Ocena brak

Geneza i główne przesłanki powstania organizacji międzynarodowych

Autor /EmilxD Dodano /05.01.2012

Na postrzeganie organizacji międzynarodowych odgrywających dużą rolę we wzajemnych stosunkach mają postępująca z ogromną siłą: współzależność, globalizacja i transnarodowość. Organizacje międzynarodowe nie są ani podstawowym , ani mało znaczącym aktorem polityki światowej. Bez nich jednak nie można by było rozwiązać wiele problemów międzynarodowych.

Pierwsze organizacje międzynarodowe pojawiły się w XVIII w. (np. Komisja ds. żeglugi na Renie.

Na rozwój organizacji międzynarodowych miało wpływ;

  • pojawienie się nowych potęg światowych Holandii, Hiszpanii, Potrugalii, (efekt intensywnej kolonizacji narodów Afryki i Azji)

  • wywalczenie niepodległości (USA 1789)

  • znaczne ożywienie w handlu i wymianie międzynarodowej (efekt uboczny rewolucji pzemysłowej)

  • złagodzenie ograniczeń w handlu lub ich likwidacja np. ceł wywozowych na wiele surowców i art.. żywnościowych (Wlk. Bryt. 1822)

to wszystko rodzi zapotrzebowanie na nowe formy współpracy międzynarodowej.

Pierwsze organizacje:

- 1865- Międzynarodowy Związek Telegraficzny

  • 1906- Miedzynarodowy związek Telegraficzny

  • 1878 Związek Pocztowy

  • 20. 05. 1875 Międzynarodowe Biuro Wag i Miar

  • 1874 Międzynarodowa Unia Zabezpieczeń Morskich

  • 1878 Miedzynarodowa Organizacja Meteorologiczna

W strukturach pozarządowych :

1899 Międzynarodowa Rada Pielęgniarek

1894 Międzynarodowy Komitet Olimpijski

1896 Międzynarodowe Biuro Pokoju

Powoli w procesie tworzenia instytucjonalnych form współpracy międzynarodowej pojawiają się organizacje wykraczające poza ich pragmatyczne i techniczne przesłanie. W warstwie motywacyjnej odnajdujemy w nich idee humanitaryzacji stosunków międzynarodowych , ochrony wspólnego dziedzictwa kulturowego i dążenia pacyfistyczne.

Oprócz wyspecjalizowanych organizacji gospod. ekonom., komunik. pojawiają się też struktury uniwersalne , zarówno jeśli chodzi o członkostwo jak i zasięg i co najważniejsze zorientowane na polityczną współpracę państw. Prekursorem tego typu organizacji jest utworzona w Paryżu w 1920 r. Liga Narodów. A jej sukcesorem i kontynuatorem jest ONZ.

Fazy powstania pierwszych organizacji międzynarodowych;

I faza przypada na początek XVIII w. , gdy utworzona Międzynarodową Komisję ds. Żeglugi na Renie, a kończy wraz z wybuchem pierwszej wojny światowej.

II faza to lata międzywojenne do wybuchu II wojny światowej

III faza – rozpocz. rozmowy angielsko-amerykańskie nad utworzeniem uniwersalnej organizacji pokoju i bezpieczeństwa tzn. ONZ , a kończy się na końcu lat pięćdziesiątych.(tworzenie powojennego ładu międzynarodowego)

IV faza rozpoczyna się w latach sześćdziesiątych i trwa do chwili obecnej.

Zgodnie z kryteriami Unii Miedzyn. Stowarzyszeń (UIA) do 1990 r. było 1000 międzyn organizacji rządowych (IGOs), z tego aktywnie działa około 300 . W 1856 r. było ich 5.

Organizacje rządowe wydają się najbardziej trwałą formą organizacyjną współpracy międzynarodowej. 1914r. 34 org. rząd. obecnie 18.

Wiele org. przetrwało do dziś m.in.: M. Biuro Miar i Wag, (1878) M. Org. Pracy 1919, M. Rada Morza 1902, Powsz. Zw. Pocztowy (1874) .

Takie org. o charakterze politycznym upadły jak : Liga Narodów , RWPG, Układ Warszawski czy CENTO.

