Ocena brak

Gęgawa

Autor /Benon Dodano /26.01.2012

Wygląd: Duża gęś - długość ciała ok. 80 cm, rozpiętość skrzydeł ok. 170 cm, upierzenie jasnoszare, prawie bez domieszki brązu. Dziób cielisty lub poma-rańczowoczerwony z białym paznokciem, stopy - zależnie od pochodzenia ptaka - od barwy cielistej do różowej, u młodych ptaków szarobrązowe. Głos nosowy „gąg-gąg" lub w pełnym brzmieniu triumfalny „gę-gę-gę".

Środowisko: Gęgawa zastępuje gęś zbożową na południe od terenów lęgowych tej ostatniej; występuje od strefy lasów liściastych do strefy stepów prawie w całej Eurazji. Przerwy w występowaniu tego gatunku w Europie są winą człowieka. Jeszcze dzisiaj gęgawa jest ptakiem łownym, ale np. w Polsce można na nią polować tylko od 1 września do 21 grudnia. Jednak już ta okresowa ochrona spowodowała, że areał gęgawy powoli się rozszerza. Przyrost ten należy przypisać z jednej strony resztce populacji z terenów północnych, z drugiej sztucznemu wychowowi gęgawy i zasilaniu dzikich populacji takimi ptakami, niektóre są uciekinierami z ogrodów zoologicznych: gęgawy dziczeją po ucieczce z niewoli. Od tej dzikiej gęsi pochodzą nasze gęsi domowe.

Naturalnym środowiskiem gęgawy są jeziora otoczone trzciną i sitowiem. Liczbę tych ptaków w Europie szacuje się na ok. 10000 par, z czego tylko kilka setek lęgnie się w Niemczech - ale ich liczba stale rośnie. W Polsce gęgawa należy do nielicznych ptaków; najliczniejsza jest w północno-zachodniej części kraju (na Kujawach, w Wielkopolsce i w okolicach Szczecina). Gęgawy są ptakami wędrownymi. Gęsi środkowoeuropejskie odlatują we wrześniu i w październiku przez Francję do Hiszpanii, gdzieś w okolice ujścia Gua-dalkwiwir, natomiast gęsi z północy (np. ok. 10 tys. gęsi islandzkich), zimują na Wyspach Brytyjskich i wokół Morza Północnego. Na swe środkowoeuropejskie tereny lęgowe powracają od początku marca.  

Lęgi: Gęgawy żyją w stałych parach małżeńskich przez całe życie. Młode pary łączą się podczas pierwszej zimy; przez jeden rok lub dwa lata pozostają „narzeczonymi", potem dopiero pierwszy raz budują wspólne gniazdo. Starsze, owdowiałe gęsi często nie znajdują już partnera. Szukanie współmałżonka polega na ostrożnym, ale wytrwałym byciu w pobliżu i wspólnym gęganiu. Małżeństwo jest zawarte, gdy oboje partnerzy krzyczą w duecie. Później także chętnie to robią.

Takie duety często określa się mianem okrzyku triumfalnego: można go często usłyszeć także u gęsi domowych. Oprócz tego gęgawy różnymi rodzajami głosu porozumiewają się ze swoim partnerem. Gniazdo buduje samica, najczęściej na wzniesieniu wśród gęstych szuwarów trzcinowych. Lamie w tym celu najbliższe trzciny i sporządza stos z ich łodyg. Gniazda leżą pojedynczo lub w luźnych koloniach. W czasie wysiadywania jaj przez samicę gąsior stoi na straży w pewnej odległości od gniazda, aby nie zdradzać jego położenia. Jeśli zbliży się wróg, któremu mogą dać radę oboje, bronią gniazda syczeniem, szczypaniem i biciem skrzydłami.

Podczas wysiadywania gniazdo wypełnia się puchem, którym samica przykrywa jaja, gdy udaje się na żerowanie, kąpiel lub czyszczenie piór. Okres lęgowy zwykle od końca marca do maja, początek wysiadywania po złożeniu ostatniego jaja; czas wysiadywania 27-28 dni; 5-10 jaj długości ok. 85 mm. Oboje rodzice wodzą gą-sięta. Młode pozostają w gnieździe tylko pierwszego dnia po wykluciu, potem powracają do niego jedynie na nocleg. W ciągu pierwszych 12 godzin życia młode zapamiętują swoich rodziców i od tej chwili chodzą tylko za nimi. Takie nauczenie się czegoś w krótkim i wczesnym okresie życia nazywa się wdrukowaniem lub imprintingiem.

Pożywienie: Gęgawy są wyłącznie roślinożerne. Jedzą trawę, zboże, ziemniaki, jagody i różne zioła.

Podobne prace

Do góry