Ocena brak

Geneza, charakter i znaczenie pierszego kryzysu berlińskiego

Autor /Patryk0909 Dodano /06.01.2012

Geneza:

Na konferencji londyńskiej państw Unii Zachodniej I USA(23 luty – 6 marca i 20 kwietnia1 czerwca 1948r) uzgodniono włączenie francuskiej strefy okupacyjnej do Bizonii i utworzenie Trizonii(zrealizowane 8 kwietnia 1949r.) Niemcy Zachodnie uznano oficjalnie za uczestnika planu Marshalla. Zapowiedziano wydanie polecenia do wszczęcia przygotowań do powołania zgromadzenia konstytucyjnego w Niemczech.

Państwa związane z ZSRR nie pozostały bezczynne. W lutym 1948r. ministrowie spraw zagranicznych Czechosłowacji, Jugosławii i Polski potępili metodę separatystycznego rozpatrywania kwestii niemieckiej, a także skrytykowali sytuację w strefach zachodnich Niemiec. ZSRR proponował przeprowadzenie debaty na forum Sojuszniczej Rady Kontroli nad zagadnieniami demokratyzacji, demilitaryzacji. Przedstawiciele mocarstw zachodnich odmówili. W ten sposób przestało istnieć ostatnie forum koordynacji polityki czterech mocarstw w Niemczech, oraz wszystkie instytucje czterostronne.

Zerwanie tej współpracy dało początek wydarzeniom zapoczątkowującym pierwszy kryzys berliński.

Przebieg:

31 marca marszałek Sokołowski rozciągnął kontrolę na drogi dojazdowe do stref zachodnich Berlina.

Surowa kontrola na drogach dojazdowych w pierwszych dniach kwietnia spowodowała duże zakłócenia w ruchu i wywołała duże zdenerwowanie w całej Europie. Do Berlina Zachodniego zaczęto kierować zaopatrzenie drogą powietrzną. Zwielokrotnił się pasażerski ruch samolotowy.

Mocarstwa zachodnie odrzuciły radziecką propozycję przeprowadzenia w Niemczech jednolitej reformy walutowej. Reforma walutowa w strefach zachodnich, która miała objąć również strefy zachodnie Berlina, ogłoszona została 18 czerwca 1948r.

Decyzja wywołała zamieszanie w radzieckiej strefie okupacyjnej. Masa starych środków płatniczych mogła zrujnować gospodarkę całego Berlina i strefy radzieckiej, gdzie pozostawała w obiegu.

Powołując się na to, dowództwo radzieckie ogłosiło 18 czerwca 1948r. ograniczenie ruchu pociągów i samochodów między strefami zachodnimi a Berlinem.

24 czerwca władze radzieckie wstrzymały ruch kolejowy oraz dostawy żywności do zachodnich sektorów Berlina. Wieczorem wojska brytyjskie i amerykańskie stanęły w pogotowiu bojowym na granicy z radzieckim sektorem miasta. Tak rozpoczęła się blokada Berlina, która zapoczątkowała pierwszy kryzys berliński.

26 czerwca Wielka Brytania oświadczyła swoją gotowość do prowadzenia działań wojennych

28 czerwca prezydent Truman podjął decyzję o utrzymaniu zachodnich stref Berlina za wszelką cenę oraz uruchomienia „mostu powietrznego” w celu umożliwienia ruchu pasażerów i niezbędnych dostaw.

Sięgnięto też do „dyplomacji atomowej”: do Niemiec Zachodnich przysłano dwa skrzydła strategicznych bombowców B029 przystosowanych do przenoszenia bomb atomowych.

2 sierpnia Stalin przyjął ambasadorów mocarstw zachodnich. Omówili oni ze Stalinem aspekty kryzysu berlińskiego. Stalin wyraził gotowość zniesienia ograniczeń transportowych, jeżeli z zachodnich sektorów Berlina zostanie wycofana odrębna waluta i na jej miejsce wprowadzona będzie waluta strefy radzieckiej. Domagał się też odroczenia decyzji w sprawie utworzenia rządu zachodnioniemieckiego.

6 sierpnia mocarstwa zachodnie wyraziły zgodę na wprowadzenie marki strefy radzieckiej do całego Berlina, pod warunkiem zdjęcia ograniczeń transportowych.

30 sierpnia ustalono wspólną dyrektywę dla czterech naczelnych dowódców wojsk okupacyjnych w Niemczech. Nakazywała ona znieść ograniczenia w łączności, transporcie i handlu między strefami zachodnimi a Berlinem oraz między strefami zachodnimi i radziecką strefą okupacyjną; wprowadzić markę strefy radzieckiej jako jedyną walutę w Berlinie i powierzyć kontrolę tej operacji wspólnej komisji finansowej złożonej z przedstawicieli czterech naczelnych dowódców.

7 września wskutek braku porozumienia między dowódcami rozmowy zostały przerwane.

Pod koniec września kwestia Berlina trafiła do rozpatrzenia do Rady Bezpieczeństwa ONZ

W Berlinie zaostrzał się konflikt. W strefie brytyjskiej powstały separatystyczne władze. W strefie amerykańskiej powstała komendantura zachodnioberlińska.

Z początkiem 1949 r. ZSSR zaproponował wznowienie bezpośrednich rozmów w sprawie Berlina i Niemiec. W wywiadzie z 31 stycznia 1949r. Stalin oświadczył, że gotów jest zlikwidować ograniczenia komunikacyjne, jeśli uczynią to też mocarstwa zachodnie.

4 maja 1949r. uzgodniono zniesienie ograniczeń. Dokonano tego w ciągu 7 dni, tak jak zaplanowano.

Znaczenie:

Dokonał się ostateczny rozłam w kwestii współpracy państw zachodnich i ZSRR.

Niemcy podzieliły się na 2 kraje: RFN(7 września 1949r.) i NRD (7 października 1949r.).

Wzrosły wpływy amerykańskie w zachodniej strefie Europy, a sam kontynent podzielił się ostatecznie na 2 części(wschodnią – pod kontrolą ZSRR i zachodnią). Stan ten utrzymywał się przez cały czas trwania zimnej wojny.

Rozpoczęcie przez ZSRR planu atomowego.

Do góry