Ocena brak

GENIALNOŚĆ

Autor /Nikita Dodano /04.10.2012

(łac. Ingenium uzdolnienie), najwyższy
stopień uzdolnień twórczych, manifestujący się nadzwyczajnymi
(oryginalność, doskonałość, ogólność) osiągnięciami w
znaczącej dziedzinie działalności ludzkiej (poznawczej, artyst.,
praktycznej - np. wychowanie, technika), dla której
otwiera nowe perspektywy rozwoju.

Wg F. Galtona, który rozpoczął statystyczne badania nad
pochodzeniem osób uznawanych za wybitne, o g. decyduje
dziedziczność. L. Terman, badając potencjalną g., zdefiniował
ją jako bardzo wysoki poziom —> inteligencji; E.
Kretschmer wyjaśniał g. istnieniem specyficznych psychobiologicznych
cech, które determinują przebieg procesów intelektualnych
i emocjonalnych; C. Lombroso, a nast. psychoanalitycy
łączyli g. z nerwicą i psychozą; wg S. Freuda g., podobnie
jak nerwica, ma swe źródło w podstawowym konflikcie
jednostki ze środowiskiem; jest ona formą ekspresji nieświadomych
popędów na drodze sublimacji u j e d n o s t e k wybitnie
uzdolnionych, które rozwiązują swoje konflikty emocjonalne
przez społ. wartościową aktywność; A. Adler tłumaczył
nadzwyczajne osiągnięcia geniuszu nadkompensacją poczucia
niższości.

Wg nowszych badań nie ma związku między g. a
psych, zaburzeniami; g. jest pochodną współdziałania wrodzonych
zdolności (bardzo wysoka inteligencja, zdolność dostrzegania
i oryginalnego rozwiązywania nowych problemów,
przenikliwość i pamięć), stymulującego wpływu środowiska
we wczesnym okresie życia (m.in. staranne wykształcenie)
oraz cech osobowości (jej bogactwo, wrażliwość uczuciowa,
otwarcie na nowe doświadczenia, niezależność, samoakceptacja,
brak postawy obronnej, siła charakteru i dyscyplina
wewn., bogata wyobraźnia i intuicja). W o s t a t n im ćwierćwieczu
akcent badań psychol. przesunięto na rozważania nad —»
talentem, —» twórczością i —» osobowością twórczą.

 

C. Lombroso. Genio e follia. Mi 1864 (Geniusz i obłąkanie, Wwa 1887); F. Galton, Hereditary Genius. Lo 1869, 1914s; H.H. Ellis. A Study of British Genius. Lo 1904, Bs 1926'; L.M. Terman, Genetic Studies of Genius I-V. Stanford 1925-59; W. Lange-Eichbaum. Genie, Irrsinn und Ruhm, Mn 1928, 19676; E. Kretschmer, Geniale Menschen. B 1929. 19585 (Ludzie genialni, Wwa 1934, 19382); H.A. Carrol, Genius in the Making. NY 1940; L.S. Hollingworth, Children above ¡S0 IQ. Origin and Development, NY 1942; H. Binder. Dus Problem des geniulen Menschen, Ol 1952; G. Révész. Talent und Genie. Bn 1952; A. Juda, Höchstbegabung. Ihre Erbverhältnisse sowie ihre Beziehungen zu psychischen Anomalien. Mn 1953; D.W. McKinnon. The Search for Talent. NY 1960; E.P. Torrance. Guiding Creative Talent. NY 1962; The Gifted and the Creative. A Fifty Year Perspective.

Do góry