Ocena brak

„GAZETA OLSZTYŃSKA"

Autor /Zoe Dodano /03.10.2012

Pol. gazeta o charakterze
nar. i k a t . , ukazująca się 1886-1939 w Olsztynie, początkowo
tygodnik, od 1921 gazeta codzienna, organ Związku Polaków
w Prusach Wschodnich.

Jej założycielami byli m.in. J. Liszewski, A. Samulowski
i F. Szczepański; 1891 Liszewski przekazał ją Sewerynowi
Pieniężnemu; 1894-1918 formalną właścicielką G . O . , a od
1905 współred. była siostra Liszewskiego, Joanna Pieniężna,
k t ó r a przekazała wydawnictwo synowi Sewerynowi; 1905-14
redagował pismo jego stryj Władysław Pieniężny, 1921-28 K.
Jaroszyk, po nim m.in. S. Nowakowski; 1886 nakład wynosił
180 egz., 1893 - 1000, 1922 - 2500, 1923 - 3500 1939 - 850;
pismo uzupełniały dodatki: „ G o s p o d a r z " (1921-39), „Przyjaciel
D z i a t e k " (1922-26), „Życie Młodzieży" (1924-26) i „Głos
Pogranicza" (1929-33); ukazujący się od 1887 dodatek tygodniowy
„Gość Niedzielny" zosta! 1933 przekształcony w samodzielne
pismo opatrzone podtytułem „Ilustrowany Tygodnik
Katolicki". G . O . miała na celu obronę zagrożonej polskości,
języka, historii i literatury pol. oraz kultywowanie pol. tradycji
regionalnych; przyszłość Warmii wiązała z losami Polski.

Początkowo lojalna w stosunku do władz p r u s . , z powodu
wzrastania germanizacji stała się pismem opozycyjnym; w
walce plebiscytowej opowiedziała się za przyłączeniem Warmii
do Polski; ujawniała jaskrawe przypadki tępienia polskości,
germanizacyjne posunięcia władz prus. oraz niektórych
duchownych; G.O. publikowała wiele materiałów informujących
o życiu Kościoła powsz. - pol. i lokalnego; potępiała
m.in likwidację Państwa K o ś c , śluby cywilne, usunięcie z
życia pubi, zakonów, zatwierdzanie nominacji księży przez
władze państw.;

po 1887 była pismem opozycyjnym w stosunku
do kat. partii —> C e n t r um i części duchowieństwa; walka
zaostrzyła się, gdy 1890 G . O . wystawiła swoich kandydatów
w wyborach do Sejmu Prus.; po 1933 została zmuszona do
zamieszczania materiałów wtadz hitlerowskich.

Wydawnictwo
G . O . publikowało książki rei. i śpiewniki, podręczniki do
nauki języka pol., prace etnograficzne i regionalne.

 

J. Oblak, Sprawa polska ludności katolickiej na terenie diecezji warmińskiej w latach 1870-1914, NP 18(1963) 35-139; J. Jasiński. W sprawie G.O., Rocznik Historii Czasopiśmiennictwa Polskiego 8(1969) 173-183; tenże. Czytelnictwo G.O. na Warmii w latach 1886-1913. KMW 25(1976) 397-406; A. Wakar. W. Wrzesiński. G.O. w latach 1886-1939. O 1986.

Podobne prace

Do góry