Ocena brak

GAGARIN IWAN SERGIEJEWICZ SJ

Autor /Boleczest Dodano /02.10.2012

Imię zak. Józef
Ksawery, ur. 20 V I I 1814 w Moskwie, zm. 19 V I I 1888 w Paryżu,
konwertyta, publicysta, pisarz, działacz unijny.

Pochodził z arystokratycznej rodziny prawosł.; pracował
w ros. placówkach dyplomatycznych w Monachium (1833-
-37), Wiedniu (1837-40) i Paryżu (1840-42), gdzie zetknął
się z wybitnymi przedstawicielami katolicyzmu (m.in. G. X .
Ravignanem SJ, Ch.R. Montalembertem, F . A . P h . Dupanloupem,
F.R. Lamennais'm, bywalcami salonu kat. działaczki
ros. Sofii Swietcziny) oraz emigracyjnego słowianofilstwa
(m.in. P.J. Czaadajewem, którego dzieła wydał); 1842 przeszedł
na katolicyzm, a 1843 wstąpił do zakonu w Saint-Acheul
k. Amiens i 1849 przyjął święcenia kapł.; uczył filozofii
i historii Kościoła w seminariach zak. w Brugełette (1849-51),
Laval (1854-55) i Bejrucie (1862-65);

przybywszy do Paryża,
prowadził wśród emigrantów ros. ożywioną działalność
duszpast. (tzw. wieczernik ros.), a zwł. unijną i ekum.,
czemu służyło zainicjowane przez niego 1856 —» „ E t u d e s " ,
oraz liczne artykuły w ..Correspondant", „ C o n t e m p o r a i n " ,
„Amis de la religion", „ U n i v e r s " , „Précis h i s t o r i q u e s " i „Journal
de Bruxelles". Pisał głównie w celu upowszechnienia ros.
myśli kat. i szukania dróg do unii Kościoła prawosł. z Kościołem
kat., m.in. Les starovères, l'Eglise russe et le pape
(P 1857), Tendances catholiques dans la société russe (P 1860),
Les Eglises orientales unies (P 1865), La question religieuse en
Orient (P 1865), L'Eglise roumaine. Le siège de Carlowitz et
le patriarche de Constantinople (P 1865), L'Eglise russe et
l' Immaculée Conception (P 1867), L'Eglise russe et l'Eglise
catholique (P 1876), Religion et moeurs des Russes (P 1879);
konkretny projekt unii przedstawił w La Russie sera-t-elle
catholique? (P 1856); możliwość zjednoczenia widział w uniezależnieniu
się Kościoła prawosł. od władzy świeckiej (sądził. że różnice dogm. dadzą się rozwiązać na wspólnym soborze);

utopijny projekt wywołał polemikę (szczególnie ze strony
ros. słowianofilów, m.in. W.F. Odojewskiego) i wiele niesłusznych
zarzutów przeciw G. (m.in. zarzut sprowokowania
1837 pojedynku A.S. Puszkina z emigrantem franc. G.
d ' A n t h è s e m ) . Zgromadzone przez G. zbiory dały początek
Bibliothèque Slave w Paryżu, a zal. przez niego 1858 L'oeuvr
e des saints Cyrille et Méthode propagowało kult świętych
apostołów Słowian.

Z uwagi na neg. stanowisko wobec dążeń
niepodległościowych Polaków G. nie był popularny wśród
pol. emigracji, choć z entuzjazmem wypowiadał się o żywotności
katolicyzmu pol. w okresie porozbiorowym (De l'enseignement
de la théologie en Russie, P 1856), a także oponował
przeciwko wprowadzeniu języka ros. do nabożeństw na ziemiach
etnicznie pol. (De la langue russe dans le culte catholique.
Lettres [...] au prince A. Wolkoński, Ly 1874; Listy
G. 77 do księcia Aleksego Wotkońskiego pisane w 1872 roku
w sprawie języka rosyjskiego w nabożeństwie katolickim, w:
O języku rosyjskim w nabożeństwie katolickim, Kr 1889,
73-87); utrzymywał również kontakt z W. Kalinką CR, wspomagając
j e go mis. działalność w Bułgarii (— A d r i a n o p o l ) .

 

A. Boudou, Le Saint-Siège et ta Russie. Leurs relations diplomatiques au XIXe siècle II, P 1925 (Stolica Święta a Rosja. Stosunki dyplomatyczne między nimi w XIX stuleciu, Kr 1930); L. Berg. Russland Convertitenbilder, Mr 1929; J.G. Remmers, De Herenigingsgedachte van Ivan Sergeevič G., Tilburg 1951; W. Śliwowska, Iwan G. w świetle nieznanych materiałów III Oddziału własnej kancelarii jego cesarskiej mości oraz korespondencji osobistej. Slavia Orientalis 17(1968) 181-207; tenże, W kręgu poprzedników Hercena, Wr 1971, 300-337; R. Ladaus, Catholiques libéraux et union des Eglises jusqu'en 1878, w: Les catholiques libéraux au XIX' siècle. Actes du Colloque International d'Histoire Religieuse de Grenoble des 30 IX - 3 X 1971, Gre 1974, 479-525; J. Lecler, DHGE XIX 646-649; H. Beylard, DBF XV 37-38; B. Mucha, Rosjanie i katolicyzm, PP 785(1987) z. 1, 62-71.

Podobne prace

Do góry