Ocena brak

GENETYCZNY MODEL POWSTAWANIA PARTII WG DUVERGERA

Autor /Ziemowit Dodano /18.07.2011

Powstał w 1954 roku. Duvergere podjął się próby wyjaśnienia i zinterpretowania procesu kształtowania się pierwszych partii politycznych w Europie na przełomie XIX i XX wieku. W jego koncepcji pojawiło się rozróżnienie pomiędzy partiami wewnętrznie tworzonymi przez ustabilizowane elity polityczne, a więc ukształtowanymi na forum istniejących wówczas parlamentów, w warunkach nie istnienia powszechnego prawa wyborczego (uwagę tę można odnieść do brytyjskich Wigów i Torysów) a partiami zewnętrznie tworzonymi, będącymi pierwotnie formą organizacji grup społecznych, pozbawionych praw politycznych i plasujących się z konieczności poza głównym nurtem rywalizacji politycznej – jak rodzące się partie liberalne czy lewicowe. Z chwilą pojawienia się powszechnego prawa wyborczego partie wew. tworzone zostały zmuszone do wyjścia z parlamentu i kreacji terenowych struktur partyjnych, które w Anglii pozwoliły na utworzenie Partii Konserwatywnej (Torysi) i Partii Pracy (Wigowie). Partie wew. tworzone i partie zewn. tworzone to typy idealne.

W praktyce oba rodzaje instytucjonalizacji przeplatały się. Dodatkowo Duvergere swoje stanowisko uzupełnia kilkoma zastrzeżeniami dot. procesu instytucjonalizacji partii politycznych. Mówi, że określając rodzaj instytucjonalizacji partii należy wziąć pod uwagę poziom terytorialnej penetracji oraz terytorialnego rozproszenia. Jeżeli terytorialna penetracja jt wyższa to mamy do czynienia z przewagą formuły partii wew. tworzonej, gdyż to struktura centralna (obecna w parlamencie) kontroluje postępującą kreację struktur terenowych. W wariancie terytorialnego rozproszenia mamy do czynienia z sytuacją, w której ogniwa lokalne powstają spontanicznie i niezależnie od siebie, często nawet nie komunikując się między sobą. W określonym momencie ich rozwój doprowadza do zjednoczeniowego porozumienia pomiędzy nimi i powołania ogniwa ogólnokrajowego. Ważne jt też istnienie lub brak „zewnętrznej” instytucji sponsorującej.

Niektóre partie powstały z inicjatywy organizacji „zewnętrznych” i miały być przede wszystkim gwarantem na arenie politycznej określonych interesów sektoralnych. Kościół traktował wyznaniowe partie jako polityczną formę organizacji i „odizolowania” określonej części elektoratu od reszty społeczeństwa (Holandia, Belgia). Podobnego charakteru nabrały relacje pomiędzy partiami socjaldemokratycznymi a związkami zawodowymi (Wielka Brytania, Norwegia). „Sponsoring” powoduje, że lojalność partyjna ma pośredni charakterczłonek partii identyfikuje się przede wszystkim ze „sponsorem”, „sponsor” ma duży wpływ na przebieg procesu decyzyjnego i niejednokrotnie decyduje o obsadzie najważniejszych stanowisk, wreszcie przy „sponsorze” powstaje tzw. otwarty model partii i nie wiadomo, gdzie się ona zaczyna a gdzie kończy jako organizacje.

Równie ważnym czynnikiem jest także sposób finansowania partii. Organizacje oparte na istnieniu zewnętrznego „sponsora” traktowały go również jako główne źródło finansowania kampanii wyborczej, co czyniło je jeszcze bardziej zależnymi politycznie. Z kolei organizacje typu zamkniętego, ograniczające do minimum wpływ struktur zewnętrznych i gwarantujące dominującą pozycję z reguły grupom parlamentarnym, korzystały z różnych źródeł finansowania. To z kolei powodowało dalsze ograniczanie wpływów zewnętrznych. Po 1945 roku utrwaliła się w krajach Europy Zachodniej tendencja do finansowania kampanii wyborczej przez państwo, co uniezależniło je w dużym stopniu od grup interesu i osłabiło znaczenie członków partii (wpływy ze składek członkowskich mają drugorzędne znaczenie).

Podobne prace

Do góry