Ocena brak

Geneza idei integracji osób niepełnosprawnych w społeczeństwie i jej cele

Autor /Oskar Dodano /02.09.2011

Integracja społeczna osób niepełnosprawnych jest kolejnym, nowym eta­pem ewolucji poglądów dotyczących stosunku społeczeństwa do problemów życiowych i rehabilitacji osób z odchyleniami od normy, jest ona przejawem humanitarnej akceptacji ich miejsca oraz podmiotowej roli w życiu społecznym.

Według opinii jej głównego propagatora w Polsce, A. Hulka,

integracja „wyraża się w takim wzajemnym stosunku pełno-i niepełnosprawnych, w którym respektowane są te same prawa (...) i w których stwarzane są dla obu grup identyczne warunki maksymalnego, wszechstronnego rozwoju. Integracja pozwala więc osobie niepełnosprawnej być sobą wśród innych. Integracja w takim znaczeniu może mieć zastosowanie do wszystkich sfer życia jednostki niepełnosprawnej - życia rodzinnego, kształcenia ogólnego i zawodowego, pracy, czasu wolnego, aktywności spo­łecznej i politycznej itp." (A. Hulek, 1992, s. 13).

Na przestrzeni dziejów ludzkości następowały stopniowe zmiany po­staw otoczenia społecznego wobec jednostek niepełnosprawnych, zrelatywizowane do obszaru geograficznego i kulturowego. Są one uwarunkowane czynnikami podmiotowymi tkwiącymi w ich osobistym rozwoju i funkcjonowaniu, w postępie nauki i techniki, który odkrywa nie znane dotąd możli­wości oraz potrzeby leczenia i edukacji, a także czynnikami tkwiącymi w środowiskowych wymaganiach i nastawieniach społecznych określających nowe ich uprawnienia socjalne, edukacyjne i zawodowe.

Integracja jest wyrazem demokratyzacji sposobu życia społecznego, kie­runkiem przemian, w których na każdym etapie życia jednostka ludzka, bez względu na rodzaj i stopień zaistniałych zaburzeń i ograniczeń rozwojo­wych, ma zagwarantowane naturalne środowisko niesegregacyjne. Integra­cja wyraża dążenie do stworzenia tym osobom możliwości pełnego lub częściowego włączenia się do normalnego życia, dostępu do wszystkich insty­tucji i usług, z których korzystają pełnosprawni.

Celem integracji jako ruchu i procesu społecznego oraz edukacyjnego za­razem jest przeciwdziałanie tendencjom segregacyjnym, izolacyjnym, nie­akceptowania, stygmatyzacji, nietolerancji i dyskryminacji osób upośledzo­nych jako zjawisk społecznych, które nie mieszczą się w nowoczesnej kulturze humanistycznej. Kształtowanie pozytywnych więzi emocjonalno-społecznych pomiędzy ludźmi o różnym poziomie sprawności fizycznej, psychicznej i społecznej, stwarza warunki do zaistnienia wspólnoty ideowej (systemów, wartości i norm) oraz wspólnoty ich interesów w rozwiązywa­niu trudnych problemów życiowych. Ich efektem ma być nowa jakość, szer­szy zakres i zwiększona częstotliwość wzajemnych kontaktów na poziomie nie tylko struktur formalnych, ale także nieformalnych. Ostatecznym celem działań integracyjnych jest więc przygotowanie dzieci, młodzieży i dorosłych do godnego życia w otwartej społeczności oraz aktywnego podejmowania róż­norakich społecznych ról rodzinnych, zawodowych i kulturalnych.

Integracja społeczna jako ideologia partnerskiego współuczestniczenia i współdziałania „wszystkich dla wszystkich" jest procesem długotrwałym i skomplikowanym, wymagającym wielu zmian i przygotowań na płasz­czyźnie informacyjnej, organizacyjnej, programowej i metodycznej. Pierwsze próby upowszechnienia problematyki integracji osób upośledzonych poja­wiły się w latach sześćdziesiątych w Stanach Zjednoczonych i krajach skan­dynawskich, lecz już w latach siedemdziesiątych eksperymentalne rozwią­zania integracyjne pojawiły się również w Polsce (W. Dykcik, 1979).

Były one spontaniczną inicjatywą działań społeczno-adaptacyjnych, organizowa­nych na rzecz wzajemnego przystosowywania dzieci upośledzonych i nor­malnych, poprzez kontakty rówieśnicze międzyszkolne i pozaszkolne, w działalności kulturalnej, sportowej, harcerskiej itp. Nie znalazły one wielu kontynuatorów, stanowiły jednak przykład otwarcia się placówek oświatowo-wychowawczych na potrzeby społeczno-emocjonalne dzieci niepełno­sprawnych oraz zmianę stanowiska rodziców, którzy przyczynili się do roz­szerzenia prointegracyjnego ruchu społecznego na rzecz przeprowadzenia reform strukturalno-organizacyjnych szkolnictwa specjalnego.

Do góry