianie równowagi między wzrastaniem a różnicowaniem się komórek embrionalnych. Być może sprzyja utracie heterozygotyczności dla loci genów supresorowych (przeciwnowotworo-wyeli), co w konsekwencji wiąże się z kompletnym brakiem produktu genu supre-sorowego i powstaniem nowotworu. Przypuszcza się, że w taki sposób mogą się rozwijać sporadyczne przypadki guza Wilmsa, mięsaka kości i sialkówczaka.

Najlepiej poznanymi zaburzeniami genetycznymi, których etiologia pozostaje w ścisłym związku z mechanizmem genomowego piętnowania rodzicielskiego, są zespoły Pradera i Wił lego oraz Angelmana, omówione w podrozdziale poświęconym submikroskopowym dclccjom. 'Zespoły te, chociaż są uwarunkowane defektem molekularnym tego samego regionu (ql lql.3) chromosomu 15, charakteryzują się. całkowicie odrębnym obrazem klinicznym, co spowodowane jest odmiennym napiętnowaniem rodzicielskim genów znajdujących się w tym regionie.

 

Podobne prace

Do góry