Ocena brak

Geneza odpowiedzialności konstytucyjnej w Polsce

Autor /Maksym Dodano /23.12.2011

Odpowiedzialność konstytucyjna zachodzi gdy osoba sprawująca urząd wyższej rangi dopuszcza się w związku ze sprawowaną funkcją naruszenia konstytucji lub ustawy. Jeśli naruszenie nie wypełnia znamion czynu zabronionego przez ustawę jest to tzw. Delikt konstytucyjny.

W Polsce początki odpowiedzialności urzędników królewskich za naruszenie prawa i złe wykonanie funkcji sięgają II połowy XVI wieku. Konstytucja sejmowa z 1565 r przewidywała że urzędnicy zaniedbujący swe obowiązki będą pozwami przez posłów ziemskich lub instygatora do sądu rejonowego. Druga połowa XVIII wieku przyniosła wypracowanie oryginalnych rozwiązań instytucjonalnych w kwestii odpowiedzialności urzędników państwowych za naruszenie prawa. W 1764 r powołane zostały komisje wielkie- Skarbu i wojska. Konstytucja sejmowa z 1775 r dokonująca reorganizacji Sądu Sejmowego przewidywała jego właściwość do rozpatrywania spraw o obrazę majestatu, zdradę, przekupstwo, ucisk wolności obywatelskiej, gwałcenie wolnego głosu. Konstytucja 3 maja 1791 r wprowadziła odpowiedzialność konstytucyjną członków rządu.

Wszystkie decyzje zapadłe w Straży Praw wymagały kontrasygnaty, ministrowie przez fakt złożenia podpisu ponosili za nią pełną odpowiedzialność, w przypadku gdy naruszyły one prawo lub konstytucję. Odpowiedzialność za naruszenie prawa ponosili również ministrowie wchodzący w skład komisji wielkich oraz komisarze do nich powołani. Organem sądzącym ministrów był Sąd Sejmowy- składał się z 36 osób wybieranych drogą losowania w tym 12 przez senat ze swego grona, z wyłączeniem senatorów zasiadających w Straży Praw i komisjach wielkich i 24 wybieranych w ten sposób prze Izbę Poselską ze swego składu. Komplet sądzący składał się z 15 sędziów dobieranych drogą losowania do każdej sprawy.

Odpowiedzialność konstytucyjna występowała także w Konstytucji Księstwa Warszawskiego z 22 lipca 1807 r oraz Konstytucja Królestwa Polskiego z 27 listopada 1815 r. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 instytucję trybunału Stanu ustanowiła Konstytucja Marcowa z 1921 która przewidywała odpowiedzialność Prezydenta RP i ministrów. Po II wojnie światowej do instytucji odpowiedzialności konstytucyjnej nawiązał art. 27 ustawy konstytucyjnej z 19 lutego 1947 o ustroju i zakresie działania najwyższych organów Rzeczypospolitej Polskiej stanowiło że Prezydent i ministrowie będą pociągani do odpowiedzialność konstytucyjnej- miał być na to powołany organ, ale nie doczekał się on realizacji.

W 1952 w lipcu 22 konstytucja PRL również przewidywała odpowiedzialność konstytucyjną, zarówno doktryna jak i praktyka socjalistyczna zdecydowanie negowały instytucję takiej odpowiedzialności z oczywistych względów w takim totalitarnym państwie względów. W 1980 r stał się możliwym postulat do ustroju politycznego naszego państwa trybunału stanu co wiązało się z realizacją powszechnego żądania pociągnięcia do odpowiedzialności ówczesnej ekipy kierującej państwem.

Podobne prace

Do góry