Dynamika wzrostu org. międzyn. o charakt. miedzyrząd. , jaak też ich trwałość są m.in. konsekwencją zwiększającej się populacji ludności świata i potrzeby rozwiązywania problemów , jakich wciąż przybywa. Wzrasta także liczba państw w systemie międzynarodowym , a każde z nich jest zainteresowane uczestnictwem w tej formie współpracy.

Stan stosunków międzynarodowych wpływa zarówno na tworzenie jak i likwidację org. rządowych.

Po rozpadzie systemu komunistycznego powstały takie org jak : Rada Państw Morza bałtyckiego, Północnoatlantycka Rada Współpracy, czy wspólnota Niepodległych Państw.

Do 1940 r. organizacji o uniwersalnym zasięgu było 25 na ok. 100 istniejących , obecnie jest około 150 org. o uniwersalnym członkostwie na ponad 1000. Około 682 org. miało statutowy zapis , specyfikujący kryteria członkostwa, co uniemożliwia się przyłączenie do nich. Czynnikami uniemożliwiającymi wstąpienie do organizacji pozostaje: czynnik ekonomiczny (OECD,WTO) , czynnik polityczny (NATO,UW), czynnik geograficzny (OPA) .

Organizacje pozarządowe.

Jedne z pierwszych: Powszechne Stowarzyszenie Oftamologii 1861 , Stowarz. Nauk Społecznych 1862, M. Rada Pielęgniarek 1899, w 1855 r. działało 10 org pozarządowych . w latach 1864-1914 było ich 467, do wybuchu II św. 1038, obecnie ok. 4830.

Według danych EEC w świecie istnieje około 9500 korporacji transnarodowych.

W II połowie XX w. to okres wpisywania się do systemu międzynarodowego nieznanego dotąd elementu – organizacji ponadnarodowych i transnarodowych( np. greeanpeace) . Ten typ organizacji określa się czasami mianem „konwistadoramiXX w. „ Ma to symbolizować ich szczególną rolę w systemie międzynarodowym – jako instrument polityki zagranicznej państwa , ale także podmiot zdolny do samodzielnych działań w stosunkach międzynarodowych.

Organizacje pozarządowe są „niezależną formą działalności podmiotów niepaństwowych” , „ nowym aktorem w stosunkach miedzynarodowych”, , jednym z wieku kanałów współpracy międzynarodowej” , „pasem transmisyjnym” , czyniącym politykę zewnętrzną rządów wielu państw , bardziej wrażliwą na wzajemne kontakty. Niezależnie od wielu definicji organizacje pozarządowe tworzą nową jakość w strukturze systemu międzynarodowego i przestrzeni, jaka zapełnia się scena międzynarodowa. Ta jakościowa zmiana w polu aktywności współczesnych państw sprawia , że korporacje międzynarodowe, banki, organizacje społeczne i związkowe znajdują dla siebie coraz to nowe obszary aktywności, stymulując jednocześnie politykę zagraniczną państw do większego z nimi współdziałania, a nie konfrontacji.

Obecnie mówi się , że tzw, „głowy globu” czyli ci , którzy swą działalnością , a raczej jej następstwami oddziaływują na gospodarkę i finanse większości państw świata . Są to: Alan Greenspan szef amerykańskiego Banku Rezerw Federalnych , Saros .

Międzynarodowe korporacje i agendy oddziałują na państwo , jego rozwój , dobrobyt , a niekiedy stabilizację wewnętrzną. (np. pomoc i kredytowanie gospodarki rosyjskiej) Z tego też powodu przez wielu ich przeciwników są traktowane jako „ globalny rząd spekulantów zagrażający bytowi suwerennego państwa. Choć trudno ocenić ich wpływ na gospodarkę i finanse państw , to jednak wsród nich sa organizacje o wysokim wskaźniku transnacjonalizacji tj. stopnia zaangażowania na rynku globalnym , których skuteczność może oddziaływać na gospodarkę i kapitał państwowy. Ale nawet największym korporacjom ponadnarodowym daleko jeszcze do przejęcia kontroli nad gospodarka światową. Są natomiast forum i elementem ułatwiającym realizację polityki zagranicznej państw.

Do góry