Ocena brak

Geneza i rozwój faszyzmu w Niemczech do 1939 roku. Dojście Hitlera do władzy

Autor /Wendelin Dodano /01.05.2012

 

Nazizm był niemiecka odmianą faszyzmu, którego kolebką były Włochy. Charakteryzował się rasizmem, szowinizmem, antysemityzmem, spójną ideologią i był dużo bardziej nacjonalistyczny niż jego włoski pierwowzór. Niemcy po I wojnie światowej były obok Rosji największym przeciwnikiem systemu wersalskiego.

Państwo było zadłużone, bez powodzenia walczyło z inflacją i bezrobociem. Nastroje społeczne zdominowało poczucie krzywdy i upokorzenia warunkami jakie narzucono Niemcom w Wersalu. W tych warunkach rozwijały się nowe, populistyczne ideologie i demagogiczne ruchy społeczne.

Jednym z nich była, utworzona w 1919, DAP - Niemiecka Partia Robotnicza, która w 1920 (z inicjatywy A. Hitlera) przekształciła się w Narodowosocjalistyczną Niemiecką Partię Robotniczą (NSDAP). Już 8 XI 1923 Hitler (wykorzystując radykalizm nastrojów wywołany hiperinflacją) usiłował przejąć władzę (pucz monachijski).

Próba ta zakończyła się aresztowaniem Hitlera (w więzieniu Landsberg napisał „Mein Kampf”) i delegalizacją partii, której odbudowa nastąpiła już w 1925. Lata stabilizacji gospodarczej nie sprzyjały nazistom, ale wielki kryzys gospodarczy, który wybuchł w 1929 otworzył im drogę do władzy.

W 1929 NSDAP posiadała 12 miejsc w parlamencie, w 1932 liczba ta wzrosła do 230 mandatów, czyniąc NSDAP najsilniejszą partią. Także w 1932 odbyły się w Niemczech wybory prezydenckie, które Hitler wyraźnie przegrał z Hindenburgiem (odpowiednio 18,6 oraz 11,3 mln głosów), ale wyraźnie pokonał komunistę Thalmanna (5 mln głosów).

O sukcesie faszystów zadecydowała także wzajemna wrogość socjaldemokratów i komunistów, którzy nie potrafili się zjednoczyć. Faszyści widząc główne zagrożenie w socjaldemokratach zdecydowali się na taktyczny sojusz z komunistami, mimo że nie kryli wobec nich wrogości.

30 I 1933 Hitler został mianowany przez prezydenta Hindenburga kanclerzem Niemiec. Jedną z jego pierwszych decyzji było rozwiązanie parlamentu i ogłoszenie na III 1933 nowych wyborów. Pożar Reichstagu (II 1933), o co oskarżono komunistów, stał się pretekstem do wprowadzenia ustaw wyjątkowych, pozwalających na aresztowanie aktywnych antyfaszystów. Już 28 II 1933 wprowadzono zarządzenia o „Ochronie narodu” i „Przeciwko zdradzie”.

Mimo terroru, faszyści uzyskali bezwzględną większość w parlamencie dopiero po unieważnieniu 81 mandatów zdobytych przez komunistów. W następnych miesiącach zdelegalizowano wszystkie poza NSDAP partie i organizacje polityczne, a 30 VI 1934 („noc długich noży”) zlikwidowano opozycję wewnątrz ruchu faszystowskiego, co było warunkiem sojuszu Hitlera z wielkim kapitałem.

Po śmierci Hindenburga (VIII 1934) Hitler został prezydentem (zachowując urząd kanclerski) i ogłosił się wodzem. Rozpoczęła się pełna faszyzacja aparatu państwowego i życia społecznego.

Podobne prace

Do góry