Ocena brak

GEHLEN ARNOLD

Autor /Nikita Dodano /03.10.2012

ur. 29 I 1904 w Lipsku, zm. 29 I 1976
w Hamburgu, niem. filozof i socjolog.

Studiował w Lipsku i
Kolonii; 1925 uzyskał d o k t o r a t i 1930 habilitował się w Lipsku,
gdzie 1934 otrzymał po H. —» Drieschu k a t e d r ę filozofii;
1938 przeszedł na uniw. do Królewca, a 1940 objął k a t e d r ę filozofii
w Wiedniu; 1947 został prof, socjologii w Wyższej
Szkole Zarządzania w Spirze, a 1962-69 w Wyższej Szkole
Techn. w Akwizgranie.

Opierając się na naukach przyr., głównie na biologii (teoria
retardacji L. Bolka) oraz pod wpływem poglądów M. Schelera
o otwartości człowieka na świat, G. zbudował filoz. teorię
człowieka (—» antropologia III A) i kultury.

Postęp w przyrodzie
polega, wg G., na coraz efektywniejszym dostosowywaniu
się gatunków zwierzęcych do swego środowiska - „niszy ekologicznej" (Umwelt), wskutek czego zwierzę pozostaje zamknięte,
ślepe na wszystko, co nie jest ważne dla jego egzystencji.
Charakterystyczną cechą gatunku ludzkiego jest brak
takiego dopasowania (Mängelwesen) - nie posiada naturalnych
organów zaczepnych, obronnych i ucieczki, ma zmysły o
małej sprawności, jest słabo owłosiony i ma słabe uzębienie;
człowiek, którego niszą ekologiczną jest świat (Welt), musi
być na cały świat otwarty; będąc biologicznie zmuszonym do
opanowania świata przyrody, stał się tym, kim jest - „istotą
kulturową". Istota o takiej konstytucji organicznej jest zdolna
do życia tylko przekształcając przyrodę; stąd też w c e n t r um
wszystkich problemów i pytań trzeba postawić działanie gatunku
ludzkiego i zdefiniować człowieka j a k o istotę działającą.

To wszystko, co sprawia że człowiek jest istotą planującą,
przewidującą przyszłość, tworzącą specyficznie ludzki świat
(język, sztuka, moralność, instytucje s p o ł . ) , jest uwarunkowane
biologicznie (tzn. wszystko, co nazywa się rozumem,
wolą, sferą ludzkiego ducha, jest całkowicie wyjaśnialne poprzez
struktury biol.). Takie poglądy G. j a k o redukcjonistyczne
(—> redukcjonizm) są niezgodne z nauczaniem Kościoła katolickiego.

Do głównych prac G. należą: Der Mensch. Seine Natur und
seine Stellung in der Welt (B 1940, Wie 19781 2 ; fragmenty
Obraz człowieka. Podwójne zamierzenie antropologii, SF
8-9(1983) 239-248), Die Seele im technischen Zeitalter (T 1949,
Reinbeck 19761 5 ) , Urmensch und Spätkultur (Bo 1956, Wie
1977), Anthropologische Forschung (Reinbeck 1961, 19652),
Studien zur Anthropologie und Soziologie (Neuwied 1963),
Moral und Hypermoral. Eine pluralistische Ethik (F 1969, Wie
19733); ukazały się również dzieła zebrane Gesamtausgabe (IX,
F 1978) - wyd. przez L. Samsona, oraz Philosophische
Schriften (I-II, F 1978-80).

 

Standorte in Zeitstrom. Festschrift für Arnold G. zum 70. Geburtstag am 29 Januar 1974, F 1974 (bibliogr. 413-425); L. Samson, Naturteleologie und Freiheit bei Arnold G. Systematisch-historische Untersuchungen, Fr 1976; W. Osteberg, Sprache und Handlung. Zur frühen Philosophie Arnold G., T 1977; W. Rügemer, Philosophische Anthropologie und Epochenkrise. Studie über den Zusammenhang von allgemeiner Krise des Kapitalismus und anthropologischer Grundlegung der Philosophie am Beispiel Arnold G., Kö 1979; D. von Böhler, Arnold G. Handlung und Institution, w: Grundprobleme der grossen Philosophen. Philosophie der Gegenwart II. Gö 19812, 231-282; W. Rügemer. Główne dzieło G. „Der Mensch" i mit antropologii empiryczno-biologicznej, SF 8-9(1983) 249-266.

Podobne prace

Do góry