Ocena brak

GATT (WTO) – główne reguły jego działania

Autor /Zachary Dodano /05.01.2012

GATT, General Agreement Tariffa and Trade, Układ Ogólny o Taryfach Celnych i Handlu, międzynarodowe porozumienie handlowe podpisane 30 października 1947 w Genewie przez 23 państwa członkowskie ONZ. Zaczęło obowiązywać od 1 stycznia 1948. Do 1994 GATT był organizacją międzynarodową.

Celami organizacji były: likwidacja ograniczeń hamujących rozwój wymiany handlowej, obniżenie maksymalnych stawek celnych, ocena sytuacji w międzynarodowym handlu, rozstrzyganie sporów pomiędzy członkami.

Oznacza to, że głównym celem jest liberalizacja handlu międzynarodowego i w efekcie stworzenie warunków zbliżonych do wolnej konkurencji.

Cele i zasady GATT (WTO)

GATT był oparty na kilku podstawowych zasadach, które tworzyły swego rodzaju kodeks dobrego postępowania w handlu międzynarodowym i były podporządkowane realizacji zadań Układu.

Zasady te przejęła ,Światowa Organizacja Handlu (WTO).

Podstawową zasadą jest niedyskryminacja i równość traktowania. Znaj­duje ona wyraz w bezwarunkowej klauzuli największego uprzywilejo­wa­nia (KNU) obowiązującej w stosunkach między stronami Układ Ogól­nego.

Jej istotą jest równość traktowania zagranicznych partnerów: nie można przyznać szczególnych korzyści jednemu partnerowi i tylko jemu ponieważ wszyscy mają do nich jednakowe prawa.

Jednocześnie nie można dyskryminować jakiegokolwiek członka porozu­mienia w stosun­kach han­dlowych.

Należy udzielić mu wszystkich przywilejów, jakie uzy­skali i członkowie GATT (WTO). Od tej zasady, podobnie jak od pozo­stały norm GATT (WTO), istnieją pewne wyjątki. Najważniejszym do­puszczo­nym odstęp­stwem od KNU jest możliwość tworzenia stref wol­nego han­dlu i unii cel­nych.

Z tą pierwszą ściśle się wiąże zasada wzajemności, tj. równości korzyści i koncesji. Zgodnie z tą zasadą żaden członek GATT (WTO) nie jest zo­bowią­zany do redukcji swoich stawek celnych ani też do udzielania in­nych koncesji bez uzyskania wzajemnych przywilejów od partnera. Pod­czas rokowań na­stępuje więc wymiana koncesji uznanych przez partne­rów za równo­ważne.

Trzecią ważną zasadą jest możliwość interwencji w handlu (np. w celu ochrony rodzimego przemysłu) w zasadzie jedynie za pośrednictwem sta­wek celnych, a nie za pomocą innych instrumentów polityki handlowej. Cła zostały uznane za w zasadzie jedyny dozwolony środek interwencji państwa w handlu ze względu na to, że wpływają na poziom ceny i tym samym na popyt, a więc nie naruszają zasadniczo mechanizmów rynko­wych.

Podstawowym wy­jątkiem od tej zasady jest możliwość stosowania ogra­niczeń ilościowych w celu ochrony bilansu płatniczego, ochrony zdrowia obywateli, zapew­nienia bezpieczeństwa itp. (są to tzw. ogólne wyjątki).

Kolejną zasadą jest tzw. klauzula narodowa. Zgodnie z nią produkt im­portowany nie powinien być traktowany mniej korzystnie niż analogicz­ne produkty pochodzenia krajowego. Zasada ta dotyczy w szczególności obciążeń podatkowych (zarówno bezpośrednich, jak i po­średnich), a także innych przepisów i wymagań w zakresie sprzedaży, za­kupu, przewozu, dystrybucji i użytkowania tych towarów na rynku we­wnętrznym.

Wszystkie te zasady oznaczają pewne podporządkowanie polityki hand­lowej krajów członkowskich normom i dyscyplinom GATT (WTO), a tym samym ograniczenie narodowej suwerenności w kształtowaniu stosunków z partnerami handlowymi.

Ograniczenie to daje jednak pewne wymierne korzyści. Przede wszystkim sprawia, że dostęp do rynków zagranicznych jest bardziej pewny. Tym samym zmniejsza się ryzyko zawierania trans­ak­cji handlowych. System jednolitych norm wielostronnych w większym stopniu ułatwia rozwój handlu niż porozumienia bilateralne, o różnym za­kresie koncesji i zobo­wiązań.

Do góry