Ocena brak

Geneza i pierwsze doktryny polityczne

Autor /Edzio Dodano /10.06.2011

 

DoktrynaDoktryną określamy zbiór ogólnie uporządkowanych w pewien sposób założeń, twierdzeń, poglądów na temat określonej dziedziny wiedzy. W doktrynach znajdujemy różne twierdzenia nawiązujące do dorobku nauki, oraz liczne tezy wynikające z przyjmowanych założeń światopoglądowych, ideologicznych czy moralnych. Dotyczą one tego co być powinno czyli przede wszystkim określają kierunki i cele, do których należy dążyć, mówią o tym jak należy postępować. Doktryny społeczno - ekonomiczne formułowane w poszczególnych okresach i krajach wywierały i nadal wywierają wpływ na kierunki i treść oddziaływań władz państwowych w zakresie spraw gospodarczych.Doktryny podejmują także problemy, wobec których nauka czuje się w pełni kompetentna gdyż właśnie one wskazują i wartościowują cele działania. Zwłaszcza cele rodzajowo - niejednorodne i ilościowo trudno wymierne.Od teorii naukowych doktryny różnią się brakiem pełnego uzasadnienia całości przyjmowanych przesłanek i wyprowadzanych z nich wniosków. Opierają się one na określonym światopoglądzie, czasem nawet na intuicyjnym uogólnieniu zebranych doświadczeń nieraz także na autorytecie ludzi, którzy te doktryny tworzą dając w nich wyraz swoich przekonań.W porównaniu z teoriami naukowymi doktryny ewaluują wolniej, a ich wpływ na gospodarkę jest trwalszy i silniejszy, nie łatwo się uwolnić od doktryn i przesłanek ideologicznych. Zdarza się więc, że hamują one niezbędne modyfikacje celów i sposobów działania.W starożytności zagadnienia gospodarcze uznawano za polityczno - etyczne.W średniowieczu traktowano gospodarkę w kategoriach moralnych, można tu powołać się na istniejące do dziś w świadomości pojęcia np. słusznej, uczciwej, sprawiedliwej ceny, dopuszczalnej stopy zysku, skali bogacenia się czy poziomu konsumpcji. Na straży tych norm stała zarówno opinia publiczna jak i władza państwowa. Emisja pieniądza o wartości nominalnej przekraczającej jego wartość traktowana była jako nadużycie monarchy, a jego zysk z wydania takiego „upodlonego pieniądza” jako szkodę społeczną. Takie poglądy na procesy gospodarcze wyłożył św. Tomasz z Akwenu i były one zgodne ze średniowieczną doktryną gospodarowania.Ważnym problemem nie tylko naukowym, ale i doktrynalnym jest zakres i kierunki dopuszczalnej ingerencji państwa w tok społecznego procesu gospodarowania. W Europie XV i XVI wieku zaczęto rozpatrywać zagadnienia gospodarcze z punktów widzenia polityki państwa i było to nierozerwalnie związane z zapotrzebowaniem na środki materialne, związane z utrzymaniem tworzącego się aparatu państwowego. Był to ważny etap polityczno - gospodarczy gdyż za rządów Ludwika XIV polityka gospodarcza zyskała nowe wymiary:- nastąpił rozwój gospodarki towarowo – pieniężnej;- pieniądz decydował o nowoczesności armii;- nowoczesność państwa zależała od jego sensownej polityki gospodarczej;- reformowano administracje;- wspierano handel i flotę.Na tej bazie powstały pierwsze systemy polityki gospodarczej: doktryna protekcjonizmu i merkantylizmu.Doktryna protekcjonizmu Doktryna ta zwana jest też doktryną Henryka V zobowiązywała państwo do:- ochrony państwa przed konkurencją z zewnątrz;- popierania eksportu poprzez ulgi podatkowe i premie dla eksporterów;- rozwój kopalni handlowych(kopalnia wschodnia, indyjska);Doktryna merkantylizmu XVI I wieku- zakładała poprawę uprzemysłowienia kraju;- eksport wysoko przetworzonych wyrobów;- osłonę produkcji krajowej przed zagraniczną konkurencją;- wprowadzenie form nadzoru nad jakością rodzimej produkcji przemysłowej w celu jej dobrej opinii;- rozbudowani infrastruktury informacyjnej (w XVII w. rozbudowanie istniejącej floty i dróg);- uzyskanie dodatniego bilansu handlowego i płatniczego;- zapewnienie dopływu kruszcu szlachetnego;W Polsce doktryna ta została wprowadzona w drugiej połowie XVII wieku, za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego - rząd zaczął wspierać powstawanie manufaktur, rozbudowywać przemysł.W XVIII wieku pojawiły się nowe prądy i tendencje, ponieważ ingerencja państwa w sprawy społeczno - gospodarcze stała się coraz bardziej uciążliwa dla przedsiębiorców, kupców (ponieważ ludzie ci coraz bardziej się bogacili a państwo im to zaczęło uniemożliwiać).Dwie kolejne doktryny, które poprzedziły liberalizm gospodarczy - to leseferyzm i fizjokratyzm.Leseferyzm zawierał założenia o wolności ekonomii, funkcjonującej w średniowieczu wraz z kierunkami filozoficznymi, które lansowały wolność jednostki.Był to ruch, intelektualny, który stanowił reakcję na państwowe (ingerencje) dla przemysłu i handlu, a za podstawę tworzenia dochodu uważał wyłącznie ziemię.Jego założenia to przede wszystkim:- ochrona rolnictwa (ziemia najwyższym dobrem, źródłem dochodu);- ograniczenie ingerencji państwa;- rozwój infrastruktury;- rozwój kształcenia;- państwo powinno stać na straży istniejącego porządku i pełnić funkcje w zakresie obronności, sprawiedliwości, ochrony mienia, ochrony wolności działania prywatnych przedsiębiorców.Doktryna liberalizmu gospodarczegoW XVIII wielu powstała doktryna liberalizmu gospodarczego, która postulowała ograniczenia interwencji państwa w sprawy gospodarcze do niezbędnego minimum. Doktrynę tę wyznawały przede wszystkim państwa wysoko rozwinięte, które nie potrzebowały już silnej osłony własnego przemysłu. Wynikała ona jak już wspomniano z faktu, iż interwencjonizm państwowy stał się uciążliwy dla rozwijającego się prężnie kupiectwa. Kupcy zaczęli wysuwać postulaty dotyczące swobody działania gospodarczego.

Podobne prace

Do góry